Heerlijk Westerwolds Land

Een project voor bijen, bodem, boeren en jouw bord.

Heerlijk Westerwolds Land is een akkerbouwperceel van 2,4 hectare omgeven door zo'n 1.6 hectare (toekomstig) voedselbos, gelegen in Sellingen. Het is een initiatief van Jan Dommerholt en Rineke Dijkinga.

Heerlijk Westerwolds Land: gezondheidswaarde per hectare

Heerlijk Westerwolds Land is een akkerbouwperceel van 2,4 hectare omgeven door zo'n 1.6 hectare (toekomstig) voedselbos, gelegen in Sellingen. Het is een initiatief van Rineke Dijkinga en haar man Jan Dommerholt.

Heerlijk Westerwolds Land: gezondheidswaarde per hectare

Heerlijk Westerwolds land is een pilotproject (agro-forestry) waar de regionale teelt en verwerking van duurzaam/biologisch voedsel met een onderscheidende voedings- en economische waarde de rode draad vormt.

Gezondheid begint primair bij de bodem waarop ons voedsel groeit. De voedselbossen die het perceel omringen dragen bij aan deze bodemgezondheid en aan biodiversiteit. Een must om insecten/bestuivers, vlinders en vogels aan te trekken. Het project gaat niet om 'opbrengst per hectare' maar om 'waarde per hectare': voor de bodem, dieren, consumenten, boeren en de aarde. Daarom noemen wij het 'een project voor bijen, bodem, boeren en jouw bord'.

Een deel van het voedsel dat we hier verbouwen wordt door onze gasten in PUUR Westerwolde gegeten. En verder verkocht aan producenten die er streekproducten van gaan maken.

Heerlijk Westerwolds Land heeft geen winstoogmerk. De verdienste van Jan Dommerholt en Rineke Dijkinga is het aanreiken van kennis en educatie. En vooral de betrokkenheid tussen de consument en zijn/haar voedsel vergroten. Weten waar je eten vandaan komt en wat eten met jouw gezondheid en die van de aarde doet.

Onze doelen, zijn net als onze biodiversiteitsplannen, divers:

  1. Educatie & bewustwording genereren over de relatie bodem en voeding & gezondheid
  2. Gewassen telen met een duidelijk onderscheidende waarde voor de gezondheid van mens, dier, bodem en planeet
  3. Biodiversiteit verhoging in de bodem, op het land en het etensbord van de consument
  4. Bijdrage leveren aan Klimaat adaptatie /mitigatie 
  5. Een nieuw verdienmodel voor de kleinere boer en akkerbouw percelen genereren
  6. Een gezond eindproduct ontwikkelen met deze gewassen
  7. Kleinschalige mechanisatie ontwikkelen zonder fossiele energie
  8. Werknemers, ondernemers en scholieren met stress gerelateerde klachten een ontspannen plek bieden om buiten te werken
  9. Waarde-creatie in de regio Westerwolde (wat betreft toerisme, leefbaarheid van het platteland, economie)
  10. Positief imago voor ‘Handwerk’ creëren.
  11. Cittaslow in woord en daad gestalte geven.

Bewustwording en educatie

Het project is een logisch gevolg van de missie van Rineke Dijkinga:

“Mensen informeren over de kracht van eerlijke, gezonde en onbewerkte voeding. En ze verleiden met de (h)eerlijke smaak ervan. Dat is mijn grote passie.”

Betrokkenheid tussen de burger en de herkomst voedsel vergroten is het grootste doel van het project: Mensen informeren/leren en laten zien, proeven en ervaren dat de gezondheid van het voedsel op ons bord (en daarmee onze eigen gezondheid) afhankelijk is van de gezondheid van onze leefomgeving en alles wat daarin gebeurt. Elke consument kan dagelijks duurzame keuzes maken die zowel de eigen gezondheid als die van de aarde ten goede komen. Maar omdat we steeds verder van ons voedsel komen te staan is voor menigeen de connectie tussen voedsel en een gezond milieu verdwenen.

Op Heerlijk Westerwolds Land vertellen wij over deze connectie. En op een steenworp afstand verleiden we de mensen bij PUUR Westerwolde (de cursus-, trainings- en vergader locatie van Rineke Dijkinga) met de producten van het land en van lokale boeren & producenten. Een unieke manier om consumenten te betrekken bij de herkomst van hun voedsel. En bedrijven, bestuurders en organisaties te laten ervaren wat onbewerkt, divers, lokaal en vitaal voedsel kan doen voor de gezondheid van hun werknemers.

Westerwoldse koek met ingredienten uit Westerwolde

Diversiteit, een must voor de gezondheid van mens, dier, bodem en planeet

Voor het vakblad Orto Fytho schreef ik dit uitgebreide artikel 'Bodempijn' over de analogie tussen bodemgezondheid en onze gezondheid. Twee van de grote problemen die de bodem en onze (darm)gezondheid negatief beïnvloeden zijn deze:

  1. Het verlies van biodiversiteit door het toepassen van monoculturen is zorgwekkend voor onze planeet en voor onze eigen gezondheid.[1,2] de biodiversiteit in onze darm bepaalt voor een groot deel de gezondheid van die darm. Hoe groter de diversiteit aan micro-organismen, des te gunstiger het effect op onze gezondheid. De diversiteit van ons darm-microbioom is primair afhankelijk van de diversiteit van ons voedsel.[3] En ook al lijkt het productaanbod in de supermarkten een grote variëteit te kennen – de overgrote meerderheid van wat we eten, is afkomstig van monoculturen uit de landbouw: tarwe, soja en mais, aangevuld met vlees en melk. De laatste zijn weliswaar geen gewassen, maar de dieren (althans uit de bio-industrie), die ons dit voedsel leveren eten deze monoculturen wel. Daar komt nog bij dat deze monoculturen nagenoeg allemaal resistent zijn voor Round-Up, met grote gevolgen voor de bodem maar ook de menselijke gezondheid. Zeker waar het jonge kinderen betreft. Een zeer informatief boek die o.a. deze problematiek belicht is geschreven door een Amerikaanse kinderneuroloog: Goed Vies. " Echt eten, gekweekt op een voedingsrijke bodem, en contact met de natuur vormen een natuurlijke remedie tegen de toenemende epidemie aan chronische kinderziekten."
  2. Het gebrek aan organisch materiaal in de bodem – kunstmest levert dit immers niet – is analoog aan het gebrek aan vezels in onze voeding. De gemiddelde Nederlander eet nog steeds veel te weinig vezels. Zeker als je het vergelijkt met onze voorouders die zo’n 110 gram vezels per dag aten. Zonder fermenteerbare vezels kan ons darmmicrobioom niet gedijen en produceert het minder korte-keten-vetzuren. En juist deze korte-keten-vetzuren lijken de grote dirigenten te zijn als het gaat om onze totale gezondheid. Door het gebrek aan organisch materiaal in de bodem verdwijnt een groot deel van het bodemleven. Humus in de bodem zorgt onder meer voor zuurstof en capaciteit om voedingsstoffen en water werkelijk op te nemen. Geen wonder er grote zorgen zijn over de kwaliteit van ons voedsel.

 Wij zijn er van overtuigd dat dat anders kan: door bijvoorbeeld weer oude granen als haver, gerst, rogge, eenkorn etc, te verbouwen. En de houtwallen als producent van honderden verschillende gewassen (kruiden, noten, vruchten) te gebruiken. Diversiteit is het sleutelwoord voor een gezonde darm. En een gezonde darm is de basis van onze gezondheid. De mens is 'divertarîer'!

Geen boer(in), toch land

Rineke Dijkinga richt zich op het verspreiden van haar kennis via lezingen en het schrijven van boeken. Ook ontwikkelt ze producten voor het merk 'PUUR Rineke', waarmee je in een handomdraai puur en gezond eet. Haar boeken werden bestsellers. Met het geld van de boeken besloten zij en haar man Jan Dommerholt in 2016 een paar hectare landbouwgrond te kopen. Dat lijkt een opmerkelijke stap voor mensen die geen boer zijn. Maar eigenlijk ook heel logisch: steeds vaker hoorde ze zichzelf uitleggen tijdens haar lezingen dat de fase vóórdat het voedsel op ons bord ligt bepaalt óf en hóe voeding in ons lichaam zijn werk kan doen. En met die bodem is het niet bijster gezond gesteld. De bodemanalyses die ze lieten maken van hun pas gekochte grond schokten haar. Ze zag een duidelijke analogie met de uitslagen die ze jarenlang bij haar cliënten had bestudeerd. En besefte dat de problemen in zowel de landbouw als de gezondheidszorg veel raakvlakken hebben. 

De mens heeft het web des levens niet geschapen, hij is niet meer dan een draadje ervan. Alles wat hij het web aandoet, doet hij zichzelf aan.

Cree Indianen

Wij zijn wat ons eten eet.

We weten bijna allemaal dat essentiële en vitale voedingsstoffen onontbeerlijk zijn voor onze gezondheid. Deze voedingsstoffen kan ons lichaam in veel gevallen niet zelf maken. Onze voeding zal deze dus moeten bevatten. De opname van deze wezenlijke voedingsstoffen is sterk afhankelijk van de gezondheid van de darm. Maar vóórdat deze voedingsstoffen op ons bord en in ons lichaam belanden zijn we afhankelijk van de gezondheid van de bodem. Wij zijn simpelweg afhankelijk van wat ons eten eet. De plantaardige of dierlijke voedingsmiddelen op ons bord hebben de voedingsstoffen ‘gegeten’ die de bodem, direct of indirect, aan ze geleverd heeft. En die bodem is anno 2019 niet meer zo rijk aan voedingsstoffen als we misschien wel denken. Voedsel met voldoende nutriënten en diversiteit is dè uitdaging waar de wereld voor staat.(1) De bodem is eigenlijk het kind van de rekening geworden van de decennialang toegepaste intensivering, schaalvergroting en industrialisering van de landbouw. Het resultaat is dat onze bodem flink uitgeput is. Volgens de Indiase wetenschapper en agro-ecologist Vandana Shiva, die in oktober 2018 een vlammende wake-up-call gaf in Nederland, is er over tien jaar geen leven meer mogelijk als we niet nú inzetten op een gezondere bodem. 'Duty to care', 'non-violating farming' waren onderdeel van haar pleidooi om ECHT te gaan voor de gezondheid van de aarde/de bodem. 'Our future is in the soil': elke beschaving die verloren ging, verging door 'soil destroy'. Duurzame landbouw kan alleen plaatsvinden als we hand in hand met de wetten van de natuur gaan samenwerken: biodiversiteit, vitaliteit, lokale productie en aandacht voor ecosystemen. Ze schreef een haarscherp boek over: 'Wie de wereld nu echt voedt'.

Het bodem voedselweb. Wij zijn wat ons eten eet.

Het bodem voedselweb. Wij zijn wat ons eten eet.

De aarde voedt ons als wij haar voeden, de boer voedt de maatschappij als de maatschappij de boer voedt en het zaad zal zich steeds vernieuwen als wij het zaad in haar kracht laten.

Vandana Shiva

Zodra je aan één draadje in de natuur trekt, ontdek je algauw dat de rest van het universum eraan vastzit.

John Muir

Duurzame, kleinschalig land- en tuinbouw

Kleinschaligheid

Westerwolde bestond ooit uit kleine akkers omgeven door houtwallen. Eigenlijk zoals Heerlijk Westerwolds Land er nog steeds uitziet. Ons uitgangspunt is dat we het land zo gaan inrichten en gebruiken dat het past bij de bodem gesteldheid en de cultuurhistorie. Met oude waarden en normen de sprong naar een duurzame toekomst maken.

Op Heerlijk Westerwolds Land gaan we een keur aan methodes en gewassen uitproberen:

  • teelt één- en meerjarige akker- tuinbouwgewassen.
  • voedselbos/permacultuur
  • agroforesty,
  • akkerranden,
  • grondstoffen voor medicinale producten,

De opzet is om te zien, te ervaren of deze combinatie werkt. De meeste projecten kiezen voor één van bovenstaande modellen. Op Heerlijk Westerwolds Land worden ze tegelijk ingezet. Het biedt ook de mogelijkheid om bepaalde rassen/soorten en teeltmogelijkheden uit te proberen/te onderzoeken voor klimaatadaptatie.

Alle kennis die er momenteel is op specifieke vlakken zal worden aangewend. Denk aan: actuele kennis over biodiversiteit, gesloten kringlopen, geringer grondstoffengebruik, voedselbossen, permacultuur, natuur inclusieve landbouw, akkervogelbeheer, akkerranden beheer, voeding, bodemvruchtbaarheid, bijen etc. 

Meerjarige gewassen

De inzet is vooral op meerjarige gewassen, bomen, struiken en planten/kruiden. Bemesting onkruidbestrijding e.d. is dan niet of nauwelijks nodig. Dit bespaart ook veel (dure) werkzaamheden. De benodigde voedingsstoffen in de bodem, worden benut, zonder deze uit te putten.

Dit biedt een groot aantal voordelen:

  1. Gesloten kringloop
  2. Geringer grondstoffenverbruik

Dit leidt tot:

  1. Snellere verbetering bodemstructuur,
  2. Groter waterbergend vermogen
  3. Vermindering van uitputting van hulpbronnen en grondstoffen
  4. Vermindering van emissie van milieubelastende stoffen
  5. Toename bodemvruchtbaarheid
  6. Klimaatmitigatie. Een toename van het organische stofgehalte bijvoorbeeld, leidt tot enorme CO2 vastlegging. Ook zal er gezocht worden naar gewassen met een negatieve CO2 impact.

In 2019 en 2020 hebben we de volgende meerjarige gewassen aangeplant: grijze els, tamme kastanje, pijnboom, winterlinde, paw paw, moerbei, krentenboompje, zilverbes amandel, struikkers, gele en zwarte ribes (5 soorten), vlier, grote bosaardbei, udo, gele kornoelje, vossebes (2 soorten) duindoorn, (5 soorten) braamboos, framboos (5 soorten), wijnbes, rozemarijn, hop, druiven, (4 soorten) marok munt, pepermunt, brandnetel, brem, sleedoorn, meidoorn, walnoten (5 soorten) honingbes (7 soorten), fazantbes, daslook, hondsroos,( 7 soorten), eeuwig moes, asperge, shiitakes.

Eenjarige gewassen

Ook eenjarige landbouw gewassen met een toegevoegde waarde (bijvoorbeeld Omega 3 vetzuren, speciale vezels zoals in naakte gerst, volwaardige aminozuren of bijzondere fytochemische stoffen zullen worden verbouwd. Zo werd er in 2019 volkoren quinoa verbouwd. Niet alleen omdat het een gezond, hoogwaardig eiwit is maar ook omdat het een plant is die zeer diep wortelt (om de bodem verder te verbeteren) en het zeer goed tegen droogte kan. Quinoa wordt sinds enkele jaren in Nederland, waaronder in Westerwolde verbouwd. In 2019 werd het ook op Heerlijk Westerwolds Land verbouwd. Zie het filmpje hieronder

De akkerbouwgewassen op Heerlijk Westerwolds Land worden verbouwd volgens Agroforestry methode. Zie verderop.

Ook eenjarige kruiden als Kamille, goudsbloem, korenbloem en twee-jarigen als Engelwortel worden als proef verbouwd. Bij gebleken geschiktheid worden ze verwerkt in producten van Het Blauwe Huis kruiden in Ruinerwold.

Voedselbos

Een voedselbos is geen natuurlijk bos, maar en door mensen gecreëerde plantengemeenschap (planten, bomen en struiken) met een extreem hoog aantal eetbare soorten. De biodiversiteit, (ecologische) veerkracht en productiviteit (van biomassa) van een voedselbos zijn hoog. Bemesting is niet nodig, zelfs productie verlagend. Een voedselbos is volledig zelfvoorzienend en klimaatbestendig.

De bosjes rond het perceel worden geleidelijk aan omgevormd hier naar toe. De oogst is tamelijk arbeidsintensief en zal vooral met de hand gebeuren.

Agroforestry

Agroforestry is een teeltsysteem waarin bomen of struiken bewust worden gecombineerd met eenjarige teelten of grasland en veehouderij. Een voorbeeld van agroforestry is de combinatie van fruit- of notenbomen met akkerbouwgewassen. Er zijn heel veel andere combinaties denkbaar; als de teelt van noten, vruchtdragende struiken in een combinatie met groenteteelt, akkerbouw of het houden van landbouwhuisdieren. 

Kenmerken:

  1. zowel akkerbouw als bomen/struiken (in rijen)
  2. voorkomt erosie, geeft luwte
  3. CO2 vastlegging in de bodem en hout
  4. groeiende bodemvruchtbaarheid

Het perceel wordt zodanig ingericht dat er een combinatieteelt is van akker/tuinbouw met bomen en struiken. Deze bomen en struiken staan in rijen. Op deze wijze is tussen de rijen akker-tuinbouw mogelijk en mechanische oogst van de vruchten van de bomen en struiken.

De houtige gewassen leveren de eerste jaren geen voedsel. Geleidelijk aan worden ze groter, waardoor er een omslagpunt wordt bereikt en eenjarige teelten naar de achtergrond verdwijnen en de zaden/noten/vruchten lucratief worden.Dit is ook het moment om de ruimte tussen de bomen te benutten voor schaduw verdragende bomen/struiken (ook rijenteelt)

Speciale oogstmachines hiervoor zijn er eigenlijk niet in Nederland, maar wel in het buitenland. Deze zullen mogelijk aangepast moeten worden.

NB De mechanisatie speelt en belangrijke rol in de nabije toekomst als de bomen/struiken vruchten gaan dragen. In samenwerking met WUR-Wageningen doet Heerlijk Westerwolds Land mee aan een pilot.

Mechanisatie

Mechanisatie is een belangrijk onderdeel van het project, maar toepassing er van mag niet ten kosten gaan van de bodem. Bij alle mechanische handelingen op het perceel moet de bodem ontzien worden. Deels door lichte machines met aangepaste banden, maar ook door vaste rijpaden.

Rineke: "Onderstaand filmpje geeft een prachtig beeld van Agroforestry. En geeft weer hoe je met agroforestry regeneratieve landbouw kunt ontwikkelen. Net als Vandana Shiva geeft ook Ernst Gotz in dit filmpje aan dat we weer moeten gaan samenwerken met de natuur. Dat een dergelijke vorm van landbouw ook een gigantisch grote 'tool' is wat betreft klimaatverandering. En dat het uitsterven van onze natuurlijke hulpbronnen ook het uitsterven van de huidige menselijke beschaving betekent." 

Medicinale kruiden

Er is een groeiende vraag naar biologische grondstoffen voor plantaardige medicinale producten.

Om hierop in te spelen wordt een halve hectare ingericht om ervaring op te doen om deze zo efficiënt mogelijk te telen. We gaan zowel zaaien als planten. Sommige planten ontkiemen lastig en moeten als plant gepoot worden (vanwege onkruiddruk). Daar zal ervaring mee moeten worden opgedaan. Teeltbegeleiding en adviezen hierin krijgen we van Het Blauwe Huis kruiden.

Akkerranden

De akkerranden van het perceel worden ingericht met vooral bessen, noten en medicinale planten/struiken als plaag bestrijding en tevens hoogwaardige voedselgewassen. Tot nu toe worden (bloem)akkerranden vooral aangelegd d.m.v. subsidie. Als dit stagneert verdwijnen ze vaak weer. Anders zou het zijn als de randen commercieel interessant zijn, als er een goede markt voor is. In onze randen hebben we o.a. een paar honderd Gojibessen aangeplant: een volwaardig eiwit, een plant met zeer hoogwaardige antioxidanten en een overheerlijk ingredient voor bijvoorbeeld muesli, cake en koek.

De achtergrond van de plannen voor Heerlijk Westerwolds Land

Het project is een pilot met betrekking tot de teelt van duurzaam humaan voedsel (zowel gewassen, kruiden, struiken en bomen) met een onderscheidende voedings- en economische waarde. Dit heeft een toegevoegde waarde voor bodem, boeren, natuur, dieren, consument, economie en omgeving. De gewassen worden op Heerlijk Westerwolds Land geteeld. Alle ’nieuwe’ te verbouwen gewassen worden, zonder winstoogmerk, als pilot uitgevoerd op Heerlijk Westerwolds land en kunnen - zodra succesvol wat betreft teelt, verwerking en afzet- ook op andere percelen in de regio worden verbouwd.

Het innovatieve van het project

1) Nieuw verdienmodel

Het is noodzakelijk dat er een verdienmodel is: Dan is de kans veel groter dat boeren de overstap maken. Het is een nieuw marktconcept voor:

  • kleinere, omschakel- en ook duurzaam denkende reguliere boeren.
  • niet rendabele/te kleine/omsloten percelen (zoals die in het landschap van Westerwolde veel voorkomen)
  • voor akkerranden.

Westerwolde leent zich vanuit landschappelijk, historisch en toeristisch oogpunt vooral voor dergelijke duurzame, kleinschalige landbouw. Heerlijk Westerwolds Land is een karakteristiek Westerwolds perceel: een klein akkerbouwperceel omgeven door houtwallen.

Dit verdienmodel werkt alleen als er meerdere zaken op orde zijn:

  • Structurele bodemverbetering (zoals omschreven in het provinciaal blad Bijlage 3)
  • Een gezonde bodem is een voorwaarde voor de planten, zaden e.d. die uiteindelijk op ons etensbord komen.
  • Vergroting van de biodiversiteit, zowel in de bodem als de omgeving.
  • Plaagbestrijders bijvoorbeeld moeten in de watten worden gelegd. Dit gebeurt dan met name in de randen, maar ook door verschillende gewassen, aanplant bomen en struiken. De indeling van HWL (met akkerranden, agroforestry, voedselbossen) leidt tot een maximale biodiversiteit.
  • Het streven is om de afzet en verwerking zoveel mogelijk in de regio tot stand wordt gebracht.
  • Educatie. Het belang en de meerwaarde van dit project middels educatie onder de aandacht wordt gebracht van boeren, burgers (vooral kinderen), natuurorganisaties, lokale economie, onderzoeksinstellingen etc

2)De insteek van deze pilot is nieuw: gezondheid voor mens & milieu vormen de rode draad

Er zijn momenteel heel wat van duurzame landbouw-projecten. Het unieke aan dit project is dat de meerwaarde die de gewassen hebben voor zowel de gezondheid van de mens (voedingswaarde) als de gezondheid van het milieu de rode draad vormen: Gezondheidswaarde per hectare! Alleen als het voor beide een duidelijke meerwaarde heeft en er vermarkting kan plaatsvinden, zal het worden toegepast op Heerlijk Westerwolds Land.

3)Veilige omschakeling

De overstap voor de boer moet zo klein mogelijk zijn, met zo weinig mogelijk (financieel) risico.

Daarom wordt een groot deel van het perceel ingericht voor akkerbouw met bomen/struiken in rijen. Deze zijn in het begin nog klein zijn, waardoor de gewassen er nauwelijks hinder van ondervinden; soms wel voordeel (luwte). De hogere financiële opbrengst van een biologisch geteeld gewas is mooi meegenomen. Geleidelijk aan zal de opbrengt een omslagpunt bereiken, waarbij de bomen (zaden/noten/vruchten) juist lucratief worden. Deze vorm van landbouw heet ‘alley cropping’ (rijenteelt). Mechanische oogst is dan mogelijk.

4)Kleinschalige (mobiele) mechanisatie.

Veel kleinschalige projecten worden uitgevoerd met behulp van zorginstellingen, PGB budgetten, leer-/werk projecten etc. Ons uitgangspunt is dat een boer het in principe zelf moet kunnen doen (of in coöperatief verband) en al dan niet gebruik maakt van machines of gespecialiseerde loonwerkers. Specifieke en kleinschalige mechanisatie is daarom een speerpunt bij dit project. Deze mechanische middelen zullen een mobiel karakter moeten krijgen zodat het gemakkelijk verplaatsbaar is naar andere boeren in het gebied. Bovendien moet het 'bodemvriendelijk' en zoveel mogelijk fossielvrij zijn.

Een deel van de werkzaamheden zal NIET te mechaniseren zijn. Daarom zal een deel van het werk (zowel oogst als verwerking) met mankracht plaatsvinden.

  • 50-plussers uit de regio.
  • Mensen in (of uit) het arbeidscircuit die vanwege stress gerelateerde klachten worden uitgenodigd mee te werken. Het aantal stress gerelateerde ziekten blijft toenemen. Wetenschappelijk onderzoek heeft inmiddels duidelijk aangewezen hoe groot het belang is van buiten zijn als het gaat om de verlaging van stresshormonen. 
  • Scholieren die steeds vaker om met stress gerelateerde klachten te maken hebben worden ook uitgenodigd om mee te draaien.

Indirect hopen we op deze manier bij te dragen aan een nieuwe framing van ‘handwerk’: werken op het land en de verwerking van de oogst is niet iets voor laaggeschoolden maar een groot goed voor iedereen die zingeving aan zijn leven wil geven en daarmee direct een bijdrage aan een gezondere aarde wil leveren.

5)Goede afzetmogelijkheden ‘nieuwe’ gewassen

  • Rineke DIjkinga heeft al meerdere lokale producten op de markt gebracht onder het merk PUUR Rineke. Deze zijn door lokale bio-boeren geteeld. Zie hieronder het filmpje van de naakte haver die onder het merk PUUR RIneke op de markt werd gebracht.
  • Er is een toenemende vraag naar lokale, onbewerkte, duurzame maar vooral ook schone en volwaardige producten.
  • Toenemende belangstelling voor plantaardige eiwitten en vetten. Hier liggen volop mogelijkheden om uit te zoeken welke soorten/rassen het hier goed doen. Het pseudograan quinoa, tot voor kort uit Zuid-Amerika, is in 2015 in Sellingen met succes verbouwd. En in 2019 is het verbouwd op Heerlijk Westerwolds Land. Zie video filmpje hieronder.
  • Er wordt volop gewerkt aan de lokale verwerking. De werkelijke meerwaarde van een gewas kan door de lokale economie en boer ten goede komen door er in de regio eindproducten van te maken.
  • Streekproducten: Veel gewassen zijn op hetzelfde moment rijp en worden geoogst. Door ze bijvoorbeeld te fermenteren, in te maken, te drogen of er pesto van te maken, blijft de voedselkwaliteit hoog, terwijl je daardoor over een veel langere periode streekproducten kunt gebruiken. Verwerking van streekproducten betekent ook een meerwaarde voor de producten en de duurzaamheid: kortere lijnen, kortere bewaartijd, duurzame bewaarmethoden etc. PUUR Westerwolde is de plek waar het grootste deel van de eindproducten aan de gasten en vergaderaars wordt geserveerd.
  • 50-Plussers uit de regio kunnen hier een leuke, zinvolle tijdbesteding in vinden.
  • Er is grote vraag naar duurzaam verbouwde producten voor het maken van natuurlijke medicijnen. Dit kan voor boeren een grote meerwaarde zijn om akkerranden duurzaam & economisch rendabel te krijgen, zonder subsidie. 

6)De regionale meerwaarde van dit project:

  • Cittaslow in woord en daad gestalte geven. Als er iets past in de kernwaarden van Cittaslow dan is het wel dit project.
  • Het sluit naadloos aan op de cultuurhistorische waarden in het gebied.
  • Toerisme: aantrekken cursisten/(eco)-toeristen naar Westerwolde.
  • Gezondheid: stimuleren gezonde voedselpraktijken (teelt, bereiding, bewaring)
  • Zinvol leven: Zinvolle& gezonde oude dag besteding voor zowel ouderen als andere mensen zonder baan (door o.a. plukken van kruiden, verwerking van eten door drogen en fermentatie)

7)Educatieve betrokkenheid genereren:

Betrokkenheid tussen burger en herkomst voedsel vergroten: Mensen informeren/leren en laten zien, proeven en ervaren dat de gezondheid van het voedsel op ons bord (en daarmee onze eigen gezondheid) afhankelijk is van de gezondheid van onze leefomgeving en alles wat daarin gebeurt. Vooral de jeugd erbij betrekken kan maken dat er een positieve ommezwaai plaatsvindt en er grotere stappen richting een gezonder milieu worden gezet. Elke consument/producent daar invloed op uit kan oefenen: als we deze kennis weer uitdragen.

Duurzaam voedsel produceren kan alleen dan succesvol zijn als zowel de producent als de consument overtuigd worden van de meerwaarde van duurzaamheid. Dan alleen kan ook de afzet rendabel worden, kan de boer een faire prijs voor zijn product krijgen en de consument een eerlijk duurzaam product op zijn bord.

de toekomstige kleinschalige inrichting van Heerlijk Westerwolds Land

De toekomstige kleinschalige inrichting van Heerlijk Westerwolds Land

Als we nu de boer niet betalen, betalen we straks de dokter.

onbekend

De boer: de apotheker van de toekomst.

onbekend

Heerlijk Westerwolds Land de ultieme plek voor deze pilot?

  1. Heerlijk Westerwolds Land heeft een agrarische bestemming en is omgeven door natuurgebieden en slechts 1 regulier telende boer.
  2. Een deel van het Natuurnetwerk Nederland. (EHS) ligt naast HWL. EHS is er onlangs gerealiseerd, waarbij het natuurlijke waterbeheer, inrichting landschap, (bv steilranden, houtwallen, zandpaadjes etc.) zoveel zijn mogelijk zijn hersteld.
  3. Diverse percelen in de omgeving zijn al geruime tijd biologisch beheerd.
  4. Er is veel kennis aanwezig in dit project vanuit veel verschillende disciplines over hoe de bodemvruchtbaarheid te verbeteren, hoe een aantrekkelijk gebied voor insecten, flora en fauna te creëren, wat gezond is voor de mens, kennis over bomen/kruiden en cultuurhistorie. Zie verder onderaan bij samenwerkings partners’.
  5. Het project is niet in strijd met plannen of beleid van overheden en/of waterschap
  6. De houtwallen rondom het perceel zijn gepacht door Heerlijk Westerwolds Land en worden opnieuw ingedeeld met vooral ‘eetbare’ bomen, struiken en heesters.
  7. Het gebied ligt in een voor toeristen zeer aantrekkelijk gebied ligt (zelfs naast wandel-, fiets- en mountainbike routes)
  8. De provincie Groningen wil een koploper positie gaan innemen als het gaat om verduurzaming van de landbouw. Nu liggen Flevoland en Utrecht ver voor op Groningen. Dit project zou een aanjaagfunctie voor de rest van Groningen kunnen hebben.
  9. Dit project past naadloos in het natuurbeleidsplan (Natuurbeheerplan 2016 Groningen) Het is een mix van natuur/landschap en landbouw. Op de beheerkaart agrarisch wordt het perceel aangeduid als A02.1botanisch waardevol grasland en A02.02 Botanisch waardevol akkerland.
  10. Het is onderdeel van een Cittaslow gemeente. Alle doelstellingen in dit project voldoen naadloos aan het doel van Cittaslow. Het is feitelijk Cittaslow in woord en daad.
  11. Het creëren van een gezonde leefomgeving volgens de definitie van het RIVM is eigenlijk dit gebied ten voeten uit: "Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheid zo laag mogelijk is.“ (bron RIVM)
  12. De grondsoort is uitermate geschikt voor de teelt van kruiden en meerjarige voedingsgewassen.
  13. De luchtkwaliteit in Zuid Oost Groningen is goed, dit is een belangrijke voorwaarde voor de teelt van medicinale kruiden
  14. Een groot deel van het voedsel wordt op een steenworp afstand genuttigd door de gasten van PUUR Westerwolde. Een unieke manier om consumenten te betrekken bij de herkomst van hun voedsel.

Samenwerkingspartners

Een goede boer is een vakman met oog voor zijn grond en zijn gewassen. Dat zijn wij niet. Daarom werken wij meer of minder intensief samen met o.a. deze bedrijven en organisaties:

  • van Hall Larenstein, minor Feeding our planet / Eric de Bruin (Lector duurzame eiwitten)
  • Wageningen University/PPS Agroforestry
  • Het Blauwe Huis kruiden/Ruinerwold
  • Jaap Dun Akkerbouwer Musselkanaal, permacultuur affiniteit
  • Buro Clabbers, inrichting en realisatie voedselbos
  • Harm Sassen/Sassenhoeve Onstwedde, akkerbouwer die de akkerbouw gewassen voor ons teelt