Cultuur barbaar? Spelbreker? Of pleitbezorger voor gezondere tradities?

Rineke Dijkinga 30 december 2020 761

Van intenties naar doen?

Door de Coronacrisis is 1 op de 3 mensen is anders gaan denken over duurzaamheid(1) “ Duurzame voornemens, zijn het vaker kopen van voeding met een duurzaam keurmerk (39%), vaker spullen laten repareren (33%), met minder spullen leven (32%), vaker tweedehands spullen kopen (31%) en minder vlees eten (29%).”

Prachtig natuurlijk, ook die intentie om minder vlees te gaan eten. Toch weer minder hoopvol: we zijn juist weer meer vlees gaan eten, bleek in 2020.(2) Terwijl de meters vegetarische en vegan alternatieven als paddenstoelen uit de supermarktgrond schieten. Is het dit, zoals Michael Wilde van Bionext het laatst formuleerde in een interview?(3): “Waar de consument buiten de supermarkt vaak voor een betere en schonere wereld is, kiest men na het winkelpoortje toch voor gemak en prijs.” Eerlijk is eerlijk: we worden ook niet echt aangemoedigd om het gezonder aan te pakken. We zijn niet alleen meer vlees gaan eten, we zijn ook meer (ultraprocessed)voedsel gaan consumeren in 2020. Terwijl we inmiddels weten dat dit risicoverhogend werkt ten aanzien van Covid-19. We worden zelfs regelmatig overgehaald om ‘troost-eten’ te kopen om ons een hart onder de riem te steken in deze zware tijd. Multinationals hebben hun zoete marketingpijlen zelfs op kinderen gericht tijdens het huiswerken achter de computer (4) Hoe dan ook: we zijn er door deze crisis van overtuigd geraakt dat voeding en leefstijl een belangrijke rol spelen wat betreft de risico’s. Ons kabinet heeft kortgeleden een motie aangenomen voor een leefstijlcampagne om volgend jaar écht aan de slag te gaan met overgewicht, voeding en leefstijl.(5) Al deze zaken spelen vast een rol in het feit dat (nog) niet door iedereen gezonde stappen zet of ze uitstelt. Maar wat volgens mij zeker ook meespeelt zijn onze vaste, niet al te gezonde, tradities op feestdagen. En wat in mijn optiek verder een rol speelt: gezonde alternatieven moeten wel lekker zijn. Of eigenlijk lekkerder dan de traditionele om het ook vol te houden. En volgens mij kan dat!

Op naar groenere tradities

Ik maakte daarom het traditionele Oudjaar recept uit onze streek (spekdikken genoemd) in een gezondere vorm. Niet alleen qua ingrediënten. Ook qua bereiding. Smaken verschillen natuurlijk maar deze variant vind ik zeker zo lekker: het gaat om de balans tussen zout en zoet in dit gerecht. Door de bereiding en ingrediënten van de traditionele spekdikken (ook van de meeste andere feesthapjes overigens) creëren we flinke hoeveelheden vrij radicalen. Ze worden AGEs genoemd: ze ontstaan door dierlijke eiwitten en suikers op hoge temperaturen te verhitten, te grillen, te roosteren, te bakken of te laten karamelliseren. Vrije radicalen ondermijnen onze gezondheid en immuniteit op zeer veel manieren. Ik schreef er flink wat pagina’s over in mijn nieuwe boek “Je brein vitaal”. Want wat is er veel kennis over deze vrije radicalen en onze breinvitaliteit. En het mooiste is: als je weet hoe het zit en wat oude kooktradities los wilt laten kan iedereen in zijn eigen keuken er gewoon mee aan de slag. Op een heerlijke manier. Zelfs op Oudejaarsavond, zelfs met spekdikken. Klik hier voor mijn 'groene variant van spekdikken'.

De 'groene variant' van traditionele spekdikken
Rood vlees beperk je idealiter tot maximaal 2 x per week. Bewerkt rood vlees zoals het meeste op bovenstaande borrelplank zou liever helemaal een uitzondering moeten zijn.

Feestjes? Vier het leven, vier het gezond.

Minder vlees eten kan in mijn optiek ook gemakkelijk door borrels, feesthapjes en tussendoortjes in elk geval vegetarisch te maken.
Mijn favoriete 'hybride' en plantaardige burgers uit mijn nieuwe boek 'Je brein vitaal-met elke hap een gezonde stap'.

Dus zullen we het gewoon anders gaan doen? Alleen samen……..kunnen we tradities ombuigen naar een gezondere variant. Anders blijven we maar hangen in de traditionele cirkel van ongezonde gewoontes. Als we iets te vieren hebben dan is het toch eigenlijk te gek voor woorden dat we dat doen met eten dat onze gezondheid en die van de aarde ondermijnt? Zeker in een tijd waarin onze veerkracht, in alle opzichten, zo op de proef wordt gesteld en ‘kosten nog moeite’ worden gespaard om uit de crisis te raken. Mijn voorstel zou zijn; biedt borrelhapjes zonder vlees aan, zeker zonder rood vlees (processed meat) die op een gezonde manier (met zo weinig mogelijke AGEs) zijn bereidt. Wie weet ben ik dit jaar nog een cultuurbarbaar of een spelbreker dat ik een traditioneel gerecht zo verander. En volgend jaar? De tijd zal het leren.

Dit jaar moeten we al afstand nemen van de traditie vuurwerk omdat “de druk op ziekenhuizen, huisartsenposten en handhavers door corona heel hoog is.” Maar dit gaat dan toch logischerwijs ook op voor ongezonde tradities qua voeding? Ook daarvan weten we toch inmiddels dat dit de druk op ziekenhuizen en verplegend personeel sterk verhoogd?

Ik wens je een fantastisch, gezond, gelukkig en veerkrachtig 2021.

(1)https://www.change.inc/advies-en-dienstverlening/duurzaam-leven-corona-35329

(2) https://www.wur.nl/nl/nieuws/We-eten-opnieuw-meer-vlees.html

(3) lekker weten/meer aandacht voor bio. December 2020

(4) https://advocacyincubator.org/wp-content/uploads/2020/11/GHAI-Facing-Two-Pandemics-Report-November-2020.pdf

(5) https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2020Z23168&did=2020D48917