Fenegriek

Fenegriek (Trigonella Foenum Graecum). Elk jaar zaai ik wat zaden van deze vlinderbloemige plant op een warm plekje in mijn tuin. Prachtig om te zien en een heerlijk aroma. Vooral de gekiemde zaden zijn een favoriete kiemgroente van mij. En zo maak ik ook direct gebruik van de mooie heilzame eigenschappen.

Traditioneel gebruik

De zaden werden enerzijds gebruikt om aan te sterken bij zowel mensen als dieren die ziek waren geweest. Ook werden de geroosterde zaden als koffiesurrogaat gebruikt. De gekookte zaden werden tot een papje gekookt en ingezet bij slecht helende wonden, abcessen of open benen. Ook bij maagzweren overigens. Tevens werd het ingezet als gorgelmiddel bij ontstekingen in de mond door bijvoorbeeld aften of amandelontsteking. En het had de reputatie een afrodisiacum te zijn.

Huidige toepassingen

De zaden van fenegriek bevatten een aantal interessante slijmstoffen. Vooral de galactomannaan (een combinatie van de essentiële suikers galactose, mannose en een beetje xylose) Maar ook de fyto-oestrogenen erin zijn vrij goed onderzocht.

Fenegriek zaden

Gezondheidseffect van de galactomannaan in fenegriek

  • Cholesterol verlagend / Triglyceriden verlagend. Fenegriek remt de opname van cholesterol vanuit de darm. Bovendien stimuleert het de aanmaak van galzuren zodat cholesterol vanuit de lever kan worden afgevoerd richting toiletpot. Zo draagt het bij aan verlaging van totaalcholesterol, LDL en triglyceriden.(1) Lees hier verder in het artikel over cholesterol.
  • Bloedsuikerspiegel verlagend: het verlaagt de zogenaamde postprandiale glucose piek na een maaltijd met snelle koolhydraten. Mogelijk heeft het ook een lange termijneffect op de bloedsuikerregulatie om de gevolgen van snelle koolhydraten te beperken.(2)(3) Daardoor zou het mogelijk ingezet kunnen worden bij prediabetes en insuline resistentie maar de onderzoeken zijn nog lang niet eenduidig in hun oordeel hierover.(4)
  • Het verzacht de maag- en darmslijmvliezen. Mogelijk ondersteunt het ook bij te veel maagzuur oprispingen na de maaltijd (let op, dit onderzoek ging over fenegriekvezels, die een half uur voor de maaltijd werden ingenomen).(5)
  • Door het zwellen van de zaden en de slijmstoffen die zo ontstaan bevordert het ook het verzadigingsgevoel. Daarom wordt het ook toegepast bij een overmatige eetlust.
  • Mogelijk vertraagt het de progressie van de ziekte van Parkinson (in combinatie met L-dopa medicatie): dit omdat het de dopamine producerende neuronen beschermt.(6)
  • Voorkomen van galstenen. Vooral als fenegriek in combinatie met ui wordt genuttigd. (10)

Gezondheidseffect van de fyto-oestrogeen in fenegriek

Fyto-oestrogenen, ofwel plantaardige oestrogenen, komen in zeker 300 plantaardige (onbespoten) voedingsmiddelen voor. Ze dragen bij aan een evenwichtige hormoonbalans bij zowel man als vrouw. Door de toename van oestrogene stoffen (xeno-oestrogenen) uit het milieu lijkt het voor iedereen belangrijk om fyto-oestrogenen op te nemen in het voedingspatroon. Lees verder in mijn artikel over Hormoonverstorende stoffen en mijn artikel over fyto-oestrogenen..

Fyto-oestrogenen werken:

  • Tegen overgangsklachten. Hoewel het een klein onderzoek betreft lijkt het zowel de emotionele als fysieke overgangsklachten binnen korte termijn te kunnen verminderen.(7)
  • Libido verhogend. (Onderzocht bij gezonde menstruerende vrouwen) Dit omdat fenegriek zowel vrij testosteron als oestradiol verhoogt.(8)
  • Testosteron verhogend. Om deze reden wordt fenegriek ook genoemd als kruid voor mannen met een te laag testosteron (vaak door overgewicht, ziekte of medicijngebruik). Het zou zowel de seksuele functies als het libido verhogen.(9)

Gebruik van fenegriekzaden

  • Als thee (erg lekker vind ik, heeft een beetje een bouillon achtige smaak)
  • Als hele zaden in een curry die je op het laatste moment toevoegt
  • Als gemalen poeder (het Blauwe Huis kruiden
  • Als kiem (laat de zaden minstens 12 uur weken en doe ze dan in een kiembakje)
Gewelde fenegriek zaden in een aardappelsalade

Mijn favoriete recepten met fenegriek

Groentestoof

Dit is een van mijn favoriete recepten uit mijn boek 'Alles draait om je hormonen'. Het heet 'sperziebonenstoof', maar het is natuurlijk niet elke maand sperziebonen seizoen. Daarom maak ik het in de winter en herfst met spruitjes en zoete aardappel. Minimaal zo lekker als de sperziebonen variant! Het mooie aan dit gerecht vind ik ook dat je het iedereen aan tafel naar de zin kunt maken. Of iemand nu vleeseter, veganist of vegetariër is: je kunt de garnering aan ieders voorkeur aanpassen.

Bekijk dit recept
Ingemaakte courgettes in zuur

, ,

Los van een mooie energiebesparing (door niet in te vriezen maar op deze manier te bewaren) heeft een dergelijk tafelzuur een hele gezonde invloed.

Bekijk dit recept
Hollandse groentepickle met fenegriek

Hollandse groentepickle

Zie mijn boek 'Je brein vitaal', pagina 173.

Waarschuwingen bij gebruik

  • Als je de hele zaden in een curry wilt gebruiken: week ze dan minstens 12 uur. Anders heb je een grote kans dat je gebit erop kapot bijt.
  • Gebruik je het gemalen kruid, kook het dan nooit mee omdat je gerecht dan bitter wordt. Voeg het op het laatste moment toe aan je gerecht.
  • Let op: alleen zaden afkomstig uit Europa mogen gekiemd worden. Dit omdat de Egyptische variant mogelijk in verband stond met de EHEC-affaire van een paar jaar geleden.
  • Door het sterke bloedsuikerspiegel verlagende effect kan de werking te sterk zijn, als je er veel van gebruikt in je maaltijd, bij bloedsuikerspiegel verlagende medicatie als metformine. Houd dit dus in de gaten! Dit geldt uiteraard ook als je fenegriek als supplement gebruikt.
  • Gebruik je het als supplement terwijl je antioestrogene medicatie gebruikt overleg dan altijd met je arts. Normaal keukengebruik is prima.

  • Geen waarschuwing: eet je regelmatig fenegriek(kiemen) dan gaat je zweet ook naar fenegriek ruiken. Onschuldig, maar goed om te weten.

Nuancering

  • Bovenstaande onderzoeken zijn vooral gedaan met extracten van het kruid. En niet met hele zaad.
  • Staar je nooit blind op informatie over een voedingsstof. Een enkelvoudige voedingsstof kan op geen enkele manier je gezondheid in goede banen leiden. Voeding is bovendien slechts een van de pijlers die je gezondheid bepalen. Wat de wetenschap ons leert over gezond voedsel en een gezond brein gaat over een totaal leef- en voedingspatroon, niet over één enkele voedingsstof.

Over de auteur van dit artikel

Rineke is opgeleid als natuurgeneeskundig- en orthomoleculair therapeut. Ruim 15 jaar lang heeft ze mensen met chronische klachten begeleid in haar praktijk in Sellingen op het gebied van voeding en leefstijl. Omdat het voor veel mensen moeilijk bleek om gezond eten in de praktijk te brengen, begon ze in 2011 boeken te schrijven: Weten van (h)eerlijk eten 1, Weten van (h)eerlijk eten deel 2 uit, Weetjes over (h)eerlijk eten (PDF), Alles draait om je Hormonen, Op weg naar meer energie en het uitgebreide voedingshandboek voor de moderne mens: Je Brein vitaal - met elke hap een gezonde stap. Heerlijke recepten plus uitgebreide achtergrondinformatie om je gezondheid positief te beïnvloeden, vormen in alle boeken de rode draad. Inmiddels richt Rineke zich volledig op het verspreiden van haar kennis via lezingen en trainingen op haar training- en vergaderlocatie PUUR Westerwolde. Het geld van haar bestsellers investeerde ze in een biodiversiteitsproject Heerlijk Westerwolds Land. Gezond voedsel komt per slot van rekening van een gezonde bodem en uit een gezonde omgeving.

Meer over Rineke