Schildklier, voeding & leefstijl bij een te lage werking

De schildklier: een klein orgaan met grote gevolgen als het niet goed functioneert. Veel mensen kennen de belangrijkste hormonen van de schildklier wel: TSH, T4 en T3. De schildklier regelt echt van alles, zoals:

  • een constante, optimale temperatuur;
  • de energieaanmaak op celniveau en daarmee op ons fysieke, mentale en emotionele welbevinden;
  • de pompkracht van ons hart;
  • enzymen die de snelheid en effectiviteit van onder andere spijsvertering regelen;
  • de ontwikkeling van de foetus of baby;
  • de groeisnelheid van kinderen.

Steeds vaker wordt ook bij onvruchtbaarheid de oorzaak in een verstoorde schildklierfunctie gevonden. (1) Bij een te lage temperatuur werken onze enzymen niet meer. Bij elke graad afwijking van onze optimale lichaamstemperatuur loopt de enzymcapaciteit in onze cellen met 10 tot 20% terug. Zie verder het artikel 'Energie aanmaken, hoe gaat dat eigenlijk?' in mijn boek 'Alles draait om je hormonen'. Daarom kan een te trage schildklier voor onnoemelijk veel klachten en symptomen zorgen, hoe gezond je verder ook leeft en eet.

Kenmerken van een trage schildklier

In veel gevallen is een onderfunctie van de schildklier niet in het bloed aantoonbaar (vaak wel in urine en/of door middel van een temperatuurtest). Maar zeer veel mensen hebben een zogenaamde non-thyroid-illness. Ze hebben alle symptomen van een te lage schildklierfunctie, maar dit kan door regulier onderzoek (nog) niet aangetoond worden. Het meest kenmerkende symptoom van een vertraagde schildklier is de lichaamstemperatuur. Zie de temperatuurtest. In bijlage C van mijn boek 'Alles draait om je hormonen', vind je de andere kenmerken die op een trage schildklierwerking kunnen duiden. Omdat een niet goed functionerende de schildklier ook alle andere hormoon systemen beïnvloedt is een totaal aanpak van hormonen (zoals de recepten in mijn boek, en de aanpak in de boeken van bijvoorbeeld Ralph Moorman (de Hormoonfactor)  de meest logische stap om te zetten.

Onbegrepen schildklierklachten

Het blijft vreemd dat er veel mensen zijn die zich herkennen in de kenmerken die duiden op een onder-functie van de schildklier (hypothyreoïdie), terwijl ze niet de diagnose ‘trage schildklier’ krijgen. Dit heeft, in elk geval, met de volgende factoren te maken:

  1. Een schildklierprobleem kan gemakkelijk het gevolg zijn van allerlei andere hormonale klachten, zoals uitputting van de bijnieren door langdurige stress, insulineresistentie, oestrogeendominantie, een testosterontekort of een niet ontdekt jodiumtekort. Ook bij chronische ontstekingen zie je vaak dat de schildklier een trage werking gaat krijgen. Alleen door de oorzaak te achterhalen en deze te behandelen, kun je de schildklier weer activeren. Dat veel vrouwen net na de bevalling of aan het begin van de overgang schildklierklachten krijgen, doet al vermoeden dat schildklierverstoringen te maken hebben met het hele hormonenorkest. Zie verder bij introductie in de wereld van je hormonen in mijn boek 'Alles draait om je hormonen'.
  2. Overbelasting van de lever, of dit nu door veel suikers, foute vetten, bloedsuiker-/insuline ontregeling, medicijnen of teveel (milieu)toxines komt is funest voor onze schildklier. In onze lever moet het onwerkzame schildklierhormoon T4 worden omgezet in het werkzame T3. Als onze lever te zwaar belast wordt kan deze taak in het gedrang komen. 
  3. Er zijn erg ruime bandbreedtes afgesproken voor schildklierhormonen. TSH wordt bijvoorbeeld tot 4 à 5 akkoord bevonden, terwijl een TSH boven de 2 eigenlijk al een indicatie is dat de schildklierfunctie aan het vertragen is. 
  4. Als de TSH en de T4 binnen de bandbreedtes liggen, wordt er verondersteld dat ook het actieve T3-hormoon wel zal worden aangemaakt en er niets met de schildklier aan de hand kan zijn. Dit hoeft echter niet altijd zo te zijn. Bovendien kan er ook nog een zogenaamde ‘reversed T3’ worden aangemaakt, zeker onder invloed van stress (2). Dit is een vorm van T3 waar onze cellen niets mee kunnen. 
Striptekening met dokter over onbegrepen klachten

Veel voorkomende oorzaken van schildklierklachten

Naast ziektes van de hypofyse, hypothalamus of schildklier zelf volgen hieronder een aantal belangrijke oorzaken voor schildklierklachten.

Roken

Het cadmium in rookwaren blokkeert de thyroxinereceptor in de schildklier. Omdat roken de stofwisseling bovenmatig activeert, wordt de hypothyreoïdie, die meestal door het roken veroorzaakt wordt, niet opgemerkt. Dit komt pas tot uiting als men stopt met roken, met veel onbegrepen schildklierklachten tot gevolg.

Stress

Stress is zeker een van de hoofdoorzaken van schildklierklachten. Naar schatting 50% van alle schildklierproblemen is het gevolg van bijnieruitputting door chronische stress.(2) Zolang het stress-systeem constant geactiveerd wordt door cortisol is een gezonde schildklierwerking praktisch uitgesloten. Als er sprake is van uitgeputte bijnieren (omdat klachten of stress te lang hebben geduurd) zullen deze eerst weer energie moeten genereren voordat je een betere schildklierwerking mag verwachten. Zie verder bij tyrosine en bijlage E van mijn boek 'Alles draait om je hormonen'.

Hoog-glycemische koolhydraten

Voeding met een hoge glycemische lading werkt insulineresistentie in de hand. Ook dit is een belangrijke oorzaak van schildklierproblemen.

Toxische stoffen en zware metalen

Onze schildklier lijkt uitermate gevoelig voor toxische stoffen en zware metalen. (3) Denk bijvoorbeeld aan belasting met BPA (in voedsel uit blik), pcb’s, dioxine, kwik (bijvoorbeeld uit amalgaamvullingen, fructose, vette vis als tonijn en makreel), fluor (vaak in tandpasta, soms in drinkwater), chloor, broom en milieuvervuilende stoffen en pesticides. Deze kunnen de opname van mineralen en sporenelementen blokkeren en daarmee schildklierklachten opwekken of in stand houden. Zo wordt er door onze lever bijvoorbeeld veel jodium verbruikt om toxische stoffen te ontgiften. Dit is dan niet meer beschikbaar voor de schildklier. Zie uitgebreide informatie in de weetjes Jodium en Hormoonverstorende stoffen en in bijlage A van mijn boek 'Alles draait om je hormonen'.

Jodiumtekort door zware metalen

Zware metalen als chloor, broom en fluor hebben nog een extra nadeel. Ze zorgen ervoor dat jodium niet in onze cellen kan worden opgenomen, omdat zij de receptorplek van jodium bezetten, waardoor jodium niet eens kán functioneren. Zie tekening receptoren onderaan het hoofdstuk 'Energie aanmaken, hoe gaat dat eigenlijk?' van mijn boek 'Alles draait om je hormonen'.

Oestrogeendominantie

Door een overmaat aan toxische stoffen en zware metalen die veel mineralen verbruiken en de lever overbelasten, is onze lever niet meer in staat om xeno-oestrogenen en xenobiotica af te breken. Het gevolg is oestrogeendominantie die (bij circa 1 op de 4 vrouwen en mannen) tot schildklierproblemen kan leiden. Het kan overigens ook zo zijn dat de overmaat aan toxische stoffen heel erg meevalt, maar de persoon in kwestie een te zwakke ontgiftingscapaciteit heeft. Zie bijlage D van mijn boek 'Alles draait om je hormonen'.

Een heel typisch symptoom van een overbelasting aan bijvoorbeeld broom is een overmaat aan kersrode, kleine ‘speldenknopjes’, vooral op de romp. Bromium wordt onder meer gebruikt in bepaalde slijmoplossende hoestdrankjes, parfums etc. en tot 2006 als brandvertrager in computers,matrassen en tapijten, maar ook als desinfectiemiddel in zwembaden. De oceanen bevatten inmiddels erg veel bromium: ook al is het grootschalige gebruik verboden, het is een zeer moeilijk afbreekbare stof waar we nog jaren de residuen via het milieu van op ons bordje zullen krijgen. Voldoende jodium is belangrijk om de bromium weer uit je lichaam af te voeren. 

Het lastige van al deze stoffen (xenobiotica, xeno-oestrogenen) is dat de effecten ervan moeilijk aan te tonen zijn. Individueel kunnen deze stoffen wel onderzocht worden, maar het valt niet te onderzoeken welke cocktail van stoffen iemand dagelijks binnenkrijgt. Dat ligt aan de plek waar iemand woont, zijn voedings- en leefgewoontes, de ontgiftende potentie van iemands lever etc. Biologisch, onbespoten, onbewerkt voedsel en je darmen en lever optimaal in de watten leggen, lijkt – totdat anders bewezen wordt – de meest logische aanpak. Dan zijn er nog steeds heel wat milieutoxines die je niet in de hand hebt, maar je beperkt de hoeveelheid toxines wel. Zeker als je ook je huidverzorgingsproducten en schoonmaakartikelen aanpast. Ook minder dierlijk voedsel is een stap in de goede richting, omdat dieren deze toxines opslaan in vet. Alles wat niet binnenkomt aan toxines hoeft onze lever ook niet af te breken!

Medicijnen

Ook medicijnen kunnen de schildklier negatief beïnvloeden. Denk aan cholesterolremmers, corticosteroïden, lithium, antibiotica, maagzuurremmers, plaspillen, interferon alfa en amiodaron. Gebruik je deze medicijnen, neem dan in elk geval maatregelen om je schildklier te ondersteunen, eventueel met supplementen. Ook na een operatie of narcose kan de schildklier tijdelijk even uit balans zijn. Normaliter herstelt dit vanzelf weer met gezonde voeding en een gezonde leefstijl.

Twee specifieke medicijnen met een ontregelend effect op de schildklier

De anticonceptiepil

Wellicht niet fijn om te horen, maar wel belangrijk om te weten: ook het gebruik van de anticonceptiepil kan negatieve gevolgen hebben voor de schildklier. Enerzijds omdat er door pilgebruik tekorten kunnen ontstaan aan belangrijke voedingsstoffen (zoals de B-vitamines, zink, magnesium, selenium en Q10), anderzijds omdat er te weinig vrije (lees bruikbare) schildklierhormonen T3 en T4 door het bloed getransporteerd kunnen worden. Maar ook omdat de pil de lever (die juist zo belangrijk is voor de aanmaak van schildklierhormonen) flink op de proef stelt. De pil bevat namelijk veel meer hormonen dan we zelf aanmaken. En de lever moet deze voor een heel groot deel afbreken.

Regelmatig gebruik van pijnstillers

Probeer pijnstillers tot een minimum te beperken. Ze hebben een negatieve invloed op onze lever, onze lichaamstemperatuur en daarmee op onze schildklier. Vooral onze lever, die grotendeels verantwoordelijk is voor de aanmaak van het actieve schildklierhormoon T3, wordt in zijn functie belemmerd door paracetamol. Probeer, eventueel met hulp van een natuurarts of therapeut, op zoek te gaan naar de oorzaak en probeer, als het maar enigszins kan, de hoeveelheid pijnstillers te verminderen. Zie bijlage D van mijn boek 'Alles draait om je hormonen'.

Ontstekingen

Ontstekingen kunnen ook zeker een veroorzaker van schildklierproblemen zijn. Vooral de laaggradige, aanhoudende ontstekingen.

Mineraaltekorten

Hier kunnen zo veel oorzaken voor zijn dat het niet op te noemen is. Als je schildklierproblemen hebt, zijn dit in elk geval een paar aandachtspunten:

  • Als je veel zweet (door bijvoorbeeld veel saunabezoek of topsport) raak je veel mineralen en sporenelementen kwijt.
  • Als je veel fytinezuur eet, onttrekt dit mineralen erg belangrijk zijn voor onder meer de schildklier. Beperk dan ook de hoeveelheid fytinezuur in je voeding (de grootste bronnen hiervan zijn volkoren brood/graanzemelen en te kort gerezen brood, zoals je dat bij de meeste bakkers en in de winkel koopt. Maar ook een overmaat aan rauwe noten zorgt voor veel fytinezuur. Zie weetje Fytinezuur en andere antinutriënten.
  • Als je maagzuurremmers slikt, plaspillen gebruikt of een verstoorde spijsverteringsfunctie hebt. Zie bijlage D van mijn boek 'Alles draait om je hormonen'.

Tip à la Rineke: Overweeg je eigen brood te bakken? Laat het deeg dan minimaal 8 uur rijzen. Gelukkig zijn er inmiddels ook weer bakkers (zelfs online) die de lange rijstijd opnieuw geïntroduceerd hebben. Dan is het grootste deel van het fytinezuur afgebroken.

Een overmaat aan goitrines

Soja (met uitzondering van tamari, shoyu en tempé), mosterd, pinda’s, ongeroosterde pijnboompitten en rauwe koolsoorten bevatten zogenaamde goitrines die de schildklierfunctie belemmeren. Ze blokkeren de werking van de schildklier, omdat ze de opname van zink, jodium en selenium remmen. Mocht je wel ongefermenteerde soja willen eten, dan is het een goede zaak om voor biologisch te kiezen. Dit is niet genetisch gemanipuleerd.

Tip à la Rineke: *Als je niet-biologisch vlees, zuivel, ei en vis eet je indirect ook al veel soja. Een groot deel van de niet-biologische dier- en visvoeders bestaat namelijk uit soja.

Diëten of te weinig eten

Door te weinig te eten of te diëten (zeker bij laagcalorische diëten van rond de 1.200 kcal) zet je de schildklierfunctie eigenlijk ‘uit’. Alleen door normale hoeveelheden en optimaal calorisch te eten (passend bij je verbruik) wordt de weg naar een normale schildklierfunctie weer geopend. Zie weetje Crashdieet.

Met de recepten en informatie uit mijn boek 'Alles draait om je hormonen', verkrijgbaar vanaf eind november 2015, leg je een stevige basis voor een betere schildklierwerking. Of je nu wel of niet de diagnose hypothyreoïdie hebt gekregen. Bij aanhoudende problemen (of bij hyperthyreoïdie) kun je je wenden tot een deskundige. Wil je meer weten? Lees dan hieronder verder. Daar vind je een aantal voedings- en leefstijlrichtlijnen voor een gezonde schildklierfunctie.

Een aantal voedings- en leefstijlrichtlijnen voor een gezonde schildklierfunctie:

Groente, fruit, onbewerkt voedsel

Misschien wel de belangrijkste tip om mee te beginnen: eet veel meer kalium (groente en fruit) en calcium (ook voornamelijk in groente en fruit). Vooral een goede balans tussen calcium en kalium is belangrijk, maar ook een goede natrium-kaliumbalans is uitermate belangrijk.

Tip à la Rineke: Zelf je eten bereiden, zonder grote hoeveelheden geraffineerd zout en met veel groente en fruit is de enige manier om dit voor elkaar te krijgen. Baas in eigen pan = baas in eigen buik.

Rust en regelmaat

De schildklier wordt aangestuurd door de hypothalamus, ook de regulator van onze biologische klok. Deze is gebaat bij rust en regelmaat. Het klinkt wellicht saai maar ons leven zou zo veel mogelijk regelmaat moeten hebben: wat betreft eetmomenten, slaapmomenten, rust- en actiemomenten. Onze hele (hormonale) gezondheid is afhankelijk van een biologische klok die wordt aangestuurd in de hypothalamus. Zie het hoofdstuk Introductie in de wereld van je hormonen in het boek ‘Alles draait om je hormonen’.

Dagelijkse beweging

Beweeg bij voorkeur nuchter of vóór de maaltijd, omdat beweging de (vet)verbranding sterk stimuleert. Bovendien heeft dit een positieve uitwerking op het verlagen van ontstekingen die ook vaak aan de basis liggen van schildklierklachten. Zonder dagelijkse beweging wordt het lastig om de schildklier te prikkelen om zijn functies weer te gaan uitoefenen. Zoek een beweging die bij je past en die je leuk vindt. Kortdurende, krachtige beweging en krachttraining dragen bij aan herstel van de hormoonbalans.

Dagelijks omega 3 en vitamine A & D

Zonder voldoende vitamine A, D en DHA kan de aansturing van de schildklier (vanuit onze hypothalamus) niet goed verlopen. Bovendien is de omzetting van het schildklierhormoon T4 naar T3 afhankelijk van de ‘vloeibaarheid’ van onze celmembranen. En deze vloeibaarheid staat of valt bij de consumptie van omega 3-vetzuren. Omdat de schildklier zo bevattelijk is voor toxische stoffen lijkt vis (noch uit de zee, noch kweekvis) niet de ideale bron om schildklierklachten aan te pakken. Zie verder de dioxinegrafiek in bijlage A in het boek ‘Alles draait om je hormonen’ en bijlage G over plantaardige omega 3-bronnen.

Vitamine D is ook belangrijk omdat er veel auto-immuunaandoeningen van de schildklier bestaan. Een gezonde vitamine D-status is o.a. belangrijk om dit te voorkomen, dan wel in goede banen te leiden. Laat eventueel een vitamine D-bepaling uitvoeren bij je (huis)arts.

Vitamine A kan door onze lever aangemaakt worden uit bètacaroteen. Daarom is voldoende groente en fruit een must, zeker de oranje en gele soorten. Toch is bij lang niet iedereen de lever in staat om zelf vitamine A uit bètacaroteen te maken.

Tip à la Rineke: Orgaanvlees is uit de gratie geraakt. Toch kan af en toe biologisch orgaanvlees een goede keuze zijn, omdat het zowel omega 3 als vitamine A & D bevat.

Jodium

Dit betekent dat je, om aan je behoefte te voldoen, 2 tot 3 keer per week iets uit zout water zou moeten eten: zeewieren/algen of zoutwatervis. De laatste lijkt de minst logische keuze, zie bijlage A in het boek ‘Alles draait om je hormonen’. En als je zout gebruikt, zou je er op moeten letten dat hier jodium aan toegevoegd is. Helaas is keukenzout met toegevoegde jodium niet geschikt om je jodiumstatus te verhogen. Dus haal het liever uit je voeding. Zie uitgebreide informatie in het weetje Jodium.

Thermogenese

Alle stofwisselingsreacties in ons lichaam zorgen voor energie en warmte. Het ene voedingsmiddel geeft een grotere warmteproductie (thermogenese) dan het andere. Hoe groter dit thermogene effect, des te meer calorieën omgezet worden in warmte (in plaats van energie) en niet kunnen worden opgeslagen als vet. Als je verbranding door schildklierproblemen verlaagd is, kies dan voor voedsel dat deze thermogenese activeert. In het kort komt het hierop neer:

  • Koolhydraten en verzadigde vetten als hoofdbestanddeel van je voeding verlagen de stofwisseling.
  • Eiwitten en gezonde vetten activeren de stofwisseling. Maar ook een dieet met te veel eiwitten zorgt weer voor verstoring van de schildklier. Het gaat gewoon om de balans: eet in elke maaltijd iets van langzame koolhydraten, gezonde vetten en eiwitten.
  • Een klein beetje alcohol BIJ de maaltijd activeert de stofwisseling (dit effect is er niet als je het buiten de maaltijden om gebruikt of als je veel alcohol gebruikt).
  • Gember, kurkuma, peper, chilipeper, cayennepeper, paprika, ui, knoflook, mierikswortel, groene thee.
  • Gezonde vetten: met mate omega 6 en ruimschoots omega 3- en omega 9-vetzuren. Zie de bijlage Vetten in het Weetjesboek en bijlage G in het boek ‘Alles draait om je hormonen’.
  • De stof CLA uit vlees en zuivel, van grasetende en loslopende dieren of oude koeienrassen.
  • Jodium plus vitamine A, D en omega 3-vetzuren in zeevoedsel (zeevis of zeewier/algen).
  • Kokosolie.

Voldoende vitamine B12

Voldoende vitamine B12 de voeding is nodig om jodium op te kunnen nemen en op de plaats van bestemming te krijgen. B12-tekorten kunnen dus schildklierklachten veroorzaken. Ook is B12 samen met selenium, zink, magnesium en ijzer nodig om het pre-hormoon T4 daadwerkelijk om te zetten in T3. En dat is wat in elke cel zo belangrijk is voor de energieaanmaak. Zie verder het hoofdstuk 'Energie aanmaken, hoe gaat dat eigenlijk?' in het boek ‘Alles draait om je hormonen’, verkrijgbaar vanaf eind november 2015. Vitamine B12 is ook een belangrijke vitamine voor een gezonde methylering en leverontgifting, samen met magnesium en vitamine B2, B3, B6 & B11/foliumzuur.

Dagelijks zink-rijke voedingsmiddelen

Mensen die veel stress hebben, veel zweten, of meer dan 1,5 liter water per dag drinken, hebben een grotere zinkbehoefte. En mensen die roken en een trage schildklier hebben, kunnen niet voldoende zink uit de voeding halen.

L-tyrosine-rijke voedingsmiddelen

Uit het aminozuur L-tyrosine maakt ons lichaam heel veel stoffen aan, waaronder schildklier-, maar ook stresshormonen. L-tyrosine is als het ware de benzine voor onze schildklier. Bij veel stress maakt ons lichaam echter alleen nog stresshormonen aan uit L-tyrosine en komt onze schildklier zonder benzine te zitten. Zie weetje Eiwitten en aminozuren en bijlage E in het boek ‘Alles draait om je hormonen’.

Voldoende vitamine C

Dit is nodig om de omzetting uit eiwit naar tyrosine en van tyrosine naar dopamine mogelijk te maken. Mocht je te weinig groente en fruit eten, dan is het raadzaam dit drastisch te verhogen en daarnaast vitamine C als supplement in te nemen. Onder invloed van stress gaan we namelijk heel veel meer vitamine C verbruiken. En niet alleen vitamine C verbruiken we dan veel meer, maar ook van eiwitten, B-vitamines, magnesium, zink etc. worden we dan ‘grootverbruiker’. Allemaal stoffen waar onze schildklier van verstoken blijft in tijden van stress.

Voldoende selenium*

Zonder selenium wordt ons schildklierhormoon T4 niet omgezet in zijn werkzame T3-vorm. Iemand van 70 kilo heeft minimaal 200 mcg selenium per dag nodig voor een optimale schildklierfunctie. Mensen met (chronische) ontstekingen moeten letten op een voldoende seleniuminname. Deze ontstekingen ‘vreten’ namelijk ook veel selenium, zodat de schildklier het onderspit delft.

Tip à la Rineke: Dagelijks 2 tot 4 paranoten is een prima gewoonte om selenium aan te vullen.

Ten slotte

Enzymen

Door de te lage lichaamstemperatuur die bij een schildklierverstoring hoort, kunnen enzymen hun werk niet goed meer doen. Sommige enzymen werken tot wel 1.500 keer minder bij een ochtendtemperatuur van rond de 36,2 graden Celsius. Dit betekent dat niet alleen de energieaanmaak in onze cellen, maar ook onze voedselvertering sterk vermindert. Ook bij het verteren van voedsel hebben we immers veel enzymen nodig (zie verder bijlage D in het boek ‘Alles draait om je hormonen’). Alleen rauwe, onbewerkte voedingsmiddelen en kiemen bevatten veel enzymen. Probeer deze dus dagelijks op het menu te zetten. NB: dit is absoluut geen pleidooi om alles rauw te eten. Zowel rauwe als warme voedingsmiddelen hebben elk hun eigen gunstige eigenschappen voor onze gezondheid.

Tip à la Rineke: Een even grote verstoorder van de enzymwerking is een verstoorde zuur-basebalans. Volop groente, fruit, water en kruidenthee zorgen voor een overschot aan basen.

Tip à la Rineke: Als je met mate zuivel wilt eten, is rauwmelkse zuivel een beter alternatief dan gepasteuriseerde of gesteriliseerde zuivel die geen enzymwerking meer heeft.

De lever

Zorg voor een goede conditie van de lever, ook door je darmen zo goed mogelijk in balans te houden. Zie verder bijlage D in het boek ‘Alles draait om je hormonen’. De lever moet goed functioneren om het schildklierhormoon T4 om te zetten in het uiteindelijk werkzame T3-hormoon.

Verkoelende voedingsstoffen

Volgens de ayurvedische voedingsleer kun je ‘verkoelende voedingsstoffen’ beter zo veel mogelijk mijden als je stofwisseling vertraagd is. Denk aan tarwe, rogge, melkproducten, suiker, soja, sinaasappel etc. Dit geldt ook voor (letterlijk) koude voeding en dranken uit de koelkast. Zorg in elk geval dat je voeding op kamertemperatuur gegeten en gedronken wordt. Zo hoeft je spijsvertering geen ‘dure energie’ aan te wenden om voedsel te verwarmen. Een leuk boek hierover is Het energie herstelplan van Marijke de Waal Malefijt.

Verdere ondersteuning

Bij ernstige, langdurige verstoring van de schildklier zal alleen aanpassing van de voeding niet meer afdoende zijn. Dan is het belangrijk om ook verdere ondersteuning in te zetten om de schildklier weer in balans te krijgen. Het kan ook zijn dat eerst de bijnieren weer adequaat moeten functioneren of chronische ontstekingen moeten worden geremd, alvorens de schildklier weer naar behoren kan functioneren. Begeleiding door een natuurarts of therapeut die mogelijk ook de oorzaak kan achterhalen, lijkt aangewezen. Goed opgeleide artsen en therapeuten die je hierbij kunnen helpen, vind je op www.mbog.nl en www.natuurdietisten.nl of ga naar iemand toe die is opgeleid volgens de principes van de Hormoonfactor van Ralph Moorman.

Over de auteur van dit artikel

Ruim 15 jaar lang heeft Rineke mensen met chronische klachten begeleid in haar praktijk in Sellingen op het gebied van voeding en leefstijl. Omdat het voor veel mensen moeilijk is om gezond eten in de praktijk te brengen, schreef ze in 2011 haar eerste boek: Weten van (h)eerlijk eten 1. Na alle overweldigende reacties en de vraag naar meer informatie bracht ze in 2013 deel 2 uit, gevolgd door nog twee boeken. Haar meest bekende boek is 'Alles draait om je Hormonen': 

een uitgebreid voedingshandboek voor de moderne mens. Heerlijke recepten en uitgebreide achtergrondinformatie om je gezondheid positief te beïnvloeden, vormen in alle boeken de rode draad. Inmiddels richt ze zich volledig op het verspreiden van haar kennis via lezingen en het schrijven van boeken. Ook ontwikkelt ze producten onder het merk 'à la Rineke', waarmee je puur en gezond eet in een handomdraai.

Meer over Rineke

Bronnen

Referenties/bronnen: www.naturafoundation.nl/index.php?objectID=3095, www.circadian.nl/ook schildklierproblemen te verdelen in type 1 en 2, Eb en vloed van Hormonen leo vd zijde, Placebo nocebo/Schildklier 2014, Ortho fytho jaargang 20 Schildklier

Voetnoten:

(1) Thyroid dysfunction and reproductive health DOI: 10.1111/tog.12161, © 2015 Royal College of Obstetricians and Gynaecologists

(2)http://www.functionalps.com/blog/2012/06/07/adrenaline-decreases-t3-increases-reverse-t3/ http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2362.1980.tb00019.x/abstract

(3) Hormones (Athens). 2010 Jan-Mar;9(1):28-40.Environmental chemicals targeting thyroid. Zoeller TR1./ Endocr Rev. 2009 Jun; 30(4): 293–342. doi: 10.1210/er.2009-0002 PMCID: PMC2726844 Endocrine-Disrupting Chemicals: An Endocrine Society Scientific Statement Evanthia Diamanti-Kandarakis, Jean-Pierre Bourguignon, Linda C. Giudice, Russ Hauser, Gail S. Prins, Ana M. Soto, R. Thomas Zoeller, and Andrea C. Gore