Vanaf het voorjaar tot en met de herfst staan mijn droogovens bijna non-stop aan. Fruit, kruiden (voor thee en om heerlijke pesto’s te maken), tomaten- of boerenkoolchips, paddenstoelen, fruitleer, bloemblaadjes…wat droog ik eigenlijk niet? Mijn enthousiasme over de droogoven is groot. En daarom deel ik graag wat praktische informatie met je. Ik hoop dat je vol energie, passie en creativiteit aan de slag gaat met het drogen van de zomerse overvloed. Of als je dat al deed, wie weet ontdek je nog iets nieuws. En voor wie nog meer inspiratie of vaardigheden wenst…kom dan eens naar een van onze trainingen waarin je nog veel meer tips en toepassingen leert.
Hieronder tref je in elk geval, in een notendop, deze onderwerpen:
- De voordelen van drogen in de droogoven
- Gemiddelde droogtijden van voedingsmiddelen
- De aandachtspunten als het gaat om voedsel drogen
- Recepten om je op ideeën te brengen
- De dirty dozen die je liever niet gebruikt om te drogen
- Droogoven kopen?
1. De voordelen van voedsel drogen in de droogoven
De voordelen zijn groots en divers, vind ik:
- Je wordt baas in eigen buik door je eigen voedsel te verwerken! En dat is misschien wel met stip op 1 het grootste voordeel. We leven in een tijd waarin gemiddeld genomen 70% van ons voedsel bewerkt is. En dat heeft grote consequenties voor onze gezondheid. Zelf maken betekent dat je kunt ‘ontsnappen’ aan het gemiddelde Westerse eetpatroon wat een groter risico op ziekte inhoudt. Lees verder in mijn artikel ‘vezels, vezels, vezels’. En mijn artikel “Uit de houdgreep van hoogbewerkt voedsel.”
- Lage energiekosten (de gemiddelde kosten zijn circa € 0,45 per uur voor een grotere droogoven en circa € 0,25 voor een kleinere)
- Je kunt koekjes, crackers etc. die je in de oven maakt op het laatst in de droogoven doen. Zo krijgen ze een heerlijke crunchy bite en bespaar je op de bereidingstijd in je oven.
- Minder verspilling: alle restjes en voedingsmiddelen die beperkt houdbaar zijn kunnen zo bewaard worden.
- Voedselveiligheid: Zonder vocht hebben schimmels en bacteriën geen kans
- Geen stroom meer nodig als het eenmaal verwerkt is/ geen risico dat je je voorraad verliest bij stroomuitval.
- Volume verlaging (soms blijft er maar 10% over) Zeker als je klein behuisd bent is dat een groot voordeel
- Smaakbommetjes! Door de zeer sterke concentratie (denk aan paddenstoelen, aardbeien) Je hoeft dus maar weinig gebruiken
- Je gebruikt geen zwavel of toegevoegde suikers in je fruitleer. (wat bij gekochte producten vaak wel het geval is)
- De voedingswaarde blijft grotendeels bewaard
- Je creëert nooit hoge temperaturen of een ongezonde manieren van bereiding. Zie ook het artikel over AGEs/vrije radicalen
- Altijd je eigen eten bij je (zeker handig bij een dieet) of je nu een dagje weggaat of op vakantie bent. Ook wat betreft gezondheid en kosten is je eigen eten meenemen als je op pad bent een aanrader.
- Je hebt altijd iets leuks om weg te geven als geschenk op voorraad. Waarom geven we elkaar niet veel vaker een echt geschenk cadeau?
- Door de lage temperaturen kun je spelenderwijs Omega 3 vetzuren in je voeding verwerken. Deze vetzuren zijn niet goed bestand tegen verhitting boven de 100 graden maar kunnen dus wel in de droogoven verwerkt worden.
- Sommige voedingsmiddelen zoals kruiden en bloemen voor thee hoef je (tenzij uiteraard niet schoon) niet wassen. Als je ze vervolgens op lage temperatuur droogt behoud je niet alleen alle enzymen en voedingsstoffen maar ook het microbioom van het voedingsmiddel intact. Zie korte uitleg hierover in deze blog over een lezing die ik hierover gaf samen met Bac2Nature.
- Je kunt op het moment dat voedsel het lekkerst is/ de optimale voedingswaarde hebben overgaan tot de verwerking. Denk aan malse (on)kruiden in het voorjaar of vlak na een periode van regen. Door natuurlijk afgerijpt voedsel te gebruiken eet je ook spelenderwijs essentiele suikers, die zo belangrijk zijn voor onze gezondheid/ons immuunsysteem.
- Je kunt allerlei voedingsmiddelen verwerken en in je menu toepassen die ‘technisch gezien’ niet als voedsel te boek staan en daardoor ook niet te koop zijn in winkels. Denk aan de vele onkruiden waar je heerlijk en gezond voedsel als pesto’s, thee of kruidenzout van kunt maken. Zie verderop bij recepten.
- Je bent met eten bezig in al zijn facetten: (eventueel) de teelt, het verzamelen, het schoonmaken/verwerken, je creativiteit aanboren, vinger aan de pols houden tot aan het uiteindelijke opeten. Met eten in al zijn facetten bezig zijn lijkt het spreekwoordelijk Ei van Columbus te zijn als het gaat om zingeving. Met eten bezig zijn is met het werkelijke leven bezig zijn. Geniet ervan!
“ Wie weet leer je jezelf het best kennen door werkelijk weer met eten bezig te zijn. De ingewikkeldste uitdagingen waar we voor staan, gaan allemaal over de manier waarop we met voedsel omgaan: Van klimaatverandering tot watertekorten, bedreigde biodiversiteit en dieet-gerelateerde ziekten. Het krachtigste middel om de wereld te veranderen is voor mij dan ook overduidelijk: voedsel. Van oudsher bestaat ons voedsel uit levende dingen die we verzamelen, verzorgen, doden en koken, zodat we kunnen leven. Voedsel is leven.”
Carolyn Steel
2. Gemiddelde droogtijden van voedingsmiddelen
De droogtijd in de droogoven is afhankelijk van veel factoren:
- Grootte en merk voedseldroger
- De hoeveelheid die je erin doet
- Het soort voedsel, kruiden zullen eerder drogen dan fruit
- De grootte, dikte en rijpheid van het voedingsmiddel
- De luchtvochtigheid buiten (op een droge zonnige dag is je voedsel eerder droog dan op een regenachtige, ‘zompige’ dag.
- Hoe vaak je de droger opent voor controle.
Toch is er wel enige indicatie. Zie deze uitgebreide tabel op de website Weckenonline.nl waar zowel het boek als de Wartmann droogoven te koop zijn. Het boek is overigens een absolute aanrader om ideeën en inspiratie op te doen.
3. Aandachtspunten bij het werken met de droogoven.
Belangrijke aandachtspunten
- Hygiëne!!!!!! Werk schoon, zuiver
- Biologisch/onbespoten kiezen (zeker met rood fruit/de dirty dozen) Zie bij punt 1.
- Besef dat gedroogd voedsel veel meer calorieën bevat (100 gram verse perzik bevat 50 kcal. 100 gram gedroogd 5 x zoveel)
- Zorg altijd voor gelijke grootte/dikte van de delen. Gebruik bijvoorbeeld een mandoline (let op, zeer scherp), spiralizer of een hakselaar.
- Laat de delen elkaar niet/zo weinig mogelijk overlappen
- Zorg altijd voor een volle droogoven (van tevoren over nadenken wat je kunt doen om je oven vol te krijgen: uienschillen, brandneteltoppen, nat zeezout, graan eesten etc.
- Liever iets te lang dan iets te kort
- De richtlijnen omtrent de droogtijden kunnen sterk verschillen/variëren (afhankelijk van merk droger, vochtgehalte, dikte, soort groente/fruit, hoeveel verschillende ingrediënten je tegelijk droogt etc.)
- Direct na het drogen goed laten afkoelen en donker, koel en luchtdicht bewaren (zeker op vochtige/zomers dagen)
- Zie je condens verschijnen? Dan direct terug in de droogoven
- Is het te hard geworden? Maal/crunch het!
- Kleur bewaren? Dompel het onder in citroensap/citroenzuur
- Fruit met harde schil moet je altijd eerst blancheren (of pureren)
- Blancheer groente zoveel mogelijk van tevoren (dan heb je ook direct de schadelijke enzymen onschadelijk gemaakt)
- Sommige voedingsmiddelen (denk aan granen, peulvruchten, bepaalde groenten) moet je eerst blancheren om de antinutriënten kwijt te raken/het verteerbaar te maken. Voor crackers met meel/peulvruchten erin of producten met graan kun je de voorbereiding uiteraard ook in de gewone oven laten plaatsvinden.
- Blancheren met stoom betekent meer behoud van voedingswaarde (reken dan minimaal 35% extra blancheertijd)
- Let op dat een paar graden lagere droogtijd kan leiden tot verdubbeling van de droogtijd (warme lucht neemt meer vocht op dan koude)
- De eerste 2 uur heb je het meeste vochtverlies en daardoor temperatuurverlies. Daarom kan het raadzaam zijn om de droger de eerste 2 uur op 70 graden te zetten.
- Droog zonder onderbreking! Anders kun je een flinke explosie aan micro-organismen krijgen. Kies daarom liever een droogoven met een timer.
- Gebruik vooral voedingsmiddelen die over zijn, niet langer bewaard kunnen worden of die niet mooi genoeg zijn (kneuzen) waardoor je ze gratis of goedkoop op de kop kunt tikken. Vers voedsel, waarvan je een deel rauw eet, blijft onze ultieme voedingsbron.
- Als je zoveel tijd, energie en passie steekt in het conserveren van voedsel, kies dan direct voor het beste voedsel dat er is: duurzaam/onbespoten, die de tijd hebben gehad om natuurlijk te groeien en af te rijpen, van boeren/telers die het beste voorhebben met onze gezondheid en die van de aarde. Voedsel is veel meer dan een verzameling voedingsstoffen. Voedsel moet ons letterlijk en figuurlijk ‘leven’ geven. Lees verder in mijn artikel ‘Voeg geen jaren aan je leven toe maar leven aan je jaren’.
4. Recepten om je op ideeën te brengen
Niks leuker om je eigen creativiteit uit te leven. Maar soms is het ook lekker om ideeen aangereikt te krijgen. Volg ze niet blindelings maar geef er lekker je eigen draai aan. Ik heb ze immers gemaakt omdat ik een overvloed had aan een voedingsmiddel bij ons op het land. In jouw tuin/regio kan het totaal anders liggen. Dus gebruik dan die voedingsmiddelen.
Op de foto’s zie je van links naar rechts de volgende recepten;
- Groente wakame crackers
- Fruitleer
- Zonnebloempitcrackers
- Mooie Start Muesli (zie mijn bookazine MOOI Leven)
- Havermueslireep
- Tomatenchips
- Bloemen potpourri (spreekt voor zich; bijna uitgebloeide/eetbare bloemen verzamelen en drogen)
- Zeezout met uienschillen, bloemen of onkruiden
- Wildplukpesto (deze kun je uiteraard maken van verse kruiden, maar je kunt ze ook drogen zodat je het hele jaar een mooi voorraadje hebt om pesto te maken. Zie mijn favoriete samenstelling in dit recept.
5. De dirty dozen die je liever niet gebruikt om te drogen
Op de afbeelding hieronder zie je welke voedingsmiddelen volgens EWG (de Enviromental Working Group) de meeste én minste residuen van bestrijdingsmiddelen bevatten. Ga je aan de slag met de droogoven? Gebruik dan zoveel als mogelijk biologische/onbespoten producten: door het drogen concentreer je immers sterk, dus zou je mogelijke pesticiden ook zeer geconcentreerd binnenkrijgen. Gebruik dus onbespoten, biologische producten of kies uit de groep van de 15 ‘meest schone’ producten.
In Nederland heeft het Pesticiden Action Network de residubelasting in kaart gebracht. In ons land bevatten niet biologische citrusvruchten, aarbeien en kropsla de meeste residuen. En wie denkt dat het allemaal wel mee zal vallen: ook in Nederland zijn ze inmiddels overal. Zie het in 2025 verschenen rapport van Sprint. Zie hier het YouTube-filmpje erover. Dus nogmaals: gebruik de voedingsmiddelen met hoge residu-belasting NIET in je droogoven.
6. Wil je een droogoven kopen?
Heb je nog geen droogoven en wil je er wel eentje aanschaffen? Zelf werk ik met de Excalibur en de Wartmann. En ik heb nog een grote droogkast waar 12 kratten tegelijk in gaan. Over alle drie ben ik behoorlijk tevreden. Om te starten zou ik echter de kleinste droogoven met 4 of 5 lades adviseren. Dat kan de Excalibur zijn, zie foto hiernaast.
Welke droogoven je ook kiest: zorg wel altijd voor een droogoven die de ventilator aan de achterkant heeft (en niet aan de boven- of onderkant) Met een ventilator aan de achterkant worden alle trays gelijkmatig gedroogd. Soms zie je ook prachtige tweedehandsaanbiedingen op Marktplaats van fijne droogovens zoals de Wartmann of de Excalibur.
Meer inspiratie nodig? We geven regelmatig trainingen om je van nog meer inspiratie en ideeën te voorzien. Zie op ECOIST.nl
