Skip to content

Rozemarijn

Rosmarinus Officinalis, ook wel Dauw van de zee genoemd.

Toegeven, ik ben een beetje bevooroordeeld wat betreft dit kruid. Voor mij is het een van de lekkerste kruiden uit de Mediterrane keuken waar ik regelmatig gebruik van maak. Wat een aroma en smaak genereert dit kruid, zelfs in een pannenkoek.

De waarde van dit kruid ten aanzien van onze gezondheid wordt alom geprezen. Kijk maar eens in een (oud) kruidenboek hoe het bejubeld wordt als het gaat om een gezonde doorbloeding/circulatie, lever-, nier- & galfuncties, als tonicum bij vermoeidheid etc. Soms lijkt het alsof het een soort panacee was: bijna overal goed voor.

Nader onderzocht

In de loop der eeuwen werd rozemarijn verder onderzocht. Een eerlijk is eerlijk: ook zonder laboratoria wisten we vroeger toch redelijk vaak de spijker op de kop te slaan. In de huidige monografieën van kruiden worden deze eigenschappen aan rozemarijn toegekend (1):

  • Cholagogum en cholereticum, antihepatotoxicum/ hepatoprotectivum, carminativum
  • Spasmolyticum, anticonvulsief, antioxidant, antimicrobieel, antiviraal, ontstekingsremmend
  • Diureticum, analgeticum, tonicum voor het centrale zenuwstelsel en parasiticide (middel dat parasieten doodt)

Rozemarijn als antioxidant

De antioxidant functie van rozemarijn lijkt veel van de onderzochte eigenschappen te verklaren. De meest geneeskrachtige bestanddelen van rozemarijn zijn carnosol en carnosinezuur. Deze hebben een positieve invloed op de aanmaak van glutathion: onze ‘meester-antioxidant’, meester-ontgifter en mogelijk zelfs een belangrijke viruskiller. Zie ook dit artikel in Medisch Dossier Magazine over de rol van glutathion als viruskiller. Glutathion is onze krachtigste antioxidant om oxidatieve stress te lijf te gaan. Zelfs er aan ruiken lijkt al verlagend te werken. (2)

 

Oxidatieve stress

Oxidatieve stress is de disbalans tussen beschermende stoffen en vrij radicalen. Hoewel vrije radicalen die uiterst reactieve vrije zuurstofradicalen vormen hele normale processen in het lichaam zijn (ze ontstaan gewoon bij alle stofwisselingprocessen, vooral in de mitochondriën) is het wel belangrijk dat ze in toom gehouden worden. Zijn er te veel vrije radicalen en te weinig antioxidanten, dan kunnen ze schade aanrichten aan je cellen. Vooral de celwanden, mitochondriën en het DNA zijn het ‘slachtoffer’.

Gezonde, fitte en vitale cellen zijn je grootste troef als het gaat om je gezondheid en vitaliteit. Elke klacht of elk ziektebeeld heeft zo ook een relatie met de gezondheid van de cellen. Dat geldt zeker voor je brein, met zijn zeer hoge aantallen cellen en mitochondriën. In ons huidige leven zijn er flink wat factoren die zorgen voor meer vrije radicalen: straling, luchtvervuiling, smog, pesticiden, oplosmiddelen, belasting met zware metalen, sigarettenrook, overdreven zonnebaden, röntgenstralen, elektrosmog, veel reizen per vliegtuig, bepaalde medicijnen, chronische ontstekingen, chronische stress en bepaalde eetgewoontes. Als deze factoren bij jou een rol spelen, heb je veel meer beschermende stoffen nodig, zelfs als het er maar één is. Tegelijk met de verhoogde belasting aan vrije radicalen wordt geschat dat onze inname van antioxidanten met zo’n 80 tot 90% gedaald is in de laatste vijftig tot honderd jaar.(3)

Gelukkig kunnen we er zelf heel veel aan doen! Rozemarijn is in dit kader één meer dan welkome ondersteuner.

Eerdere artikelen over rozemarijn

Rozemarijn en ons brein

Ons brein met zijn circa 100 miljard neuronen is uiterst gevoelig voor toxines. Of deze nu uit het milieu komen of via onze eigen spijsvertering in onze bloedbaan komen. Zeker het onvolgroeide brein van baby’s en jonge kinderen is daar erg gevoelig voor.(4) Daarnaast lijkt er steeds meer bewijs te komen dat ook het oudere brein erg vatbaar is voor vrije radicalen en dat deze de veroudering van neuronen sterk kan versnellen.(5) Als het gaat om neurodegeneratieve ziekten wordt het steeds duidelijker dat niet zozeer onze genen (slechts in zo’n 5% van de gevallen) de oorzaak zijn, maar omgevingsfactoren die onze genen beïnvloeden. Vooral zware metalen en pesticiden worden onlosmakelijk gelinkt aan het verlies van neuronen: zij zijn namelijk veroorzakers van een flinke verhoging van vrije radicalen.

Wat rozemarijn bijzonder maakt als antioxidant (los van de al hierboven genoemd antioxidant functie ten aanzien van glutathion) zijn deze eigenschappen:

  • Veel antioxidanten, denk bijvoorbeeld aan vitamine C en E, worden zelf uiteindelijk een vrije radicaal als ze hun anti oxidatieve taak hebben uitgevoerd (en moeten dan zelf ook weer geneutraliseerd worden door een volgende antioxidant) Dit geldt niet voor rozemarijn: deze eindigt niet als vrije radicaal en is daarmee een grote aanwinst om oxidatieve stress te lijf te gaan.(6)
  • Rozemarijn heeft een herstellend effect op ons zogenaamde endorfine systeem.(6)
  • Normaal gebruik als keukenkruid heeft mogelijk al een positief op de snelheid van ouderen en zou cognitieve achteruitgang helpen vertragen. (7)
  • De antioxidanten in rozemarijn hebben mogelijk een gunstig effect op de bloed-hersen-barrière.(8) Een niet-intacte bloed hersenbarrière wordt gezien als een van de grote oorzaken van ziekten van het brein. Zie uitgebreide informatie in mijn boek ‘Je brein vitaal’.
  • De antioxidant carnisol in rozemarijn lijkt ook de zogenaamde dopaminerge cellen in ons brein te beschermen. (specifiek wordt beschadiging door het bestrijdingsmiddel rotenone zelfs gemeld) Beschadiging van deze dopamine producerende cellen wordt o.a. in verband gebracht met Parkinson.(9)(9a)
  • Rozemarijn heeft ontstekingsremmende eigenschappen. Nagenoeg alle chronische ziektebeelden die ons teisteren zijn ontstekingen. Niet zozeer de klassieke ontstekingen met koorts, roodheid en zwelling, maar zogenoemde chronische laaggradige ontstekingen. Bij deze ontstekingen is het immuunsysteem niet in staat geweest de ontsteking weer ongedaan te maken. Het gevolg is dat de ontsteking chronisch wordt en het immuunsysteem in een constante staat van paraatheid blijft. Het vecht dan elke dag tegen een ontsteking die het niet onder controle krijgt. Een van de gevolgen van dergelijke chronische ontstekingen is: meer oxidatieve stress. Ziekten van het brein die gelinkt worden aan chronische ontstekingen/oxidatieve zijn bijvoorbeeld:
    1. De ziekte van Alzheimer: door oxidatieve stress kunnen neuronen afsterven en zo bijdragen aan neurodegeneratieve ziektenals Alzheimer. Carnosinezuur in o.a. rozemarijn lijkt als antioxidant dit risico te verlagen. Mogelijk ook omdat er minder amyloide plaques gevormd worden in aanwezigheid van carnosinezuur. (10)
    2. Depressies: worden steeds vaker bij de chronische ontstekingsziekten ingedeeld: om heel veel redenen kunnen ontstekingen leiden tot depressies. (bijvoorbeeld doordat ze een dysbiose en lekke darm kunnen veroorzaken die zijn weerslag heeft op je neuronen) Door de remmende werking van rozemarijn op ontstekingen en zijn heilzame werking op de darmen) lijkt het via dat pad ook het risico op depressies te verlagen.(11)
    3. Ook het metabool syndroominsulineresistentie en diabetes 2 zijn risicofactoren voor ziekten van het brein. Ook hierin lijkt rozemarijn weer een bescheiden preventieve werking te hebben omdat het de bloedsuiker-, cholesterol en triglyceriden niveaus reguleert. (dit bleek vooral ook op te gaan voor een vetrijke maaltijd)(12*) Een gezond hart-vaatsysteem is een van de belangrijke troef voor je breingezondheid. Zie de tekening hieronder.
Rineke-dijkinga-rozemarijn2

Rozemarijn in de keuken

Ook hier heeft rozemarijn weer een aantal unieke eigenschappen als antioxidant:

  • Tijdens het bakken/braden/roosteren van vlees kunnen zogenaamde hetero cyclische aminen ontstaan. Dit zijn potentieel kankerverwekkende stoffen. Rozemarijn lijkt dit tegen te gaan door zijn krachtige antioxidant capaciteit*.(13)
  • Rozemarijn heeft het vermogen om de vorming van AGEs te verminderen*. Dit geldt overigens voor veel meer kruiden en specerijen. Zie mijn artikel over AGEs.(14)
  • Gezonde vetzuren zoals Omega 3 in vis of olie kunnen makkelijk oxideren. Geoxideerde vetten zijn echter schadelijk voor onze gezondheid. Rozemarijn lijkt dit bij zowel de bereiding in de keuken* als in de menselijke spijsvertering enigszins tegen te gaan.(15)
Rineke-dijkinga-rozemarijn3

Let op: het zijn onderzoeken met extract en in vitro. Dat wil dus niet zeggen dat ze bij mensen als kruid ook deze werking vertonen. Ook zijn sommige onderzoeken alleen met dieren gedaan. Desondanks lijkt het, op basis van de antioxidanten in rozemarijn, zeker de moeite om het regelmatig in je eten te verwerken.

 Niets dan lof over rozemarijn?

In mijn artikel De divertarier las je al dat ALLE plantaardige voedingsmiddelen gezondmakende maar ook toxische stoffen bevatten. Daarom is diversiteit en van alles met mate eten misschien wel de gezondste tip die je iemand kunt geven. En dat geldt ook voor rozemarijn.

Mensen die voorzichtig moeten zijn met een overmaat aan rozemarijn zijn zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Met mate keukengebruik is wel OK.

Voor mensen met epilepsie geldt een echte waarschuwing voor rozemarijn.

 

Mijn favoriete rozemarijn recepten

Over de auteur van dit artikel

Rineke is opgeleid als natuurgeneeskundig- en orthomoleculair therapeut. Ruim 15 jaar lang heeft ze mensen met chronische klachten begeleid in haar praktijk op het gebied van voeding en leefstijl. Inmiddels richt ze zich volledig op het inspireren van mensen om te kiezen voor onbewerkt, gezond, duurzaam en divers voedsel via haar boekenlezingen, platforms, magazines en trainingen. Omdat het voor veel mensen moeilijk bleek om gezond eten in de praktijk te brengen, begon ze in 2011 boeken te schrijven.

(H)eerlijke recepten plus uitgebreide achtergrondinformatie om je gezondheid positief te beïnvloeden, vormen in alles wat ze schrijft de rode draad. Het geld van haar bestsellers investeert ze grotendeels in hun biodiversiteitsproject Heerlijk Westerwolds Land. Door een boek te kopen of cadeau te geven ondersteun je niet alleen haar gedachtengoed maar maak je het ook mogelijk dat Rineke volledig onafhankelijk van subsidies, adverteerders of financiers haar jarenlange kennis en recepten gratis kan blijven delen. Meer over Rineke

rineke-dijkinga-met-dienblad.e5b31b6a

Disclaimer

De informatie op deze website is met grote zorg en na gedegen onderzoek samengesteld. Deze informatie is uitsluitend bedoeld ter algemene ondersteuning en vervangt geen enkele medische of voedingskundige behandeling, diagnose of persoonlijk advies. De inhoud is niet bedoeld als therapie en vormt geen arts-patiëntrelatie of andere behandelrelatie.

Het opvolgen of toepassen van de informatie gebeurt volledig op eigen risico. De auteur geeft geen garanties omtrent de juistheid, volledigheid of actualiteit van de informatie en kan niet aansprakelijk worden gesteld voor directe of indirecte schade, klachten of bijwerkingen die voortvloeien uit het gebruik ervan. Informatie kan bovendien wijzigen en verouderd raken.

De lezer wordt uitdrukkelijk geadviseerd contact op te nemen met een (huis)arts of andere gekwalificeerde zorgprofessional bij twijfels over de eigen gezondheidssituatie. Dit geldt in het bijzonder wanneer men medicijnen gebruikt of wanneer aanzienlijke veranderingen in voedingspatroon, supplementgebruik, leefstijl of gewicht worden overwogen of plaatsvinden. Gebruik van supplementen in combinatie met medicatie kan risico’s geven; raadpleeg daarom altijd een arts of apotheker.

De informatie op deze website gaat over voeding en leefstijl, soms met een link naar voedingssupplementen. Houd rekening met het volgende:

  • Voeding is slechts één van de pijlers van gezondheid. Ontspanning, beweging, een gezonde spijsvertering, omgevingsfactoren en voldoende slaap zijn minstens zo belangrijk.
  • Informatie over voedingsstoffen is niet één-op-één te vertalen naar supplementen, en andersom. Veel onderzoeken naar voedingsstoffen vinden plaats in dieren of laboratoria, waardoor harde conclusies over voedingstoffen moeilijk zijn.
  • Voeding die als gezond te boek staat, is alleen gezond als jij het goed kunt verteren.
  • In bepaalde perioden van je leven of tijdens ziekteperiodes kunnen voedingsstoffen die normaliter gezond zijn, (tijdelijk) minder geschikt zijn.
  • De verteerbaarheid en gezondheidswaarde van voedsel hangen mede af van de bereidings-, bewaar- en conserveringstechnieken.
  • Grote voedingsonderzoeken richten zich op voedingspatronen, niet op losse voedingsstoffen. Individuele stoffen krijgen pas betekenis binnen een totaal voedings- en leefstijlpatroon.
  • Positieve effecten van voeding ontstaan doorgaans pas bij langdurig en consequent toepassen. Het slechts enkele keren per week volgen van de voedingsrichtlijnen op deze website hoeft daarom niet tot merkbare verbetering te leiden.
  • Op deze website wordt geen specifieke voedingsstroming gevolgd; daardoor kunnen sommige recepten of tips minder geschikt zijn binnen bepaalde diëten.

Voor de inhoud van externe websites waarnaar wordt verwezen, draagt de auteur geen verantwoordelijkheid.