De mens is zo jong als zijn lichaamsvochten
Ruim 2,5 duizend jaar geleden wees Hippocrates, ‘vader’ van de geneeskunst, ons al op het belang van ‘reiniging van onze lichaamsvochten’: hieronder verstond hij het bloed, de lymfe, de gal, het darmvocht en alle kliersappen, zoals maagsap, speeksel en pancreassap. Hippocrates leerde toen al dat er vele ziekten met veel verschillende symptomen zijn, maar dat ze allemaal één ding gelijk hebben: een slechte toestand van de lichaamsvochten. Meestal veroorzaakt door slechte voeding en/of leefwijze. Vandaar dat men vroeger zo geloofde in purgeren, aderlaten etc. Dit was om de slechte ‘vochten’ af te laten vloeien.
Niet alleen in de natuurgeneeskunde, maar ook in de Chinese, Ayurvedische en orthomoleculaire gezondheids- en voedingsleer is men van mening dat nieren, bloed, urine, longen, lymfe en darmen de uitscheiding van afvalstoffen in goede banen moeten leiden. Als het via deze kanalen niet lukt, wordt de huid als uitscheidingsorgaan gebruikt.
Het is belangrijk om te beseffen dat onze uitscheidingsorganen als een team functioneren. Als de darm minder afvoert, krijgt de lever meer werk. Als de lever overbelast raakt, neemt de druk op nieren, huid, longen en lymfe toe. Gezondheid begint daarom niet bij één enkel ontgiftingsorgaan, maar bij een goede samenwerking tussen alle ontgiftingsorganen.
Van oudsher werd reiniging als voorjaarskuur aangeprezen. Veel belangrijker zou het zijn om via je dagelijkse voeding en leefstijl te zorgen dat afvalstoffen dagelijks je lichaam verlaten. Gelukkig kun je daar zelf veel aan doen. Dit artikel geeft je wat achtergrondinformatie en een paar tips.
De feiten op een rijtje
In totaal circuleert er circa 9 liter vocht in ons lichaam. Via deze lichaamsvochten worden onze organen gevoed. De kwaliteit van onze lichaamsvochten bepaalt feitelijk of onze cellen/organen superieure of inferieure voedingsstoffen aangeboden krijgen. Zijn de lichaamsvochten ziek, dan worden onze organen ziek. Waar ze ziek door worden? Doordat er bijvoorbeeld te veel toxische stoffen zijn om af te breken, of omdat de uitscheidingsorganen ‘overwerkt’ raken, omdat ze te veel afvalstoffen moeten zien af te voeren. De keten is dan zo sterk als de zwakste schakel. Denk bijvoorbeeld aan obstipatie; als afvalstoffen zich te lang in de darm bevinden, worden de afvalstoffen weer opgenomen in het lichaam. Lever, nieren, bloed en lymfe raken dan overbelast. Ons lichaam zal altijd alles op alles zetten om afvalstoffen kwijt te raken. Op het moment dat ze dat niet meer lukt, worden afvalstoffen opgeslagen in onderhuids bindweefsel, vettige organen (zoals hersenen, geslachtsorganen etc.) Ziekten ontstaan ook zelden plotseling (aldus Hippocrates). De hoofdoorzaak van veel ziekten is volgens de oude geneesheren het gevolg van jarenlange vervuiling.
Voordat stormen je achtertuin teisteren zijn er tekens, kleine tekens die we uit luiheid negeren.
Paulo Coelho
Al onze organen zijn van dezelfde lichaamsvochten afhankelijk om hun giftige afvalstoffen (die simpelweg door de stofwisseling in onze cellen ontstaan) uit hun cellen af te voeren. Zonder deze afvoer zouden onze cellen ‘stikken’ in hun eigen verbrandingsresten. Dat betekent dus ‘double trouble’ als de uitscheidingsorganen al overbelast zijn geraakt. Organen en lichaamsvochten zijn dus nauw op elkaar aangewezen: gezonde organen zorgen voor gezonde lichaamsvochten en vice versa.
Toename van toxische stoffen
Tegenwoordig weten we dat vergiften en andere schadelijke stoffen zich vooral via de bloedsomloop naar onze cellen/organen verspreiden. Via de ontgiftingssystemen moeten ze ook weer afgevoerd worden. Is er een disbalans tussen aanvoer en afvoer, dan kunnen er klachten en ziekten ontstaan. De belasting van toxische stoffen is de laatste decennia enorm toegenomen. Dagelijks staan wij bloot aan allerlei toxische stoffen vanuit de buitenwereld, zoals milieuverontreiniging, smog, schoonmaakmiddelen, cosmetica, pesticiden, zware metalen, uitlaatgassen, microplastics, PFAS, tabaksrook, uitlaatgassen etc.
Bovendien zorgen onze voeding en leefwijze voor een nog grotere belasting van ons lichaam en uitscheidingsorganen. Denk maar eens aan E‑nummers, additieven, kleurstoffen, alcohol, suikers, geraffineerde en gedenatureerde voeding, koffie, medicijnen, overmatig, te snel en/of onregelmatig eten en stress.
Naast alle toxische stoffen van buitenaf produceren onze cellen zelf ook nog eens heel wat toxische stoffen. Die ontstaan bij de verbranding van voeding in onze cellen en dat is een heel normaal proces. En ook een disbalans in onze darmen kan heel wat zogenaamde ‘endogene toxines’ aanmaken. (dus van binnenuit ons lichaam) Ook die moeten allemaal worden afgebroken en ontgift worden, zodat ze ons lichaam kunnen verlaten.
Zolang ons lichaam over voldoende eiwitten, gezonde vetten, vitamines, antioxidanten, mineralen en sporenelementen beschikt, zou onze lever in staat moeten zijn om deze stoffen te elimineren. Maar onze lever heeft natuurlijk heel wat meer taken en kan het zich, omwille van onze gezondheid, niet permitteren om constant bezig te zijn met het neutraliseren van toxische stoffen. Zie hierover uitgebreide informatie in “Alles draait om je hormonen”.
Ontgiftingsorganen
Gelukkig heeft ons lichaam een uitgebreid arsenaal aan ontgiftingsorganen. Naast de lever zijn de belangrijkste ontgiftingsorganen de darmen, de nieren, de longen, het lymfesysteem en de huid (onze huid wordt ook wel de derde nier genoemd). Als een van deze organen z’n ontgiftende taken niet meer aankan, proberen de andere tijdelijk wat extra werk te verzetten. Maar taken van elkaar overnemen… dat lukt ze helaas niet. Dat is waarom samenwerking tussen deze organen zo belangrijk is.
Als alle organen overbelast raken, heeft het lichaam nog steeds een aantal wegen om overtollige afvalstoffen kwijt te raken (menstruatie, zaadlozing, vaginale afscheiding, niezen, slijm, ontstekingen, diarree, etc.).
Zo belangrijk is het voor het lichaam om afvalstoffen uit te scheiden. Als ook dit niet meer afdoende is, wordt het afval opgeslagen in bijvoorbeeld onderhuids bindweefsel of vetweefsel. Deze afzetting van afvalstoffen in de weefsels werd vaak aangeduid met de term ‘slakken’.

Deze eenvoudige afbeelding laat op hoofdlijnen zien hoe een verminderde afvoer van afvalstoffen verschillende lichaamssystemen kan belasten. De genoemde symptomen zijn mogelijke signalen en zeker geen diagnose. Zie ook de disclaimer onder dit artikel.
Ik ben ervan overtuigd dat, als we veel meer zouden leren over de vernuftige pogingen van ons lichaam om deze afvalstoffen onschadelijk te maken, we vaak heel anders met acute klachten om zouden gaan. Ons lichaam probeert namelijk in al zijn wijsheid te zorgen dat afvalstoffen onze cellen niet bereiken en ziektekiemen worden uitgeschakeld. Zie deze prachtige informatie over hoe dat werkt: de 6 fasen van Dr. Reckweg.
Spijsvertering
Ons spijsverteringsstelsel heeft als taak om alle lichaamsvreemde stoffen (voedsel) om te zetten in lichaamseigen stoffen en de onverteerbare stoffen weer uit te scheiden. Alleen als alle spijsverteringsorganen hun werk goed doen (ze zijn uiterst fijn op elkaar afgestemd en van elkaar afhankelijk), wordt voedsel op een juiste wijze omgezet. Alle voeding die niet op een juiste wijze wordt omgezet, vormt (in meer of mindere mate) een toxische stof. Denk bijvoorbeeld aan gisting en rotting in de darmen. De schadelijke reststoffen (metabolieten) die hier het gevolg van zijn, kunnen via de darmen in de bloed- en/of lymfecirculatie terechtkomen.
De darm wordt vaak de boomwortel van ons lichaam genoemd. De boom is zo gezond als de voeding die de wortel kan opnemen. Is deze voeding gezond, dan zie je dat tot in de kruin van de boom terug. Kan de boom geen gezond voedsel opnemen, dan zie je dit ook weerspiegeld in de hele boom. Vandaar dat Hippocrates ook beweerde: “Ziekte zetelt in de darm”. Is de darm ziek, dan wordt het hele lichaam hierdoor beïnvloed.
Door dagelijks op voeding en leefstijl te letten, kun je bijdragen aan een gezonde darmflora en darmwerking, wat het hele ontgiftingssysteem van je lichaam kan ontlasten. In mijn boeken vind je volop (h)eerlijke recepten met gezonde vetten, voldoende vezels en variatie.
Help je lichaam een handje
Door middel van dagelijkse aandacht voor je interne reiniging geven wij ons lichaam de kans om overtollige (opgeslagen) afvalstoffen te verwijderen. In principe is dat voor elk mens aan te bevelen, maar zeker belangrijk voor:
- mensen die preventief aan hun gezondheid willen werken (vergelijk het met een onderhoudsbeurt van de auto: voorkomen is beter dan genezen);
- mensen die willen afvallen of juist aankomen (door de darmen te reinigen, kunnen gezonde bacteriën beter overleven en voedingsstoffen beter worden opgenomen);
- mensen met vage klachten (zoals futloos, moe, niet lekker in je vel), waar geen medisch aanwijsbare reden voor gevonden kan worden;
- mensen met chronische of langdurige klachten (bijvoorbeeld reuma, jicht, migraine, overgangsklachten, huidziekten en PMS).
Ik zie veel mensen met bovenstaande klachten die streng gaan vasten. Ik zou hen altijd willen adviseren dit onder begeleiding van een natuurarts of therapeut, of in een kuuroord te doen.
Op eigen houtje streng gaan detoxen kan goed uitpakken, maar ook vaak behoorlijk averechts. Om te ontgiften heb je namelijk voldoende energie nodig om de afvalstoffen te kunnen afvoeren.
Voorkomen is beter dan genezen
Dagelijks je lichaam ontdoen van afvalstoffen (die hoe dan ook ontstaan in je lichaam) is natuurlijk nog mooier dan 1 x per jaar een ontgiftingskuur doen. Slechts een paar tips:
- Zorg voor dagelijkse ontlasting (Zorg in elk geval voor voldoende vezels, gezond vet, variatie)
- Zorg voor dagelijkse beweging (het lymfesysteem in je lichaam kan alleen functioneren bij voldoende beweging)
- Drink voldoende (warm) water/kruidenthee. Drink eventueel een thee die je lichaam ondersteunt in de afvoer van afvalstoffen via darmen, lever en nieren
- Eet dagelijks groene groente omdat ze veel chlorofyl bevatten. Chlorofyl kan zorgen dat je lichaamsvreemde stoffen (xenobiotica) uit het lichaam kunt verwijderen, Zie verder het artikel Hormoonverstorende stoffen
- Zorg dat je voldoende basische voeding eet. Zie verder bij Voedingsadviezen bij een reinigingskuur
- Eet minimaal 300-500 gram groente, verdeeld over de dag
- Eet dagelijks wat verse kiemen (vanwege de enzymen en hoge voedingswaarde)
- Eet zoveel mogelijk onbewerkt, duurzaam en gevarieerd voedsel
Iedere vorm van ontoereikende zelfreiniging leidt tot vergiftiging van onze lichaamsvochten en weefsels en daarmee tot ziekte. Het prestatievermogen en de gezondheidstoestand van onze organen is afhankelijk van de toestand en circulatie van deze lichaamsvochten.
Erich Rauch in ‘Bloed- en lichaamsvochtreiniging’
Bronnen
Bloed- en Lichaamsvochtreiniging (Rauch), Reinigen en Afvallen (H. de Lint)

