Meer zee op ons bord. De hoogste tijd?
Een aantal boeken, mensen en inzichten heeft ervoor gezorgd dat ik al vijftien jaar dagelijks met zeewier en goed zeezout werk. In mijn keuken gaat geen dag voorbij zonder zeezout en/of zeewier, en ook ons land bemesten we uitsluitend met zeewier. Daarnaast gebruik ik regelmatig algen als supplement.
De uitspraak ‘Alle leven komt uit zee’ (Omnis vita ex mare) bestond al ver vóór onze jaartelling. Ze verwoordt in één zin iets essentieels: het genezende en voedende vermogen van de zee is uniek. Hoog tijd dus, voor wat meer zee op ons bord.
De afgelopen vijftien jaar
In die periode ontmoette ik Kees Boender, die net zijn bedrijf Your Well had opgericht. Zijn passie voor zeewier werd al snel ook mijn passie. (Zie mijn blog over Kees en zijn bedrijf.)
Daarnaast las ik boeken als Grondslagen van de biologische teelt, Bodemgezondheid, Zeewier de toekomst, Levenskracht uit de oceaan, The Voyage of the Sorcerer II, het kinderboek De plant die aan land kroop en de prachtige longread van prof. dr. Frits Muskiet, Evolutionaire Geneeskunde (1).
Een paar quotes uit bovenstaande boeken
“Onze akkerbouw is duizenden jaren geleden begonnen op slikgebieden en uiterwaarden, waar met overstromingen regelmatig mineraalrijk nieuw slik werd aangevoerd. We denken met kunstmest de groei van een plant te kunnen sturen maar hebben veronachtzaamd wat de werkelijke waarde van deze overstromingen was. De industriële landbouw is maakbare landbouw zonder zorg en aandacht voor de voedende waarde van mineralen en sporenelementen.” (Theo Mulder/Bodemgezondheid)
In de paleolithische tijd (2,5 miljoen tot 10.000 jaar geleden) is ons brein gegroeid van ongeveer 400 naar 1.300–1.400mL. Deze groei kon slechts plaatsvinden in het land-water ecosysteem, waar overvloedige hoeveelheden ‘Hersen-selectieve nutriënten’ samenkomen. Ze omvatten jodium, selenium, ijzer, vitamines A, D en B12, en de visolievetzuren EPA en DHA. Wereldwijd behoren hun tekorten momenteel tot de meest voorkomende deficiënties (Frits Muskiet/ Evolutionaire Geneeskunde)
“Het is niet moeilijk om te zien waarom onze gezondheid in zo’n slechte staat verkeert. Wat onze voeding betreft is deze ontoereikend met als resultaat dat we onszelf openstellen voor parasitaire organismen. Alle problemen die te maken hebben met ons moderne systeem kunnen vermeden worden door de levensenergie afkomstig uit de zee te integreren in onze landbouw en door ons gezond verstand te gebruiken bij de behandeling van ons voedsel.” (Dr. Maynard Murray /Levenskracht uit de oceaan.
Wij zijn ook wat ons eten heeft gegeten
Nog meer onderzoek (zie hieronder) heeft mij doen geloven dat voedingsstoffen uit zee weleens de ontbrekende schakel kunnen zijn in veel huidige landbouw- en voedingsadviezen. Wanneer mensen én dieren deze planten, met hun volledige spectrum aan mineralen en voedingsstoffen (25) weer zouden eten, zou dat veel hiaten in ons huidige voedingsstoffenaanbod kunnen helpen opvullen.
Dat heeft grote impact op onze gezondheid, want wij zijn simpelweg afhankelijk van “wat ons eten zelf heeft gegeten”. Bovendien bevatten mineralen uit zee deze stoffen in precies de juiste onderlinge verhoudingen. Niets sluit beter aan bij de fysiologie van ons lichaam dan de natuurlijke mineralenbalans die voeding en voedingsstoffen uit zee ons bieden.
Lees hierover verder in mijn artikel: “Onmisbaar: mineralen en sporenelementen”
Vijf manieren om de zee weer op je bord te laten komen
- Gebruik zeezout in plaats van geraffineerd zout
Kies bij voorkeur voor onbewerkt zeezout in plaats van geraffineerd (bijvoorbeeld JOZO-) zout. Let daarbij wel goed op je jodiuminname. Zeezout bevat namelijk onvoldoende jodium om je dagelijkse behoefte veilig te stellen. Zie hierover ook mijn artikel over jodium en de onderstaande tabel (2)(3).
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid jodium is minimaal 150 microgram (mcg) per dag. De veilige bovengrens in Nederland is 600 mcg.
Jodiumgehalte in voeding (mcg per 100 gram)
|
Vis, schaal- en schelpdieren |
mcg |
Zeewieren en andere voeding |
mcg |
|
JOZO-zout |
vaak rond 2000 |
Ei |
35,5 |
|
Kabeljauw |
196 |
Brood |
68 |
|
Kreeft |
139 |
Yoghurt |
15 |
|
Hom/kuit en mosselen |
125 |
Kombu |
266.000 |
|
Kaviaar |
103 |
Knotswier |
182.000 |
|
Oesters en paling |
60 |
Zeespaghetti |
10.700 |
|
Makreel |
56 |
Dulse |
10.200 |
|
Koolvis |
56 |
Kelp (verzamelnaam van allerlei soorten bruinwieren) |
7.553 |
|
Ansjovis en garnalen |
55 |
Iers mos |
6.100 |
|
Tonijn |
30 |
Wakame |
3.900 |
|
Haring |
29 |
Zeesla |
1.600 |
|
Tong |
25 |
Nori |
1.200 |
|
Zalm |
24 |
Zeekraal |
90 |
De gemiddelde Nederlander eet niet dagelijks vis of schaal- en schelpdieren uit de linkerkolom. Met voedingsmiddelen uit de rechterkolom lukt het daarom vaak sneller om aan de minimale 150 mcg jodium per dag te komen. Zo zit je met één ei en ongeveer 0,5 gram wakame al rond deze minimale hoeveelheid. Zie voor adviesdoseringen de verpakking van je zeewierproduct. Onderaan die artikel bij “bruin-, rood- en groenwieren” staat ook een aanbevolen hoeveelheid van allerlei wieren.
Let wel: door verhitting en koken kan jodium voor een groot deel verloren gaan, soms tot wel 99%. Gezonde mensen beschikken bovendien over een regelmechanisme om tijdelijke hoge jodiuminname op te vangen (5). “Goed om te weten, anders zou je niet naar een sushi-restaurant kunnen,” aldus prof. Frits Muskiet (9).
Let op: jodium in zeewier vervliegt snel, vooral bij blootstelling aan vochtige lucht. In korte tijd kan al ongeveer de helft van het jodium verloren gaan. Onderzoek naar verschillende bereidingsmethoden (koken, bakken, frituren, magnetron, hogedrukpan) laat verliezen zien van 6 tot ruim 50%. Koken en koken onder druk geven de grootste verliezen; kort bakken het minste (11)(12). Maar omdat sommige zeewieren zo hoog in hun jodiumgehalte zitten is dit verlies dus een voordeel en geen nadeel, Zeewieren die zeer rijk zijn aan jodium worden daarom bij voorkeur gebruikt in soep, omdat een groot deel van het jodium daarbij onwerkzaam wordt (27). Zie voor de maximale hoeveelheden per dag de tabel hieronder of kijk op de verpakking van je product.
Let ook op andere bronnen van jodium, zoals E-127 (rode kleurstof), sommige hoestdranken, Betadine-zeep en -shampoo, contrastvloeistoffen voor radiologisch onderzoek, geneesmiddelen zoals amiodaron en supplementen tellen mee(5). Gebruik in die gevallen kombu, dulse en knotswier met extra mate.
- Gebruik zeewier met mate maar gevarieerd in de keuken
Maak met mate gebruik van zeewieren in al hun verschillende vormen. Onderaan dit artikel deel ik veel van mijn favoriete recepten. Voor vrijwel elke smaak is er wel een passend zeewier. Kun je de geur of smaak echt niet waarderen, kies dan voor agar-agar: kleurloos, smaakloos, geurloos en een prachtig plantaardig geleermiddel ter vervanging van gelatine.
- Overweeg een supplement
Wil je de voedingsstoffen uit zee benutten zonder ze in je maaltijden te verwerken, dan kun je een supplement overwegen. Er bestaan veel algenpreparaten. Persoonlijk vind ik Marine Phytoplankton een natuurlijk en breed gedoseerd supplement. Met een paar capsules per dag kun je bovendien 150 mcg jodium binnenkrijgen, mocht je geen jodium in je voeding hebben.
Daarnaast zijn er preparaten zoals Immutines, die bestaan uit geconcentreerd (en gecontroleerd) zeewater waarvan ongeveer 98% van het natriumchloride is verwijderd. Ook hiermee kun je het volledige mineralenspectrum uit de zee toepassen. Let op: ook dit preparaat bevat onvoldoende jodium om de dagelijkse behoefte volledig te dekken. Lees hier mijn nieuwsbrief over Immutines.
- Kies bewust voor vis of algen
De Gezondheidsraad adviseert sinds eind 2025 om één keer per week duurzame, kleine vis te eten, vanwege de omega-3-vetzuren. Kleine vissen hebben de voorkeur omdat vissen toxische stoffen opslaan in hun vet: hoe ouder en groter de vis, hoe meer vervuiling. Zie verder mijn artikel “Hormoonverstoring.”
Ook hier spelen algen een rol. Wie geen vis eet, kan kiezen voor duurzame, visvrije omega-3-algencapsules. Deze kunnen overigens ook in zoet water worden gekweekt.
- Gebruik zeewier als bemesting
Tot slot: heb je een groentetuin, moestuinbak of stuk land? Dan kun je kiezen voor bemesting met zeewier. Dat is de manier waarop we ook ons land bemesten. Zie hieronder: “Zeewier als bemesting, 10 voordelen.”
Een aantal gezondheidseffecten van zeewier
De gezondheidseffecten van zeewier worden vaak in verband gebracht met Japan, waar zeewier al eeuwenlang een vast onderdeel is van het dagelijkse menu (25).
1. Rijk aan micronutriënten (vitaminen en mineralen)
Zeewier bevat hoog geconcentreerde hoeveelheden micronutriënten, waaronder mineralen als ijzer, calcium en magnesium, en vitamines zoals vitamine A en diverse B-vitamines. Het bevat meer mineralen/sporenelementen dan welk ander voedingsmiddel dan ook, bovendien in een onderlinge balans die naadloos aansluit bij de behoeften van het menselijk lichaam.
Zeewier is uitzonderlijk goed in staat om mineralen en sporenelementen uit zeewater op te nemen en vast te houden. Deze kunnen oplopen tot bijna 40% van het droge stofgehalte van het wier (25).
2. Een beetje omega-3
Hoewel zeewier geen grote hoeveelheden vet bevat, levert het wél een bescheiden bijdrage aan onze omega-3-inname. Rode zeewiersoorten bevatten hiervan het meest, met name dulse en nori (23)(25).
Belangrijk is dat zeewier de direct bruikbare vorm EPA bevat. Voor het menselijk lichaam is het omzetten van andere omega-3-vetzuren naar EPA namelijk lastig. Uit een groot wereldwijd onderzoek blijkt bovendien dat 76% van de wereldbevolking onvoldoende omega-3-vetzuren binnenkrijgt (6). Dus elk ‘snufje Omega 3’ is mooi meegenomen. Maar eet je uit principe geen vis, dan kan een plantaardige ‘visolie’ ook een optie zijn. Een extra voordeel van zeewier is dat de verhouding tussen omega-3 en omega-6 zeer gunstig is: ongeveer 1 staat tot 1 (7). Zie verder mijn artikel “De Omega 3/6 balans.”
3. Rijk aan jodium
Vooral bruine zeewieren zijn rijk aan jodium. Dit mineraal is essentieel voor de aanmaak van schildklierhormonen, die onder andere groei, stofwisseling en neurologische ontwikkeling reguleren. Soorten zoals kelp kunnen daardoor helpen om jodiumtekorten te voorkomen.
Tegelijkertijd bestaan er risico’s bij overmatige inname, maar er zijn minstens zoveel zorgen over te weinig jodium in de voeding. Met name vegetariërs en veganisten lopen een verhoogd risico op een tekort (8).
4. Goede eiwitten – Zeewieren kan tot wel 43% eiwitten bevatten ook nog eens met alle essentiële aminozuren én een goede verhoudingen aminozuren die overeenkomen met hoogwaardige dierlijke eiwitten als kippenei en wei. (13)(14) Daarmee lijken ze een veelbelovende duurzame eiwitbron om de groeiende wereldbevolking van eiwitten te voorzien.(25)Vooral de roodwieren bevatten relatief veel eiwitten. Maar ook de andere kleuren zijn belangrijk voor evenwichtige hoeveelheden aminozuren.
5. Chlorofyl: Ook al zijn niet alle zeewieren groen, ze bevatten wel allemaal chlorofyl. En dat is natuurlijk een prachtige ondersteuner van onze ontgifting. Elke kleur zeewier maakt zijn eigen specifieke pigment/chlorofyl aan. Ook daarom is het mooi om alle kleuren zeewier te gebruiken. (15) Zie verder mijn uitgebreide artikel over chlorofyl.
6. Hart en vaten & Cholesterolverlaging: Meta-analyses en reviews rapporteren dat bepaalde zeewierextracten, vooral de bruinwieren en spirulina-achtige macroalgen stoffen (zoals fucosterol) bevat die bijdragen aan verlaging van totaal-, LDL-cholesterol en triglyceriden en daarmee bijdragen aan vermindering van het risico op hart- en vaatziekten. (10). Ook lijken de stoffen fucoxanthine, fucoidan en alginaten, naast positieve beïnvloeding van de bloedvetten ook bij te dragen aan verbetering van insulinerespons en vermindering van vetmassa (veel bewijs uit dierstudies en enkele menselijke studies).(16) Lees verder in mijn artikel “Goed om te weten over de BMI.”
Het alginaat in vezels verbindt zich met galzouten én daarbij wat cholesterol en zo kan dit via de natuurlijke weg, via de wc-pot, worden uitgescheiden. En ook de polysachariden in zeewier verlagen LDL, het vrije cholesterol en triglyceriden in het bloed.
7. Prebiotische vezels en modulatie van darmmicrobioom (gut health) : Zeewier bevat unieke polysacchariden (alginaat, laminarine, ulvan, fucoidan) (22) die in vitro en in vivo de darmmicrobiota gunstig kunnen beïnvloeden zoals van Bacteroides, Bifidobacterium, Lactobacillus en butyraatproducerende bacteriën. Daarmee wordt de aanmaak van korteketenvetzuren gestimuleren (potentieel ontstekingsremmend voor darm) terwijl de productie van schadelijke rottingsproducten wordt afgeremd. (18) Dat is pure winst, zie ook mijn artikel “Vezels, vezels, vezels.”
En los van de vezels…verse zeewieren (en gedroogd op lage temperatuur) en bepaalde zeewatersupplementen bevatten ook een scala aan probiotische micro-organismen die weer onderdeel kunnen worden van ons darmmicrobioom als we deze eten. Goed voor je darmbacteriën zorgen, is misschien wel een van je dankbaarste taken op een dag.
8. Antioxidant en ontstekingsremmende activiteiten (bioactieve stoffen zoals fucoxanthin en polyfenolen) Fucoxanthine (een carotenoïde) in vooral bruinwieren lijkt te beschikken over een sterke antioxidant- en ontstekingsremmende eigenschappen in allerlei overzichtsstudies. Meer onderzoek is nodig.(20)(21)
9. Zeewier & glyconutriënten/essentiële suikers Hoewel de term “essentiële suikers” niet gangbaar is in de wetenschappelijke literatuur als officiële voedingscategorie, worden in zeewier structuurrijke polysacchariden (zoals fucoidan, alginaat, laminaran, ulvan, agar) goed onderzocht vanwege hun functionele en mogelijke gezondheidsbevorderende eigenschappen (prebiotisch effect, immunomodulatie, antioxidant, etc.). Zie mijn uitgebreide artikel over “Vezels en essentiële suikers” via deze link.
Aandachtspunten bij voeding uit zee
Geen enkel voedingsmiddel heeft uitsluitend positieve eigenschappen. Ook bij voeding uit zee, en bij zeewier in het bijzonder, is het belangrijk om een aantal zaken mee te nemen.
- Allergenen
Elk zeewierproduct kan sporen bevatten van vis, schaal- en schelpdieren. Mensen met een allergie hiervoor doen er daarom goed aan hier extra alert op te zijn. - Vervuiling van zee en oceaan
De zee wordt wel het ‘afvoerputje’ van onze vervuilde wereld genoemd. Veel van wat wij produceren aan chemische stoffen, zware metalen en plastic komt uiteindelijk in zee en oceaan terecht. Net als mensen slaan zeedieren stoffen die niet kunnen worden afgebroken op in vetweefsel.
Zeewieren bevatten echter nauwelijks vet, waardoor de opslag van deze stoffen in planten relatief gering is. Dat maakt ze, in vergelijking met veel zeedieren, een relatief schone bron van voeding. Tegelijkertijd blijft de herkomst cruciaal: wild of gekweekt, de locatie van oogst en de mate van kwaliteitscontrole bepalen in hoge mate de veiligheid en kwaliteit van het product. - Carrageen (E407)
De voedingsmiddelenindustrie gebruikt carrageen / E407; een stof die van nature voorkomt in vooral rode zeewieren. Het wordt op grote schaal als bind-, stabilisatie- en geleermiddel toegepast. Door deze overmatige toepassing als additief krijgen veel mensen ongemerkt grote hoeveelheden binnen. Dat maakt dat carrageen door sommigen minder goed wordt verdragen.
Er zijn aanwijzingen dat een hoge inname van carrageen als additief het darmslijmvlies kan beschadigen en ontstekingsreacties in de darm kan aanjagen. Vooral mensen met inflammatoire darmziekten (IBD) doen er daarom verstandig aan carrageen zeer matig te gebruiken, totdat hier meer duidelijkheid over is (35). Belangrijk onderscheid: dit effect lijkt vooral te gelden voor geïsoleerd, sterk bewerkt carrageen in ultrabewerkte producten, en veel minder voor het traditionele gebruik van hele zeewieren in de voeding.(36) - Jodiumgehalte en dosering
Het jodiumgehalte van zeewier verschilt sterk per soort, maar ook per groeiplaats, seizoen en watertemperatuur. Dat maakt dat mensen die gevoelig zijn voor jodium altijd spaarzaam en bewust moeten omgaan met zeewier. Zeewier is geen bulkvoeding, maar een krachtige aanvulling. Kleine hoeveelheden zijn vaak voldoende. Raadpleeg daarom de maximale aanbevolen hoeveelheden in de tabel hieronder. Let op: dit geldt ook voor supplementen, zeker wanneer niet elke batch wordt gecontroleerd op jodiumgehalte.
Bruine, rode en groene zeewieren
Zeewier wordt ingedeeld op kleur, wat weer samenhangt met waar het groeit op de glooiing in het water. Bovenaan de glooiing heb je de groenwieren, daarna de bruinwieren gevolgd door de rode wieren. Ga je aan de slag met zeewier in de keuken? Gebruik dan alle 3 kleuren omdat ze alle drie hun eigen unieke gezondheidseigenschappen hebben. Bruinwieren bevatten veel jodium, roodwieren zijn juist weer bijzonder vanwege hun eiwitten.
|
Bekende Bruinwieren |
Bekende roodwieren |
Bekende groene wieren |
|
Kombu/Kelp (max 0.5 gr/dag) |
Dulse (max 5 gr/dag) |
Zeesla (max 5 gr/dag) |
|
Wakame (max 2 gr/dag) |
Nori (max 1 vel per dag) |
Viltwier |
|
Arame (max 2 gr/dag) |
Agar Agar* (max 2 gr/dag) |
Darmwier, rotswier, borstelwier |
|
Hijiki (max 2 gr/dag) |
Eucheuma |
Microalgen als chlorella en spirulina (het zijn dus geen wieren, maar macro-algen) |
|
Rijk (zeer rijk) aan jodium. Krachtig invloed op gezondheid maar alleen zeer spaarzaam te gebruiken |
Vaak wat meer Omega 3 dan de rest. Veel polysachariden |
Mild, vergelijkbaar met bladgroenten, chlorofyl- en mineraalrijk |
*Agar-agar is overigens geen wier maar een bestanddeel van roodwieren.
Nori als 'wrap' voor sushi
Roodwieren zijn er in allerlei soorten
Zeewier als bemesting op Heerlijk Westerwolds Land
Op Heerlijk Westerwolds Land bemesten we de bodem al een paar jaar met zeewier. Omdat ook het stro en het groenafval allemaal weer terug aan de bodem gegeven worden, blijven de zeewieren in een soort recycling op het land. We doen veel proeven met de voedingswaarde van onze gewassen: bevatten ze inderdaad meer voedingswaarde dan planten die met kunstmest en/of bestrijdingsmiddelen zijn geteeld? Wij hopen halverwege 2026 onze eerste bevindingen te kunnen delen met de wereld.
Wij zijn op het idee van zeewier gekomen door de boeken die ik aan het begin van dit artikel noemde. Van het boek ‘grondslagen van de biologische teelt’ maakte ik deze korte weergave: “Natuurwetten wijzen ons de gezonde weg.”
Zeewier als bemesting, 10 voordelen
Wij bemesten ons land al een paar jaar met zeewier. Vooral omdat het veel meer dan alleen wat mineralen toevoegen.(28)Het verhoogt de veerkracht van de bodem en planten, werkt natuurlijk samen met bodemorganismen, stimleert het bodemmicrobioom, het stimuleert processen zoals wortelgroei en fotosynthese, allemaal essentieel voor gezonde, duurzame productieve landbouw. Zo levert het ons voedsel met wezenlijke voedingswaarde.
Tien voordelen die bekend zijn uit de literaar:
1) Vermindert bodemerosie
Zeewier helpt de bodemdeeltjes stabieler en verbonden te houden, waardoor wind en regen minder snel aarde wegspoelen of wegblazen. Hierdoor blijft waardevolle bovenlaag beter op zijn plek liggen bij zware buien of harde wind: een belangrijk onderdeel van gezonde landbouwgrond omdat we door erosie elk jaar meer kostbare landbouwgrond kwijtraken en er dus meer ‘woestijnvorming’ komt. (26)(29)
2) Houdt water beter vast
Zeewier werkt als een natuurlijke spons in de bodem. De structuur van zeewier kan water langer vasthouden, zodat planten vocht beter kunnen gebruiken in droge periodes, en minder snel ‘stress’ krijgen door droogte. (29)
3) Maakt de bodem levendiger
Zeewier stimuleert de groei en activiteit van nuttige bodemorganismen zoals micro-organismen en schimmels als mycorrhiza. Deze kleine helpers verbeteren de bodemgezondheid, breken organische stof af en maken voedingsstoffen vrij die planten kunnen gebruiken. (29) Bovendien maken ze de bodem weerbaar tegen pathogene micro-organismen en doden ze zelfs sommige pathogene micro-organismen
4) Laat planten makkelijker voeding opnemen
Door zeewier toe te voegen krijgt de bodem een rijker en diverser microbioom en een betere chemische balans, waardoor planten hun wortels makkelijker water en voedingsstoffen kunnen opnemen. Dit kan tekorten voorkomen en de algemene groei verbeteren.
5) Bevat natuurlijke bouwstenen voor planten
Zeewier bevat een mix van mineralen, sporenelementen, plantaardige hormonen en organische stoffen die samen een natuurlijke voeding vormen voor de bodem. Deze mix is zachter en completer dan veel kunstmest, en voedt de bodem op gelijke wijze als een gezonde, levende bodem. (30)(32) Hieronder een van de uitslagen van onze naakte gerst, bemest met zeewier, in vergelijking met parelgort en gewone gerst. Maar…vergeet niet ook de kanttekeningen te lezen:
6) Stimuleert wortelgroei
Een rijk bodemleven én de bioactieve stoffen in zeewier helpen planten sterkere en uitgebreidere wortels te ontwikkelen. (27) Sterke wortels betekent robuustere planten die minder snel last hebben van stress of ziekten. (30)
7) Het stimuleert de ontkieming van zaden. (27)(34) En vervolgens ook de wortelgroei en de totale groei van de zaailingen.
8) Verhoogt de opbrengst en kwaliteit van gewassen
Toepassing van zeewier kan leiden tot meer en betere oogst, denk aan groenten en fruit met sterkere groei, voller van smaak en voedzamer. De combinatie van gezonde bodem, betere voeding en sterke planten werkt door naar het eindproduct.
9) Maakt planten weerbaarder
Planten gevoed met zeewier zijn vaak beter bestand tegen stress zoals U-straling, droogte, kou, vorst, hitte, zout of ziektes. Dit komt doordat zeewier de interne processen in planten versterkt en het immuunsysteem als het ware ondersteunt. Daardoor wordt ook de behoefte aan chemische bestrijdingsmiddelen verlaagd. (30)
10) Verhoogt fotosynthese en bladgezondheid
Biostimulanten op basis van zeewier kunnen het chlorofylgehalte in bladeren verhogen, wat op zijn beurt de fotosynthese verbetert. Meer fotosynthese betekent dat planten beter zonlicht kunnen omzetten in energie, waardoor ze sneller groeien en meer suikers produceren voor groei en smaak. Een verminderde fotosynthese is een stressfactor voor een plant en heeft bovendien grote consequenties voor de verdere ontwikkeling van de plant. En ook voor de smaak en de houdbaarheid na de oogst. Zie de pyramide hieronder, gebaseerd op de theorie van John Kempf. (30) Als de fotosynthesefase niet goed doorlopen wordt heeft dat uiteindelijke flinke consequenties voor ons etensbord en onze gezondheid.
11) Levert een langdurige bijdrage aan bodemvruchtbaarheid
In tegenstelling tot veel kunstmest werkt zeewier langzamer en langduriger. Het bevordert de natuurlijke processen in de bodem op een manier die lange termijn bodemvruchtbaarheid opbouwt, in plaats van alleen korte groeipieken te veroorzaken. Daardoor is er van zeewier ook een veel lagere concentratie nodig dan van kunstmest. (29)(30)(31)
Een paar van mijn favoriete zeewierrecepten
Mexicaanse bonensoep
Zeegroente pastasalade
Hollandse groente wakamecrackers
Referenties/bronnen
(1)Factsheet jodium en zeewieren / Nederlandse Vegetariersbond, Sytske de Waart Maart 2018
(2) https://www.ahealthylife.nl/top-12-voedingsmiddelen-met-meeste-jodium/
(3) https://www.ahealthylife.nl/top-10-voedingsmiddelen-met-meeste-jodium-in-zeewier/
(4) Kayo Kurotani, Shamima Akter et all. Quality of diet and mortality among Japanese men and women: Japan Public Health Center based prospective study. BMJ 2016; 352 doi: https://doi.org/10.1136/bmj.i1209 (Published 22 March 2016)
(5) Müssig K, Thamer C, Bares R, Lipp HP, Häring HU, Gallwitz B. Iodine-induced thyrotoxicosis after ingestion of kelp-containing tea. J Gen Intern Med. 2006 Jun;21(6):C11-4. doi: 10.1111/j.1525-1497.2006.00416.x. PMID: 16808731; PMCID: PMC1924637.
(6) Calder PC, Cawood AL, James C, et al. An overview of national and international long chain omega-3 polyunsaturated fatty acid intake recommendations for healthy populations. Nutr Res Rev. 24 november 2025;1-12.
(7) van Ginneken VJ, Helsper JP, de Visser W, van Keulen H, Brandenburg WA. Polyunsaturated fatty acids in various macroalgal species from North Atlantic and tropical seas. Lipids Health Dis. 2011 Jun 22;10:104. doi: 10.1186/1476-511X-10-104. PMID: 21696609; PMCID: PMC3131239.
(8) Eveleigh ER, Coneyworth L, Welham SJM. Systematic review and meta-analysis of iodine nutrition in modern vegan and vegetarian diets. Br J Nutr. 2023 Nov 14;130(9):1580-1594. doi: 10.1017/S000711452300051X. Epub 2023 Mar 13. PMID: 36912094; PMCID: PMC10551477.
(9) https://www.mmv.nl/columns/we-vrezen-overdosering-terwijl-we-tekorten-laten-bestaan/
(10) Shin, D., Shim, S. R., Wu, Y., Hong, G., Jeon, H., Kim, C.-G., & Lee, K. J. (2023). How Do Brown Seaweeds Work on Biomarkers of Dyslipidemia? A Systematic Review with Meta-Analysis and Meta-Regression. Marine Drugs, 21(4), 220. https://doi.org/10.3390/md21040220
(11) Rana R, Raghuvanshi RS. Effect of different cooking methods on iodine losses. J Food Sci Technol. 2013 Dec;50(6):1212-6. doi: 10.1007/s13197-011-0436-7. Epub 2011 Jun 25. PMID: 24426037; PMCID: PMC3791240.
(12) Dahl L, Duinker A, Næss S, Markhus MW, Nerhus I, Midtbø LK, Kjellevold M. Iodine and Mercury Content in Raw, Boiled, Pan-Fried, and Oven-Baked Atlantic Cod (Gadus morhua). Foods. 2020 Nov 12;9(11):1652. doi: 10.3390/foods9111652. PMID: 33198149; PMCID: PMC7697562.
(13) Reynolds D, Caminiti J, Edmundson S, Gao S, Wick M, Huesemann M. Seaweed proteins are nutritionally valuable components in the human diet. Am J Clin Nutr. 2022 Oct 6;116(4):855-861. doi: 10.1093/ajcn/nqac190. PMID: 35820048.
(14) Černá M. Seaweed proteins and amino acids as nutraceuticals. Adv Food Nutr Res. 2011;64:297-312. doi: 10.1016/B978-0-12-387669-0.00024-7. PMID: 22054957.
(15) Kewei Chen, José Julián Ríos, Antonio Pérez-Gálvez, María Roca, Comprehensive chlorophyll composition in the main edible seaweeds, Food Chemistry, Volume 228,
2017, Pages 625-633, ISSN 0308-8146 https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2017.02.036.
(16) Yadav, R., Nigam, A., Mishra, R., Gupta, S., Chaudhary, A. A., Khan, S.-U.-D., almuqri, E. A., Ahmed, Z. H., Rustagi, S., Singh, D. P., & Kumar, S. (2024). Novel Therapeutic Approach for Obesity: Seaweeds as an Alternative Medicine with the Latest Conventional Therapy. Medical Sciences, 12(4), 55. https://doi.org/10.3390/medsci12040055
(17) Atashrazm F, Lowenthal RM, Woods GM, Holloway AF, Dickinson JL. Fucoidan and cancer: a multifunctional molecule with anti-tumor potential. Mar Drugs. 2015 Apr 14;13(4):2327-46. doi: 10.3390/md13042327. PMID: 25874926; PMCID: PMC4413214.
(18) Martin Gotteland, Karla Riveros. The Pros and Cons of Using Algal Polysaccharides as Prebiotics. Front. Nutr., 22 September 2020. Sec. Nutrition and Microbes, Volume 7 – 2020, https://doi.org/10.3389/fnut.2020.00163
(19) Din, N. A. S., Mohd Alayudin, ‘A. S., Sofian-Seng, N.-S., Rahman, H. A., Mohd Razali, N. S., Lim, S. J., & Wan Mustapha, W. A. (2022). Brown Algae as Functional Food Source of Fucoxanthin: A Review. Foods, 11(15), 2235. https://doi.org/10.3390/foods11152235
(20) Din, N. A. S., Mohd Alayudin, ‘A. S., Sofian-Seng, N.-S., Rahman, H. A., Mohd Razali, N. S., Lim, S. J., & Wan Mustapha, W. A. (2022). Brown Algae as Functional Food Source of Fucoxanthin: A Review. Foods, 11(15), 2235. https://doi.org/10.3390/foods11152235
(21) Atashrazm F, Lowenthal RM, Woods GM, Holloway AF, Dickinson JL. Fucoidan and cancer: a multifunctional molecule with anti-tumor potential. Mar Drugs. 2015 Apr 14;13(4):2327-46. doi: 10.3390/md13042327. PMID: 25874926; PMCID: PMC4413214.
(22) Shannon E, Conlon M, Hayes M. Seaweed Components as Potential Modulators of the Gut Microbiota. Mar Drugs. 2021 Jun 23;19(7):358. doi: 10.3390/md19070358. PMID: 34201794; PMCID: PMC8303941.
(23) Saini, R. K., Prasad, P., Sreedhar, R. V., Akhilender Naidu, K., Shang, X., & Keum, Y.-S. (2021). Omega−3 Polyunsaturated Fatty Acids (PUFAs): Emerging Plant and Microbial Sources, Oxidative Stability, Bioavailability, and Health Benefits—A Review. Antioxidants, 10(10), 1627. https://doi.org/10.3390/antiox10101627
(24) Yeh TS, Hung NH, Lin TC. Analysis of iodine content in seaweed by GC-ECD and estimation of iodine intake. J Food Drug Anal. 2014 Feb 17;22(2):189–96. doi: 10.1016/j.jfda.2014.01.014. PMCID: PMC9359334.
(25) Marina Salido, Manu Soto, Sergio Seoane, Seaweed: Nutritional and gastronomic perspective. A review, Algal Research, Volume 77, 2024, 103357, ISSN 2211-9264, https://doi.org/10.1016/j.algal.2023.103357.
(26) Li, H., Liu, H., Qi, B. et al. Co-application of polyethylene oxide (PEO), biochar, and seaweed fertilizer improves desert soil properties. Sci Rep 15, 1658 (2025). https://doi.org/10.1038/s41598-025-85915-1
(27) Nabti, E., Jha, B. & Hartmann, A. Impact of seaweeds on agricultural crop production as biofertilizer. Int. J. Environ. Sci. Technol. 14, 1119–1134 (2017). https://doi.org/10.1007/s13762-016-1202-1
(28) Craigie, J.S. Seaweed extract stimuli in plant science and agriculture. J Appl Phycol 23, 371–393 (2011). https://doi.org/10.1007/s10811-010-9560-4
(29) Yasmeen, A. R., Maharajan, T., Rameshkumar, R., Sindhamani, S., Banumathi, B., Prabakaran, M., Atchaya, S., & Rathinapriya, P. (2025). Role of Seaweeds for Improving Soil Fertility and Crop Development to Address Global Food Insecurity. Crops, 5(3), 29. https://doi.org/10.3390/crops5030029
(30) Aina, O., Bakare, O. O., Daniel, A. I., Gokul, A., Beukes, D. R., Fadaka, A. O., Keyster, M., & Klein, A. (2022). Seaweed-Derived Phenolic Compounds in Growth Promotion and Stress Alleviation in Plants. Life, 12(10), 1548. https://doi.org/10.3390/life12101548
(31) “Plant Biostimulants from Seaweed: An Overview” by W.A. Stirk, K.R. Rengasamy, M.G. Kulkarni, and J. van Staden, published in the book The Chemical Biology of Plant Biostimulants,
(32) R. Y. van der Weide1, H. J. H. Elissen1, S. J. E. Hol1 et all. Agricultural applications of seaweed extracts. Report WPR-OT-940 Seaweeds for plant care: review and experiments in the Netherlands
(33) Xavier James, V. C., Pushpa Thiraviam, A. G., Al-Dosary, M. A., Hatamleh, A. A., Bukhari, N. A., Arokiyaraj, S., and Kalaiyarasi, M. (2025). “Evaluation of nutrient composition and biostimulant properties of seaweeds for improving soil microbial population and tomato plant growth,”BioResources 20(1), 1431–1451
(34) el-Sheekh MM, el-Saied A el-D. Effect of crude seaweed extracts on seed germination, seedling growth and some metabolic processes of Vicia faba L. Cytobios. 2000;101(396):23-35. PMID: 10697743.
(35) Kimilu, N., Gładyś-Cieszyńska, K., Pieszko, M., Mańkowska-Wierzbicka, D., & Folwarski, M. (2024). Carrageenan in the Diet: Friend or Foe for Inflammatory Bowel Disease? Nutrients, 16(11), 1780. https://doi.org/10.3390/nu16111780
(36) Khalid Mahmood Zia, Shazia Tabasum, Muhammad Nasif, Neelam Sultan, Nosheen Aslam, Aqdas Noreen, Mohammad Zuber, A review on synthesis, properties and applications of natural polymer based carrageenan blends and composites, International Journal of Biological Macromolecules, Volume 96, 2017, Pages 282-301, ISSN 0141-8130,
