Wat een wisdomkeeper mij leerde over eten, overvloed en de aarde
Een tijdje terug las ik een artikel in De Andere Krant over wisdomkeeper Carola Esparza. Het raakte me tot in elke vezel van mijn lijf en brein: waarom in de natuur polariteiten elkaar niet bestrijden, maar elkaar aanvullen en respecteren. Moeder Aarde is nooit boos op Vader Zon, of andersom. Samen vormen ze een geheel; het vrouwelijke principe is niet beter dan het mannelijke of andersom. Omdat ze elkaars kwaliteiten op waarde erkennen, vormen ze samen een ijzersterk verbond. In het alledaagse leven voelt polariteit voor mij soms flink anders aan.
Het artikel was voor mij aanleiding om een afspraak met haar te maken en een bijeenkomst van haar bij te wonen.
Mijn grote vraag aan haar, als Chileense medicijnvrouw en doorgever van levenslessen en traditionele kennis, was: hoe kunnen we met z’n allen – en vanuit mijn vak bekeken – elke dag een klein stapje zetten om onze moeder te koesteren? Zij, die ons het leven geeft en ons elke dag haar overvloed schenkt?
Haar antwoorden waren helder, eenvoudig en verrassend praktisch:
Eet wat het seizoen en jouw eigen regio je bieden. Ga weer eens naar een pluktuin en ontdek welk voedsel bij welk seizoen hoort. Zomer en winter zijn polariteiten die elkaar aanvullen, met elk hun eigen kwaliteiten voor mens en natuur. Zomertomaten in de winter passen daar bijvoorbeeld niet zo goed bij.
Koop bij boeren en telers in je eigen regio. Zo ondersteun je hun voortbestaan en verminder je voedselkilometers. Geef in elk geval een deel van je voedseleuro’s uit aan eten van dichtbij. Investeer in je eigen omgeving, in je eigen invloedssfeer. Dat houdt het behapbaar. De wereld kun jij niet veranderen. In je eigen kleine omgeving (je gezin, je familie, dorp of provincie) kun je wel iets doen.
Wees blij en toon je liefde, respect en vreugde aan Moeder Aarde. Aan ‘ach en wee’ roepen, weltschmerz of bij de pakken neerzitten heeft zij niet zoveel. Maar het uiten van jouw blijdschap en jouw dankbaarheid is wél voelbaar voor haar. Bedank haar eens voor een heerlijke wortel, voor goudgeel graan van eigen bodem, voor de magie van een ontkiemend knopje of zaadje, of toon je blijdschap als je bijvoorbeeld een prachtig landschap ziet. Ook sprak ze over vlees eten: vanuit haar cultuur is dat iets wat bij het leven past. Mits het dier een goed en dierwaardig leven heeft gehad en jij het met aandacht én respect eet. Bedank een kip voor het ei of een dier, omdat het jou vlees geeft. De aarde en het dier voelen dit als respect en gedragenheid.
Vergeet, verguis of verspil voedingsmiddelen niet zomaar. De aarde geeft ons immers, geheel belangeloos, een enorme overvloed aan voedsel. Maar wat als de natuur teveel geeft? Dat vond ik misschien wel een van de mooiste dingen die Carola vertelde. Ik vroeg haar naar overvloed. Want wat doen we als er zoveel voedsel is dat we het niet allemaal kunnen opeten? Is dat dan verspilling? Ze gaf een voorbeeld van een pruimenboom. Een pruimenboom vraagt zich niet af of hij te veel pruimen geeft. Ook niet of ze allemaal opgegeten zullen worden. Als de pruimen op de grond vallen, worden ze opgegeten door dieren en insecten. Daarna komen ze terecht in het bodemleven. En uiteindelijk keren de voedingsstoffen terug naar de aarde. Gewoon, als onderdeel van de natuurlijke kringloop.
Maar, is het voedsel dat we geteeld hebben met veel fossiele energie of waarmee hoge transport- of verwerkingskosten gepaard gingen? Dan is het wel degelijk verspilling.
Verwacht niets terug. Doe jij ongelofelijk je best voor Moeder Aarde? Doe dat vanuit een intrinsieke motivatie, omdat het gewoon is wat je wilt doen op deze wereld en waar jij zingeving uithaalt.
Maar wat als niemand naar je goedbedoelde boodschap luistert? Als mensen jouw boodschap niet oppikken? Als je het gevoel hebt dat je in jouw omgeving tegen een muur praat? Vergelijk jezelf dan met een boom, zei ze. Een boom doet gewoon wat een boom doet. Hij groeit, bloeit en geeft vruchten. Hij vraagt zich niet af hoeveel mensen daarvan zullen genieten. Hij verwacht niets terug.
Doe dus gewoon wat mooi is voor de aarde. En wees niet teleurgesteld als anderen het niet oppikken. Door je respect, je blijdschap en je liefde voor de aarde te tonen, doe je al zoveel. En blijf het met deze blijdschap ook uitdragen, ongeacht de respons. Die gedachte vond ik prachtig. Want hoe gemakkelijk kunnen we als betrokken mensen verstrikt raken in frustratie? We zien wat er misgaat, maken ons zorgen en willen anderen overtuigen. En voor je het weet, zijn we vooral bezig met wat anderen níét doen.
Elk stapje telt. Elk stapje dat we doen als burger heeft een groter effect dan een paar grote projecten wereldwijd. Dus denk niet: ‘Wat heeft het voor zin?’ Elk stapje heeft zin!
Houd het klein, simpel en behapbaar
Wat me vooral bijbleef van Carola’s verhalen, is hoe weinig ingewikkeld haar antwoorden zijn.
- Eet met de seizoenen mee.
- Koop je voedsel zo veel mogelijk bij mensen uit je omgeving die zorg dragen voor het land.
- Verspil zo min mogelijk.
- Deel je overvloed.
- Wees dankbaar voor wat de aarde geeft.
- Toon je liefde en respect aan de aarde.
- Wees niet ontmoedigd als anderen niet meegaan.
- Doe gewoon wat bij jou past. Wees jezelf, zonder perfectionisme. Dat is meer dan genoeg
Misschien zit daar wel de belangrijkste les. Want de aarde vraagt ons niet om perfectie. Ze vraagt om aandacht, liefde, respect en zorgzaamheid.
En dat kunnen we iedere dag opnieuw oefenen. Met dat wat in ons wezen ligt. Met dat wat wij te bieden hebben als uniek persoon. En met iedere hap die we nemen.
Het vrouwelijke en het mannelijke principe
Met eten bezig zijn, het verzamelen en verwerken en de liefde ervoor is van oudsher ingebed in het vrouwelijke principe dat in zowel mannen als vrouwen huist. Zouden die beide weer in balans komen, dan zou wellicht ook de aandacht en het respect voor voedsel weer de plek kunnen krijgen die het – wat mij betreft – zo verdient in ons leven en onze maatschappij.
Een quote uit het artikel in De Andere Krant:
“Mannen zijn als gevolg daarvan als het ware in hypermasculiniteit geduwd, met nieuwe normen voor wat een goede man moet zijn: succesvol, sterk, competitief, een superpresteerder, iemand met een sterke drive die iets móét bereiken. Daarbij hebben we de vrouwelijke kwaliteiten in een man uit het oog verloren, waardoor ook zij beschadigd zijn geraakt.

