Dit bordje eten is voor mij een voorbeeld van opgeslagen zonlicht. We aten het gisteren op de dag van de zonnewende: de langste dag van het jaar.
Eeuwenlang vierden mensen deze dag – de dag waarop de zon op haar hoogst en krachtigst is – en stonden ze stil bij overvloed, vruchtbaarheid en dankbaarheid voor alles wat de natuur al gegeven had en de zomerse oogst die in aantocht was. Ze maakten kruidwissen, verzamelden kruiden en vierden de levenskracht van de natuur. Ze meenden dat op die dag de samengebalde kracht van de zon in voedsel en kruiden maximaal aanwezig was.
Misschien begrepen zij iets wat wij in onze moderne tijd vergeten lijken te zijn?
De zon stuurt ons nooit een factuur.
Waar we te weinig rekening mee houden, is dit: vrijwel al het leven op aarde draait op zonne-energie. Niet alleen planten, maar ook wij. Ik moet dan altijd denken aan de uitspraak van Theo Mulder (Agro Mulder): “De zon levert ons per hectare 19.000 PK’s per jaar. En toch sturen de zon of de natuur ons nooit een factuur”.
Vergelijk dat eens met de dure (veelal fossiele) PK’s die we inzetten om voedsel te verbouwen. (zie ook het boek van Meino Smit hierover)
Alles in de plantontwikkeling begint bij fotosynthese. Dat is het enige proces in de plant dat ‘gratis’ energie maakt: het zonlicht wordt namelijk vastgelegd en omgezet in plantsuikers, de brandstof voor alles wat daarna in de plant plaatsvindt; dus de aanmaak van koolhydraten, eiwitten, vetten en de zogenaamde fytochemische stoffen.
Mensen (dieren uiteraard ook) eten die planten: in onze lichaamscellen wordt deze opgeslagen energie omgezet in bruikbare energie (ATP genoemd): de energievaluta waarmee wij alle, maar dan ook echt alle, processen in ons lijf en brein moeten uitvoeren.
Daarnaast gebruiken onze cellen, net als planten, ook de rechtstreekse energie van de zon om op te laden.
- Zonder zon geen fotosynthese.
- Zonder fotosynthese geen voedsel.
- Zonder voedsel geen energie.
- Zonder optimale fotosynthese geen vitaal voedsel
- Zonder vitaal voedsel geen vitale mensen of dieren.
“Voor niets gaat de zon op” is misschien wel een van de meest onderschatte waarheden die we kennen.
.
Het verhaal van vitaliteit
Binnen de regeneratieve landbouw wordt steeds duidelijker dat niet elke plant even goed in staat is om zonne-energie vast te leggen.
Landbouwadviseur John Kempf beschrijft hoe een plant pas werkelijk vitaal wordt wanneer haar metabolisme volledig kan functioneren. Dan ontstaat niet alleen opbrengst, maar ook een rijkdom aan complexe koolhydraten, hoogwaardige eiwitten, gezonde vetten en beschermende plantenstoffen.
Dat proces begint in een levende bodem. Ik schreef er dit artikel over:
- Longread: We zijn wat ons eten heeft gegeten.
- Kortere versie: De meesterlijke architect van onze gezondheid.
Hoe beter het bodemleven, de mineralenhuishouding en fotosynthese functioneren, hoe meer zonne-energie een plant kan omzetten in voedingswaarde.
Dat leidt tot een interessante gedachte: we eten niet alleen calorieën. We eten ook de kwaliteit van het proces waarmee een plant zonlicht heeft omgezet in leven. Hoe beter dat proces verloopt, hoe rijker een plant wordt aan voedingsstoffen, beschermende stoffen en uiteindelijk voedingswaarde voor mens en dier.
Dankbaarheid voor overvloed
Misschien is het eigenlijk best bijzonder dat we deze dag nauwelijks nog bewust beleven.
Want alles wat groeit, bloeit en vrucht draagt, is uiteindelijk een cadeau van bodem, water, lucht en zonlicht. Samen zijn ze verantwoordelijk voor vrijwel alle energie die ons voedt.
Dat was misschien wel de diepere betekenis van de zonnewende: niet alleen vieren wat groeit en bloeit, maar ook stilstaan bij de bron van vrijwel alle leven op aarde.
Onze tijd kent ongekende technologische vooruitgang, en daar ben ik dankbaar voor. Maar soms vergeten we dat de belangrijkste energiebron voor al het leven nog altijd dezelfde is als duizenden jaren geleden: de zon.
Misschien zouden we die bron weer wat vaker mogen waarderen. Niet alleen door vaker buiten te zijn, maar ook door voedsel te eten dat de tijd heeft gekregen om volop zonlicht, voedingsstoffen en levenskracht in zich op te nemen. En hoe fantastisch is het dat er duizenden boeren en telers in Nederland daar elke dag mee bezig zijn? Zie de regeneratiekaart van Nederland.
Want uiteindelijk eten we niet alleen een plant. Of een dier dat die plant heeft gegeten.
We eten ook het verhaal van de zon, de bodem en het leven dat haar heeft laten groeien. 
En daarom vier ik deze dag altijd. Met kruidwis en zonovergoten voedsel!
