Ik maakte een muesli die letterlijk én figuurlijk onbetaalbaar is.
Letterlijk, omdat de prijs die je ervoor zou moeten vragen nooit in verhouding staat tot de uren werk die erin zitten. Figuurlijk, omdat de werkelijke waarde ervan nauwelijks in geld is uit te drukken.
De muesli bestaat uit gekiemde oergranen, walnoten van de buurvrouw, pompoenpitten van eigen land en crunchy fruitleer van maar liefst 21 soorten onbespoten fruit + 1 groente uit onze houtwallen. Zonder toegevoegde suiker. Zonder kunstmatige toevoegingen.
En met vrijwel nul voedselkilometers op de teller. Voor 100% afkomstig van eigen land (en eigen straat: de walnoten van de buurvrouw)
Economisch gezien is zoiets nauwelijks rendabel te maken. En toch denk ik dat hier een belangrijke sleutel ligt voor onze gezondheid, onze landbouw én misschien zelfs voor een stukje zingeving.
Waarom ik deze muesli onbetaalbaar noem?
De 22 soorten fruit/groenten die ik gebruikte voor het crunchy fruitleer:
onbespoten zwarte bes, sleedoorn, wijnbes, framboos, aardbei, blauwe bes, druif, rozenbottel, kweepeer, rabarber, rode bes, honingbes, duindoorn, braamboos, yacon, vlierbessap, mispel, appel, peer, moerbei, vijg, wilde pruim.
1. De belangrijkste ingrediënten staan niet op het etiket
Natuurlijk, vanwege de energie die zon, bodem, regen, schimmels, insecten en bodemleven erin hebben gestopt. Die worden nooit meegerekend, terwijl ze de basis vormen van alles wat groeit.
Het gezegde ‘voor niets gaat de zon op’ is misschien wel een van de meest onderschatte economische waarheden die er bestaan. Zonder zonlicht geen fotosynthese. Zonder bodemleven geen vruchtbare bodem. Zonder bestuivers geen fruit.
Dat alles krijg je gratis. Maar onbetaalbaar is het wel.
2. Oergranen met unieke eigenschappen
De basis van de muesli bestaat uit naakte haver, naakte gerst en rogge. Granen die eeuwenlang een belangrijke plek hadden in ons voedingspatroon, maar grotendeels zijn verdrongen door moderne tarwerassen.
Dat vind ik jammer. Juist deze granen bevatten bijzondere vezels, de zogenaamde bèta-glucanen. Inmiddels weten we dat deze vezels veel kunnen betekenen voor darmgezondheid, verzadiging, cholesterolregulatie en een stabielere bloedsuikerspiegel.
Voor mij zijn het granen die een comeback verdienen.
3. Goed voor de bodem
Deze oude granen vragen veel minder van de bodem dan moderne rassen. Ze hebben minder water nodig, doen het goed zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen en leveren bovendien veel meer stro.
Dat lange stro hebben we in de moderne landbouw grotendeels wegveredeld, omdat het sneller legerde (plat waaide) en lastiger te oogsten was. Maar daarmee verdwenen ook enorme hoeveelheden organisch materiaal die weer terug zouden kunnen naar de bodem.
Wat zou het betekenen voor onze bodemgezondheid, biodiversiteit en landschappen als we deze granen opnieuw een plek geven?
4. Biodiversiteit vraagt handwerk
De rode draad van ons project Heerlijk Westerwolds Land is biodiversiteit.
Maar biodiversiteit heeft ook een keerzijde: ze laat zich niet gemakkelijk mechaniseren.
Waar monoculturen efficiënt machinaal geoogst kunnen worden, vraagt een landschap met tientallen fruitsoorten, houtwallen, kruiden en gewassen om veel handwerk.
Het plukken van het fruit voor deze muesli heeft ons en onze vrijwilligers vele uren gekost. Daarna volgden het schoonmaken, sorteren, drogen en verwerken.
Van het fruit maakten we een crunchy fruitleer dat de muesli een heerlijk friszuur accent geeft.
En wat een rijkdom aan antioxidanten. Bovendien zijn het voornamelijk laag-glycemische fruitsoorten van eigen bodem, in tegenstelling tot de rozijnen en krenten die vaak uit verre landen komen.
5. Walnoten zonder voedselkilometers
Zelfs de walnoten hebben geen wereldreis gemaakt: ze kwamen van de buurvrouw.
Met onze groep vrijwilligers hebben we ze gepeld, gesorteerd en verwerkt. Met leuke gesprekken tijdens onze noeste arbeid.
Misschien niet de meest efficiënte manier van voedsel produceren, maar wel een prachtige manier om voedsel weer onderdeel van een gemeenschap te laten zijn.
6. Pompoenpitten van eigen land
Ook de pompoenpitten komen niet uit China of Oost-Europa, maar gewoon van ons eigen land.
We telen hiervoor speciale oliepompoenen. Niet voor het vruchtvlees, maar voor de voedzame pitten.
Dat vraagt wat extra werk, maar levert een product op waarvan we precies weten waar het vandaan komt en hoe het is geteeld.
7. Een muesli die verteerbaar is
Misschien wel het meest bijzondere aan deze muesli is de manier waarop de granen zijn verwerkt.
Voordat ze in de muesli terechtkwamen, heb ik ze eerst geweekt en vervolgens drie dagen laten kiemen. Tijdens dat kiemproces worden enzymen actief die een deel van het zetmeel omzetten in eenvoudigere suikers. Dat maakt het graan niet alleen beter verteerbaar, maar ook van nature iets zoeter.
Daarnaast helpt kiemen bij het afbreken van bepaalde antinutriënten, zoals fytinezuur, waardoor mineralen beter beschikbaar kunnen komen.
Na het kiemen zijn de granen zorgvuldig gedroogd en vervolgens gemout en gevlokt. Een ander deel van de granen is eerst gevlokt en daarna gedurende langere tijd mild verhit. Niet om ze te bakken, maar om de verteerbaarheid verder te verbeteren en de houdbaarheid te vergroten.
Het resultaat is een muesli die direct gegeten kan worden. Weken hoeft niet meer.
En eerlijk gezegd zou dat ook zonde zijn. Dan verdwijnt precies datgene waar ik zo blij van word: de heerlijke bite en crunch.
Maar misschien is dit het meest onbetaalbare
We zijn gewend geraakt aan voedsel waarvoor bijna niemand nog een handeling hoeft te verrichten. Maar juist daardoor zijn we ook vervreemd geraakt van wat voedsel werkelijk is en wat ervoor nodig is om het te produceren.
Misschien wordt écht voedsel weer betaalbaar als we zelf opnieuw een paar handelingen toevoegen aan ons dagelijkse eten:
- Zelf plukken.
- Zelf drogen.
- Zelf inmaken.
- Zelf koken.
- Zelf bewaren.
Niet omdat het moet, maar omdat het iets oplevert wat je niet eens in geld kunt uitdrukken.
- Voldoening.
- Verbinding.
- Dankbaarheid.
We eten om te leven. Dichter bij het leven kun je bijna niet komen dan door zelf betrokken te zijn bij de weg die voedsel aflegt van bodem naar bord.
Misschien is dat wel de werkelijke waarde van deze muesli.
In het filmpje hieronder vertel ik wat ik ga doen met deze muesli, die eigenlijk niet verkoopbaar is tegen een prijs die recht doet aan alles wat erin zit. 🌾
