Twee dagen lang werden we ondergedompeld in de filosofie van Natural Farming, de landbouwmethode van Masanobu Fukuoka, door Kutluhan Ozdimir. Kutluhan is de man die het gedachtegoed van Fukuoka wereldwijd onder de aandacht brengt. Natural Farming is niet zozeer een teeltmethode, maar vooral een andere manier van kijken naar de natuur. En misschien ook wel naar onszelf.
Natural Farming – de landbouwfilosofie van Masanobu Fukuoka – wordt vaak vertaald als ‘do-nothing farming’. Of als het ‘dolce far niente’: het zoete nietsdoen. Dat klinkt alsof je lui achterover hangt of lekker lui op de grond ligt en wacht tot je eten groeit.
Maar feitelijk betekent het dat je steeds opnieuw de vraag stelt: Is mijn ingreep werkelijk nodig? Gaat het mis als ik niet ingrijp?
Deze vraag kan heel wat mankracht en energie besparen. Maar het is misschien ook wel een van de moeilijkste vragen die we onszelf kunnen stellen.
Want we zijn gewend geraakt om voor alles oplossingen te bedenken. Terwijl de natuur al miljoenen jaren bezig is met haar eigen oplossingen en ons daar niet voor nodig heeft. Dit gebeurt niet bij Natural Farming:
- Niet ploegen
- Niet bemesten met chemische stoffen, maar met natuurlijke groenbemesters
- Onkruid niet elimineren, maar beheren
- Niet snoeien (de natuurlijke groei en kracht van bomen en struiken niet verstoren)
- Geen gebruik van kunstmest of pesticiden.
Niet uit gemakzucht, maar vanuit het vertrouwen dat de natuur miljoenen jaren ervaring heeft in het creëren van gezonde ecosystemen. Als wij daar weer op leren vertrouwen, gaan we anders leven, er anders naar kijken en minder handelingen verrichten.
Door systemen op te bouwen die veerkrachtig zijn, kunnen we heel veel aan de natuur overlaten.
Daarom ging het tijdens deze twee prachtige dagen op ons land niet alleen over landbouw. Het ging over aandacht, vertrouwen, waarnemen, over het loslaten van ons ego*, over het loslaten van het idee dat we zoveel kennis hebben, terwijl we eigenlijk zo weinig weten van natuurlijke processen. Het ging ook over nederigheid: dat de natuur in veel opzichten een betere leermeester is dan alles wat we wetenschappelijk bewezen achten.
*“De menselijke geest neigt ernaar om te verbeteren en te veranderen. Maar aan de natuur valt niets te verbeteren; het is van nature helemaal perfect en in balans” . (Fukuoka/Kutluhan Ozdimir)
De natuur snoeit niet. En toch levert het een overvloed aan fruit en noten. Alleen op een andere manier dan wij wensen.
“The simple hearth of the farmer contains the seed of humanity’s future.” (Fukuoka)
Die uitspraak kreeg voor mij dit weekend ineens een veel diepere betekenis. Ook omdat ik heel wat uren mocht doorbrengen met Kutluhan die zijn leven wijdt aan het gedachtegoed van Fukuoka. Ik vroeg hem wat hem zo geraakt had in Fukuoka dat hij zijn hele leven eraan wijdt. Hij zei: “Fuoka zei dat we in het paradijs wonen. Dat we het alleen vaak niet meer zien als paradijs, omdat we onbewust, onbedoeld en ongewenst zoveel natuurlijke processen verstoren”. Hij riep op om die natuurlijke processen weer wereldkundig te maken om de aarde (het paradijs) en de mensheid te behouden. En dat is wat Kutluhan is gaan doen.
Natural Farming vraagt minstens zoveel van de mens als van de bodem: verbinding, oprechte aandacht, geduld, begrip, nieuwsgierigheid, ver- en bewondering.
En misschien wel het moeilijkste van alles: ons ego loslaten. Niet steeds denken dat wij de natuur moeten verbeteren, maar leren kijken hoe de natuur haar problemen vaak zelf oplost. De natuur is onze leermeester. Niet andersom.
“Veel mensen zoeken naar een natuurlijk leven.” Maar het leven is van nature natuurlijk. (Kutluhan Ozdimir)
De mooiste momenten
Wat hebben we genoten van de kennis en wijsheid van Kutluhan Özdemir. En van de zachte manier waarop hij zijn passie deelt. Dit maakte het weekend voor mij helemaal compleet qua beleving:
- Samen lunchen onder de parasols van moeder natuur, terwijl een zacht briesje toch wat verkoeling bracht tijdens dit snikhete weekend.
- De overvloed op tafel bestond uit voedsel dat momenteel door de natuur wordt geschonken, ondanks het grillige voorjaar. Ontsproten uit zaadvaste zaden, wat zo belangrijk is als het gaat om biodiversiteit en natural farming.
- Bakker Daan bakte brood en koeken van oergranen volgens zijn eigen ‘do nothing baking’-filosofie.
- Met elkaar een nieuw stukje land bedekken met een dikke laag hooi en stro, zodat het bodemleven straks het werk mag doen.
- De zaadballen samen maken: hoe hoopvol dat ‘reforestation’ mogelijk is door zaadballen. Prachtig verpakt in klei, zodat de natuur zelf kan beslissen wanneer en welke mogen ontkiemen.
- En misschien wel mijn persoonlijke hoogtepunt…met tientallen mensen aan één lange tafel zitten. Zoals we dat vaak op foto’s of films zien in Mediterrane landen of Blue Zones. We genoten van voedsel dat vrijwel allemaal afkomstig was van ons eigen land.
Op zulke momenten besef ik weer waarom regeneratieve landbouw mij zo raakt. Ze gaat uiteindelijk niet alleen over bodemherstel. Ze gaat over herstel van onze relatie met voedsel, onszelf, met de natuur én met elkaar. Het gaat om de vraag in welke wereld we met elkaar willen leven.
Op zo’n moment voelt ons land eventjes als een kleine Blue Zone. En het besef dat regeneratie niet alleen over bodem gaat. Het gaat ook over gemeenschap, zingeving, samen zijn.
Natural Farming & Natural Eating
In mijn optiek leidt Natural Farming eigenlijk vanzelf tot Natural Eating.
Natuurlijk eten bestaat niet uit geraffineerde suikers, vezelarme koolhydraten, industriële vetten, kunstmatige toevoegingen of resten van bestrijdingsmiddelen. Misschien is Natural Eating wel de culinaire versie van ‘do-nothing’: je laat vooral weg wat de natuur nooit als voedsel heeft bedoeld.
Het bestaat uit voedsel zoals de natuur het voortbrengt: rijk aan vezels, antioxidanten, natuurlijke suikers, gezonde vetten, kruiden, onmisbare mineralen/sporenelementen en duizenden bioactieve stoffen die samenwerken om onze gezondheid te ondersteunen.
Zulk voedsel vind je helaas nog nauwelijks in de winkel, ook niet in de biologische.
Juist het natuurlijke totaalpakket blijkt van grote betekenis voor onze darmgezondheid. Steeds meer onderzoek laat zien dat een westers voedingspatroon – rijk aan ultrabewerkte producten, geraffineerde koolhydraten en industriële vetten – de darmflora kan verstoren en de kans op al onze westerse ziektebeelden kan verhogen. Zie hierover mijn artikelen
- Vezels, vezels, vezels
- Eten met of zonder voedingswaarde?
- Goedkoop was nog nooit zo duurkoop.
- De verloren sleutel van onze gezondheid.
- Voedingswaarde begint onder je voeten.
- Natuurwetten wijzen ons de gezonde weg.
Wie weet wil jij je de kunst van Natural Eating weer eigen maken. Wij helpen je heel graag daarbij, met de praktische en inspirerende live– en onlinetrainingen die we bij ons platform ECOIST hebben ontwikkeld. Door de zomerse overvloeden te conserveren, kunnen we ook in de herfst, winter en het vroege voorjaar genieten van de betaalbare, smakelijke, gezonde en natuurlijke producten die de natuur ons biedt.
