Ruim 25 jaar geleden volgde ik — naast mijn studies Natuurgeneeskunde en Psycho-Neuro-Immunologie — de opleiding aromatherapie. Een (geurende) wereld ging voor me open. Maar na het beëindigen van mijn praktijk, zo’n zes jaar geleden, verdween mijn actieve aandacht voor etherische oliën wat naar de achtergrond. Ik gebruikte ze nog zelden, op toepassingen in de keuken na.
Tot afgelopen winter, in Portugal, waar ik leerde om zélf etherische olie te maken in een echte koperen destilleerketel. Wat een feest was dat! Met als prachtig ‘bijproduct’ heerlijke hydrolaten. Mijn oude liefde voor oliën en hydrolaten laaide direct weer op. Inmiddels maak ik thuis opnieuw hydrolaten van allerlei kruiden en rozen. (zie ook onze training “Maak je eigen thuisapotheek”) De geneeskracht, geur, aroma én smaak die ze bieden, blijven me verwonderen en verrassen.
Ik deel mijn herontdekte liefde graag met je.
Mandarijnschillen in de alambiek
De koperen destillleerketel in Portugal
Waarvoor ik etherische oliën / hydrolaten gebruik
- Als natuurlijk parfum
- Als geurstof in een neutrale wasverzachter of zelfgemaakt schoonmaakmiddel.
- Of gewoon een paar druppels op de was, als ik in de droger droog
- Als smaakmaker in gerechten of baksels
- Als natuurlijke plaagbestrijding bij planten/hond en kat
Een paar van mijn favorieten voor in de tuin:
|
Olie |
Toepassing |
|
Tea tree (Melaleuca alternifolia) |
Tegen schimmels en meeldauw |
|
Pepermunt |
Werkt afschrikkend tegen bladluizen, mieren, spinnen en kevers |
|
Rozemarijn |
Effectief bij spintmijten, bladluizen en witte vlieg. Mogelijk ook afwerend tegen de Coloradokever |
|
Tijm |
Schimmelwerend, mogelijk ook werkzaam tegen Coloradokever |
|
Kruidnagel |
Insectendodend* en tegen mieren |
|
Citroengras (lemongrass) |
Weert muggen, trips en witte vlieg |
|
Eucalyptus |
Vooral schimmelwerend |
|
Lavendel |
Mild afwerend tegen bladluizen |
Let op: kruidnagelolie is een zeer sterke olie. Ze kan ook insecten doden die je juist wél in je tuin wilt houden. Verdun oliën goed (maximaal 1–2%) en gebruik een emulgator. Omdat etherische oliën vluchtig zijn, moet je regelmatig (om de 5 dagen) opnieuw sprayen — zeker na een regenbui. Persoonlijk gebruik ik het liefst hydrolaten, omdat die veel milder zijn en vaak zelfs onverdund gebruikt kunnen worden. Hieronder een paar van de hydrolaten die ik maak: tym, rozemarijn, pepermunt voor de planten. En rosa canina en vlierbloesem voor smaakwaters en ice tea’s)
Boerenkool
Etherische oliën in de keuken
Er zijn natuurlijk nog veel meer toepassingen van etherische oliën dan deze paar die ik noem. Meer daarover vind je op o.a. deze websites:
Belangrijk om te weten: vanwege de kracht van etherische oliën kunnen ze bij gevoelige mensen sterke huid- of slijmvliesreacties veroorzaken. Blijf dus altijd alert bij gebruik! En begin heel voorzichtig! En gebruik alleen de olie van pas geopende flesjes. Heb je ze langer geleden aangebroken? Dan kun je ze nog prima gebruiken, maar niet in je eten.
Sinaasappelen aan de boom in Portugal
Waarom olie in plaats van verse vrucht?
In mijn keuken gebruik ik vooral citroen-, mandarijn-, limoen- en sinaasappelolie. Natuurlijk kun je de hele vrucht gebruiken. Maar… vaak zijn biologische citrusvruchten lastig verkrijgbaar — limoen bijvoorbeeld kom ik zelden biologisch tegen. En serieus: ik ben van mening dat je nooit de schil van niet-biologische citrusvruchten zou moeten gebruiken. Ze behoren tot de fruitsoorten met de hoogste hoeveelheden pesticideresiduen (zie onze portemonnee-kaartjes hieronder). Veel van de bestrijdingsmiddelen vallen onder de zogenaamde EDC’s (Endocrine Disrupting Chemicals) of ook wel “For Ever Chemicals” of “xeno-oestrogenen” genoemd. Welke naam je ze ook geeft: ze verstoren de hormoonbalans van dieren en mensen. Ik schreef er 2 artikelen over:
Bovendien hoor ik regelmatig dat mensen alleen het sap of alleen de rasp gebruiken — en de rest weggooien. Zonde. De etherische olie en het hydrolaat wordt vaak juist uit het restproduct (na het persen van het sap) gewonnen. Dus ook dat maakt het een mooie, duurzame keuze.
Het portemonneekaartje van ECOIST
Citrusfruit; de hoogste residue belasting
De rood gekleurde bevatten de meeste residuen
Let op certificering
Ik ben er sterk van overtuigd dat we synthetische etherische oliën of niet biologische beter kunnen laten liggen — zeker als je ze in de keuken wilt gebruiken. Kies altijd voor:
- Biologisch (BIO)
- Goed gecontroleerd op verontreiniging of giftige stoffen
- Food Grade-gecertificeerd
Ik gebruik al jaren vooral de oliën van ladrôme, Chi en de enkelvoudige oliën van ‘Van Toen’ via Puur & Fit.
Food Grade oliën (dat wil zeggen dat ze geschikt zijn voor keukengebruik):
- Citroen
- Sinaasappel
- Grapefruit
- Vanille
- Limoen
- Mandarijn
- Basilicum
- Rozemarijn
- Dille
- Kaneel
- Kruidnagel
- Pepermunt
- Tijm
- Lavendel
- Gember
- Roos
- Bergamot
- Lemongrass
- Vetiver
- Jeneverbes
- Kamille
Mijn persoonlijke favorieten:
Gember, rozemarijn, kruidnagel en citroengras. De rest van de kruiden en specerijen gebruik ik liever vers of gedroogd.
Bloeiende rozemarijn
Een aantal van mijn favoriete recepten waar ik etherische olie in gebruik:
Gerstvlokken koekjes
Citroen gember dressing
Kwarktaart als ontbijt
15 Minuten taartbodem
In jam, zoals rozenbotteljam
In soepen/ curry's zoals deze soep
Hippe Hummus
Tot slot: hormoonbalans & citrusfruit
Mijn liefde voor citrusfruit werd opnieuw aangewakkerd tijdens het schrijven van mijn boek Alles draait om je hormonen. De schil van citrusfruit bevat namelijk limoneen, een natuurlijk bestanddeel met aromatase-remmende werking.
Aromataseremmers zijn stoffen die de omzetting van testosteron in oestrogeen tegengaan — vooral in buikvet. Naarmate we ouder worden (met name in de andro- en menopauze), krijgen we te maken met meer buikvet, insulineresistentie en ontstekingen. Dit kan leiden tot verhoogde aromatase-activiteit, en dus tot meer oestrogeenproductie. Limoneen (de stof in citrusschil) helpt dit proces wat in toom te houden.
Maar — zoals met alles in de natuur — gebruik met mate. Meer is zelden beter.
En goed om te weten: als je ze in de keuken gebruikt…gebruik altijd verse olie. Dus oude flesjes olie, die je al langer geleden hebt aangebroken, kun je nog prima gebruiken. Maar niet meer in je eten.
