Biodiversiteit DOEN
De meeste bezoekers die ons land voor het eerst betreden, zijn blij verrast en oprecht nieuwsgierig: wat een kleurenpalet en overvloed, zeker in het hoogseizoen, op al die kleine akkertjes en in onze ‘bloemblaadjestuin’. Het levert een prachtig landschap op dat bij velen heimwee oproept naar vroeger. Steevast klinkt dan de vraag: “Wat doen jullie hier eigenlijk?” En ons antwoord is altijd hetzelfde: “Wij verleiden je hier om bij te dragen aan de veerkracht, gezondheid en levendigheid van mens én planeet.”
Biodiversiteit is daarvoor de voedingsbodem. Dus: ja, we DOEN hier volop aan biodiversiteit. En dat is MOOI — voor elk ecosysteem, of het nu van een mens, dier, plant, bodem of landschap is. Want samen vormen we één groot ecosysteem.
Bezoekers op het land
Mini-akkers tussen de Agroforestry houtwallen
Biodiversiteit: een breed en abstract begrip
Biodiversiteit is bijna een containerbegrip geworden. Iedereen heeft er wel eens van gehoord, maar voor veel mensen blijft het abstract, iets ver weg. En juist dat maakt ons project zo bijzonder: we laten zien dat je biodiversiteit ook écht kunt doen. Iedereen kan iets bijdragen, waar je ook woont en wie je ook bent.
Het wereldwijde verlies aan biodiversiteit komt vooral doordat we het grote ecosysteem van de aarde — waar wij zélf gewoon onderdeel van zijn — uitputten en vervuilen. We halen meer uit bodems, bossen, zeeën, planten en dieren dan ze aankunnen. Daardoor verliezen ze hun veerkracht. Tegelijkertijd vervuilen we de aarde op dramatische schaal.
Regeneratie is het antwoord op dit verlies. Het is een manier van leven en werken waarbij we de natuur niet alleen minder belasten, maar ook actief helpen herstellen.
En echt, iedereen kan daaraan meedoen. Zelfs iets kleins — zoals overstappen op minder ecosysteemverstorende cosmetica of schoonmaakmiddelen — is al een stap. Of een deel van je voedsel bij de duurzame boer in jouw omgeving kopen.
Wij zetten dagelijks onze stappen op ons project van slechts vier hectare. Stel je voor dat acht miljard mensen elke dag een kleine stap zetten… Wat een impact.
Ik moest eraan denken toen ik de prachtige mini-bloemkool hieronder oogstte: alles telt, hoe klein dan ook.
Iedereen, elke dag een stapje naar méér leven
Bezig zijn met regeneratie betekent in wezen: het leven weer centraal stellen. Het gaat om het terugbrengen van leven in ecosystemen — en daarmee van biodiversiteit. Het resultaat? Meer levendigheid, veerkracht en fleurigheid.
Heel concreet betekent dat op aarde:
- de bodem herstellen in plaats van uitputten,
- landbouw zo inrichten dat planten en dieren terugkomen,
- water vasthouden in plaats van afvoeren,
- samenwerken met de natuur in plaats van haar tegenwerken,
en stoppen met de chemische vervuiling die ecosystemen ondermijnt.
Het welkomstpaneel op Heerlijk Westerwolds Land
Heerlijk Westerwolds Land
Op onze plek — Heerlijk Westerwolds Land, ook de thuisbasis van ECOIST — richten wij ons vooral op regeneratieve voedselteelt.
Zo werken we aan zorgzaam voedsel: voedsel met biodiversiteit, voedzaamheid en leven erin. Voedsel dat onze levenskracht en levendigheid ondersteunt: ‘voedsel dat leven aan onze jaren en ons etensbord toevoegt’.
En dat is hard nodig, in een maatschappij waarin leeg en hoog bewerkt voedsel het nieuwe normaal is geworden.
Persoonlijk geloof ik dat de hele samenleving, in vele opzichten, zou opbloeien van meer levendigheid, veerkracht en kleur.
HOE WIJ AAN BIODIVERSITEIT WERKEN OP ONS LAND
- De wetten van de natuur wijzen ons de weg naar kennis over het leven, onze gezondheid en veerkracht. We werken — overigens zonder SKAL*- of Demeter-certificaat — volgens de biologisch-dynamische principes. Met behulp van oude handboeken uit de vorige eeuw onderzoeken we welke traditionele methoden en inzichten ook vandaag de dag waardevol zijn. (*Overigens maken we ook geen gebruik van de toegestane middelen die onder SKAL wél zijn toegestaan.)
- We telen een grote variatie aan groenten, granen en peulvruchten op meer dan 50 mini-akkers. [Zie ook dit filmpje.]
- We zorgen zo goed mogelijk voor de biodiversiteit van het bodemleven. Dat doen we onder andere door veel verschillende gewassen per vierkante meter te planten — en ook ‘onkruiden’ tussen de granen toe te laten. Meer plantendiversiteit op één plek betekent een rijker bodembioom. Daarnaast ploegen we niet, zodat het ondergrondse leven zo min mogelijk wordt verstoord.
- We doen mee aan het onderzoek Soil2Guts. De hypothese is dat een gezonde bodem, zijn diversiteit aan goedaardige micro-organismen kan overdragen op het darmmicrobioom van de mens. Aangezien de darm de basis voor onze gezondheid is, lijkt dat een gouden kans.
- Waar mogelijk maaien we onkruiden met de bosmaaier of zeis in plaats van ze te wieden. Zo kunnen we ze meerdere keren maaien, wat zorgt voor meer organisch materiaal — gunstig voor het bodemleven. Bovendien verstoren we de bodem zo minimaal.
- We telen verschillende kruiden speciaal voor de compostering. Dat bevordert het composteringsproces én voorziet het bodemleven van een rijk, gevarieerd aanbod aan organisch materiaal. Elk ‘onkruid’ heeft een eigen waarde voor de compost: ze bevatten allemaal andere inhoudsstoffen, wat zorgt voor een uiterst diverse compost. (Zie ook: The Weed Problem)
- We telen vooral zaadvaste rassen. Bezoekers en cursisten mogen zaden meenemen naar huis. [Zie dit artikel over het belang van zaadvaste rassen.] Zo dragen we bij aan de verspreiding van zaadvaste biodiversiteit in Nederland.
- Onze gewassen krijgen voeding met zeewier: dat bevat een zeer breed en evenwichtig spectrum aan mineralen. Niet slechts drie macromineralen uit kunstmest, maar het complete palet dat de zee ons biedt. Interessant genoeg komt de samenstelling van zeeproducten sterk overeen met de fysiologie van de mens. Zo krijgen we via ons voedsel alle mineralen en sporenelementen binnen — in de juiste balans.
- Agroforestry: Op ons perceel van 2,4 hectare hebben we zes houtwallen aangelegd, met een grote variatie aan houtachtige gewassen. Die trekken een rijke diversiteit aan kleine zoogdieren, insecten/bestuivers, vlinders en vogels aan. En wat een diversiteit aan hoogwaardige voeding halen we uit deze houtwallen (duindoorn, gojibessen, hondsroos, rozemarijn, zwarte bes, wijnbes, druiven, rode bessen, honingbessen, moerbei, amandelen, kweepeer etc)
- Een deel van ons land is ingericht volgens het principe van de Planetary Health Diet — een voedingspatroon dat uitgaat van het idee dat de aarde in staat is om 10 miljard mensen te voeden. Het biedt mens, dier én planeet een volwaardig en divers dieet. Voorwaarde is wél dat we stoppen met uitputting van de aarde, voedselverspilling tegengaan en veel minder dierlijk eiwit consumeren. Het resultaat: een akker vol diversiteit.
- We inspireren onze cursisten om weer met het seizoen mee te eten — en zoveel mogelijk uit de directe omgeving van de boeren en telers die de biodiversiteit koesteren. Alleen al het volgen van het ritme van de seizoenen zorgt voor meer variatie op je bord. En hoe mooi om de duurzame kleine boer te ondersteunen met de euro’s die je aan voedsel uitgeeft.
- Wij inspireren mensen om de zomerse overvloeden weer te verwerken (via worskhops fermenteren, drogen, inmaken, kiemen en microgroenten etc) Wat een diversiteit op ons bord (en betaalbaar voedsel + minder verspilling) als we de overvloeden weer leren verwerken tot houdbaar, eerlijk, gezond en smakelijk eindproduct.
- We telen diverse oude graanrassen, die vaak nog lange strohalmen hebben, in tegenstelling tot moderne rassen. Al het stro wordt verhakseld en gaat terug naar de akkers of op de composthoop als organisch materiaal. Mooi voor de ondergrondse biodiversiteit.
Goed om te weten: oude granen putten de bodem minder uit. Ze zijn bovendien robuust en hebben minder water en voedingsstoffen nodig. Kunstmest en bestrijdingsmiddelen zijn dan overbodig. Dat is goed voor de veerkracht van de bodem, de natuur, ons water en die van onszelf.
Tot slot:
