Goedkoop was nog nooit zo duurkoop

9 juni 2019 Rineke Dijkinga 4201

‘Wapen” je door voeding en leefstijl tegen de stijgende hoeveelheid nutteloze, niet-bruikbare, ongewenste en schadelijke stoffen in voeding & milieu.

De afgelopen maanden was het wel raak met ‘slecht nieuws over voeding’. Hieronder een willekeurige greep uit nieuwsberichten die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben. Vanuit mijn achtergrond weet ik dat al deze berichten heel erg veel, zoniet alles, met elkaar te maken hebben. 

  • “ Experts vermoeden al jaren dat de toename van bewerkt voedsel in ons dieet een belangrijke oorzaak is van de obesitasepidemie”. (1)
  • “Nog nooit ging het zo slecht met onze biodiversiteit als nu. Soorten sterven in een steeds hoger tempo uit, natuurgebieden verdwijnen door verstedelijking en landbouw, het klimaat verandert, vervuiling neemt toe – dit alles met grote negatieve gevolgen voor de mens”. (2)
  • “ slachtafval, dioxine, zware metalen, afvalwater, verfslib en ander chemisch afval worden vermengd met duurzame producten als biogas en mestkorrels De giftige stoffen komen zo in de bodem, in het grondwater en in ons voedsel (3)
  • “Inferieur Supermarktvoer. Waarom stoppen we ons er nog langer mee vol? Er moeten radicale veranderingen komen in ons eetpatroon om een dalende levensverwachting en blijvende schade aan het milieu te voorkomen,” (4)
  • “We hebben de denkfout gemaakt voedsel met gif te produceren.”(5)
  • Drentse Burgers meten landbouwgif in bodem en vinden 57 middelen”.(6)

Ik vind dat we er recht op hebben om te weten hoe deze berichten onze gezondheid en de gezondheid van onze kinderen beïnvloedt. Er zou ons verteld moeten worden dat onze behoefte aan voedings- en beschermende stoffen groter wordt naarmate de hoeveelheid nutteloze, niet-bruikbare, ongewenste en schadelijke stoffen in onze voeding en in het milieu stijgt. 

Om welke stoffen gaat het?

Over welke stoffen hebben we het dan? Hieronder een greep:

In industrieel bewerkt zijn dit vooral de nutteloze dan wel de onbruikbare of schadelijke stoffen:

  • Glucose/fructose
  • Geraffineerde voedingsmiddelen als bloem, witte suiker, witte rijst, witte pasta, zout
  • Transvetten
  • AGEs (die ontstaan door de manier van bereiding)
  • Bepaalde E-nummers
  • Zogenaamde ‘light’ zoetstoffen (synthetische) als aspartaam en saccharine

Vanuit lucht, water, voeding en milieu zijn dit vooral de stoffen (vanwege hun hormoon verstorende werking ook vaak xenobiotica (= vreemd voor het leven) genoemd:

  • Bepaalde Geneesmiddelen
  • Drugs
  • Antibiotica via voeding, water en medicijnen
  • Pesticiden, Herbiciden, Insecticiden
  • Kunstmest
  • Uitlaatgassen
  • Oplosmiddelen
  • Chemicaliën voor droogreiniging
  • Ftalaten
  • BPA
  • Rubber
  • Plastics
  • Dioxines
  • Anticonceptie
  • Brandstoffen
  • Bepaalde stoffen in schoonmaakmiddelen
  • Bepaalde stoffen in cosmetica
  • Sommige smaakversterkers
  • Bepaalde additieven

Wie zijn vooral de dupe?

Het is al jaren bekend dat de hoeveelheid beschermende en wérkelijke voedingsstoffen in ons voedsel daalt. We krijgen ze steeds minder binnen en dat is een zeer ongelijke strijd. Zeker voor foetussen, babies, peuters, ouderen, zieken, medicijngebruikers of mensen met hormonale klachten kan dat te belastend zijn. Maar ook voor elk mens die, zonder het te weten, tekorten kan hebben aan bepaalde voedingsstoffen. Of die door hun beroep aan meer schadelijke stoffen worden blootgesteld. En last but not least: wat te denken van mensen met chronische stress of een niet optimale darm- of leverwerking? In dit artikel geef ik vanuit mijn achtergrond aan hoe je jezelf met voeding en leefstijl kunt 'wapenen' tegen de stijgende hoeveelheid nutteloze, niet-bruikbare, ongewenste en schadelijke stoffen in onze voeding en in het milieu.

Stel dat zelfs één deel van bovengenoemde nieuwsberichten overdreven zou zijn of door andere wetenschappers weer in twijfel getrokken wordt. Dan nog is er een duidelijke reden om te weten wat de verbanden zijn ten aanzien van jouw gezondheid. Noch ‘ultra processed’ voedsel, noch teveel schadelijke stoffen en zeker de combinatie van beide zijn simpelweg niet met gezondheid te verenigen. Ik leg het hieronder in een notendop aan je uit:

Wat behoort je lichaam te doen met bedreigende stoffen? Of met nutteloze stoffen?  

Hoe meer je lichaam belast wordt met lichaamsvreemde, nutteloze of toxische stoffen - door voeding of door het milieu-, des te meer voedingsstoffen er ‘geïnvesteerd’ moeten worden om deze stoffen af te breken en af te voeren via bijvoorbeeld je darmen, lever, nieren, lymfe, huid of longen. Zijn er méér van deze bedreigende stoffen dan heb je dus ook méér voedingsstoffen nodig om ze af te breken of uit te scheiden. Dit geldt trouwens ook voor planten, ook zij moeten flink wat vitamines, mineralen en sporenelementen investeren om toxische stoffen af te breken.

Het is goed om te weten dat het afbreken van toxische stoffen met behulp van voedingsstoffen meer prioriteit heeft dan bijvoorbeeld bindweefsel- of botopbouw, aanmaak van feel-good stoffen of een gezonde huid. In alle gevallen zijn dezelfde voedingsstoffen nodig. Beschikt je lichaam niet over ruim voldoende voedingsstoffen dan blijven bovengenoemde organen verstoken van energie. Zo kunnen er in het kielzog van teveel schadelijke en onbruikbare stoffen allerlei onbegrepen klachten ontstaan. 

Je lichaam gebruikt veel voedingsstoffen om onbruikbare voedingsstoffen kwijt te raken 

Ook het verwijderen van loze stoffen kost alleen maar energie. Veel namen die je op het etiket van een industrieel voedingsmiddel ziet staan, hebben niets te maken met werkelijke voedingswaarde voor je lichaam. Het zijn stoffen die géén bijdrage leveren aan jouw energievoorziening en daarom door darmen en lever moeten worden uitgescheiden. Net als bij de afbraak van toxische stoffen kost dit flink wat voedingsstoffen. Denk aan vitamines, mineralen, sporenelementen en beschermende stoffen. Welke dit specifiek zijn lees je verderop. 

En als de uitscheiding ervan niet lukt?

Als je lichaam er niet in slaagt om de stoffen te binden, af te breken en ze uit te scheiden zit er niets anders op dan ze op te slaan in je lijf: toxines uit het milieu en xeno-oestrogenen worden dan primair opgeslagen in je vettige organen. Onze vetste organen zijn onze hersenen, lever en voortplantingsorganen. In dit artikel focus ik -in een notendop- vooral op de directe en indirecte gevolgen voor ons brein. 

Meer vrije radicalen

Een ander gevolg van vooral niet-uitgescheiden-schadelijke stoffen is een grotere belasting aan vrije radicalen en die zorgen voor beschadiging van onze cellen. Vooral onze celwanden, onze mitochondriën, die energie uit ons voedsel moeten aanmaken, en ons DNA zijn gevoelig voor beschadiging door vrije radicalen. Die beschadigde cellen leiden tot verlies aan energie en daarmee verlies van gezondheid. Vooral ons brein is uitermate gevoelig voor vermindering van energie én voor schadelijke stoffen. Voldoende beschermende stoffen in je eten zijn daarom belangrijker dan ooit. 


vrije radicalen

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat er verbanden zijn tussen allerlei ziektes en klachten van ons brein en bewerkt voedsel, toxines of xeno-oestrogenen in ons water en voedsel. Dit kan zowel direct maar ook indirect zijn omdat veel schadelijke stoffen een negatieve invloed hebben op onze darmen, darmslijmvliezen en lever. Indirect kunnen onze hersenen het slachtoffer worden van die verstoringen in de darm en lever.

1)Parkinson (pesticiden, vooral rotenone) (7)

2) Industriële transvetten en depressies / Alzheimer (8)

3) Multiple Sclerose (vooral gelinkt aan cadmium en arsenicum) (9)

4) Ontwikkelingsstoornissen bij jonge kinderen (o.a. arsenicum)

5) Aspartaam en neurodegeneratie, leerproblemen en emotionele problemen (10)

6) Glyfosaat en verminderde ontgifting van xeno-oestrogenen.(11)

7) Verlies gezonde darmbacterien, lekke darmen, coeliakie en daarmee een verstoring van de Brein-Hersen-as en glyfosaat (12)

8) Autisme wordt geassocieerd met aluminium (13)

9) Bepaalde soorten kanker, zoals herentumoren, zijn mogelijk gelinkt aan xeno-oestrogenen (14)

Het zal toch wel meevallen?

Misschien denk je dat het reuze mee moet vallen. Als schadelijke stoffen in ons eten en milieu werkelijk tot ziekten zouden leiden, dan zouden overheden en instanties als het RIVM toch wel ingrijpen?

Het lastige is dat dat ziekte zelden of nooit tot een oorzakelijke factor is terug te herleiden. Leefstijl, voeding en omgevingsfactoren bij elkaar opgeteld kunnen sámen de trigger vormen tot een bepaalde ziekte en schadelijke stoffen zijn dus zeker niet de enige factor. 

Maar in het geval van schadelijke stoffen is er toch een factor waar maar weinig aandacht voor is: we bekijken elke schadelijke of onbruikbare stof - zoals bepaalde E-nummers - individueel en niet in de cocktail die we dagelijks binnen krijgen. Over de hele wereld zijn toxicologen het erover eens dat de sóm vele malen schadelijker is voor mens en dier dan de enkelvoudige stoffen die we wetenschappelijk onderzoeken en er een dagelijks toelaatbare limiet voor vaststellen. Zie onderstaande grafiek:

grafiek toxines

Een paar oorzaken van een tekortschietende ontgifting

Laten we eens kijken naar de hoofdoorzaken. Waarom zijn er absoluut en relatief steeds minder voedingsstoffen om de ontgifting van de stijgende hoeveelheid schadelijke stoffen mogelijk te maken? Ik noem een aantal belangrijke, in willekeurige volgorde:

1) Meer schadelijke stoffen en minder voedingsstoffen om die af te breken of uit te scheiden

Er zijn simpelweg steeds méér toxines* en steeds mínder stoffen die de afbraak en uitscheiding ervan mogelijk moeten maken. Deze schadelijke stoffen veroorzaken bovendien een hogere mate aan vrije radicalen die onze cellen, en daarmee onze vitaliteit en onze ontgiftingscapaciteit, ondermijnen. Vrije radicalen moeten onschadelijk worden gemaakt door antioxidanten - fytochemische stoffen in bijvoorbeeld planten, fruit en kruiden- die, schrik niet, zo’n 80-90% minder in onze voeding zitten.

Zolang je lichaam over kwalitatief en kwantitatief bruikbare voedingsstoffen uit je voedsel beschikt, zal het alles op alles zetten om deze ontgifting topprioriteit te geven. En daar wringt nu net de schoen: er zijn nogal wat factoren die zorgen voor juist minder voedings- en beschermende stoffen zoals in dit artikel aangegeven. 

Rode Anthocyanen salade bomvol beschermende stoffen

* Hoewel de landbouw vaak als grootste vervuiler wordt gezien is dit niet juist. In de werkelijk volgorde van onze milieuvervuilende top 3 staat de industrie op 1, de pharmacie op 2 en bestrijdingsmiddelen in de landbouw op 3. (15))

2) Ultra processed voedsel 

Ultra processed voedsel is industrieel bewerkt voedsel. (1) In een notendop is dit het grote probleem met ons supermarkt-eten:

  • Industrieel bewerkt voedsel is grotendeels afkomstig van monoculturen. En monoculturen op het land betekent ook monoculturen op jouw bord. En dat is een ramp, want variatie en diversiteit is voor zowel de wereld om je heen als voor je eigen lichaam een primaire voorwaarde voor gezondheid.(17)
  • Industrieel bewerkt voedsel is in zeer veel gevallen geraffineerd en daarmee zijn vezels, vitamines en mineralen grotendeels verwijderd. Terwijl dát nu net de stoffen zijn die ervoor moeten zorgen dat lichaamsvreemde en toxische stoffen onschadelijk gemaakt en uitgescheiden worden. We zijn daarvoor grotendeels afhankelijk van de stoffen die juist minder in ons voedsel zitten. Mensen die tekorten hebben aan micronutriënten zoals magnesium, selenium en zink zijn veel vatbaarder voor die toxische stoffen. (16) Simpelweg omdat we die nutriënten nodig hebben om toxische stoffen uit te scheiden.
  • De monoculturen die de industrie zoveel gebruikt zoals suiker, mais, soja en tarwe zijn geteeld met behulp van glyfosaat. Dit bindt zowel in de plant als in het menselijk lichaam de belangrijkste mineralen en sporenelementen zodat deze niet meer beschikbaar zijn voor mens of plant. Zonder die stoffen kan ons lichaam niet gezond functioneren en al zeker onze ontgifting niet in goede banen leiden. (18)
  • Gebrek aan vezels: Zonder vezels geen gezonde darmflora.

Het gros van de monoculturen op ons bord worden geteeld met drijfmest, kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Die zorgen er onder andere voor dat de humuslaag in de bodem verdwijnt en dat het bodemleven -micro-organismen- grotendeels verdwijnt. Dat heeft als gevolg dat planten veel minder voedingstoffen kunnen opnemen. Hetzelfde geldt eigenlijk voor snel voedsel in je darmen. Geraffineerde suikers en leeg voedsel zoals bloem, frisdrank en sapjes zorgen dat je darmbacteriën - ook micro-organismen- niet kunnen overleven. Vezels zijn het voedsel voor onze gezonde darmbacteriën, en die ontbreken erin. Zo verlies je je gezonde darmbacteriën Daardoor wordt voeding slechter verteert en worden de voedingsstoffen slechter opgenomen. Terwijl juíst die vezels en gezonde darmbacteriën heel wat ongewenste en schadelijke stoffen kunnen binden en de jou moeten voorzien van -goed opgenomen- voedingsstoffen. Een gezonde darmflora is misschien wel je belangrijkste troef om toxines en onbruikbare stoffen onschadelijk te maken en af te voeren.

Door een tekort aan voedingsstoffen kan ook de opbouw van je darmslijmvliezen verstoord raken, zeker door tekorten aan B6, B12, foliumzuur, calcium, glutamine, vitamine D en K, (19) Op hun beurt zorgen lekke darmslijmvliezen ervoor dat deze stoffen nog minder goed worden opgenomen en raken je darmen bovendien min of meer ontstoken. Soms merk je hier zelfs niets van. Juist je darmslijmvliezen fungeren als de finishing touch bij de opname van voedingsstoffen en het tegenhouden van ongewenste en schadelijke stoffen en ziekteverwekkers in je bloedbaan. Zonder gezonde darmslijmvliezen spoelen heel wat vitale voedingstoffen uit je lijf, zó het toilet in. Met desastreuze gevolgen voor je totale gezondheid en je ontgifting. 

Tip; zorg altijd voor ruim voldoende B6,B12 en foliumzuur in je eten. Zie bovenstaande tabellen uit mijn Hormonenboek om te zien wat goede bronnen zijn:


In de nieuwsbrief van juli gaan we verder met nog veel meer tips om jezelf optimaal te wapenen.