Patat & Pavlov over leven met alzheimer

11 maart 2018 Rineke Dijkinga 2705

“Het is niet anders” zei haar moeder drie jaar geleden toen ze vanwege haar alzheimer moest verhuizen naar De Beuk, een gesloten psychogeriatrische afdeling van De Wijde Blik in Assen. Dochter Gerdien Breimer schreef er diezelfde dag een blog over, en in de afgelopen drie jaar volgden er nog veel meer. Nu is er het boek Patat & Pavlov. Een bundeling van achtenveertig verhalen over haar belevenissen en ervaringen tijdens de bezoeken aan haar moeder, liefdevol en integer geschreven.

Omdat ik Gerdien en haar boek een warm hart toedraag, hebben we het boek onder onze vlag uitgegeven( Rineke Dijkinga Books) Ik vertel je graag waarom ik Patat & Pavlov zo’n bijzonder boek vind:

Alsof je erbij bent

De luchtigheid waarmee de beschouwende verhalen in dit debuut van Gerdien zijn geschreven, zet je als lezer bijna op het verkeerde been. Soms is het net alsof je naar een grappige aflevering van ‘Het geheime dagboek van Hendrik Groen’ kijkt. Ik zeg bewust ‘kijkt’, want door Gerdiens manier van schrijven lijkt het alsof je er als lezer bij bent. Wat ik als een rode draad door dit boek ervaar, is deze quote van Don Miguel Ruiz:

‘De kunst van het leven is mee te veranderen als het leven verandert.’

Dat geldt voor de hoofdpersoon Roelien zelf, die – hoe wanhopig ze zich soms ook voelt – zich gelaten schikt in haar lot. ‘Wat moet ze ook anders?’ schrijft Gerdien. Maar bovenal hebben Gerdien als schrijfster en haar man Johan zich deze kunst eigengemaakt. Keer op keer passen ze zich uiterst begripvol en genegen aan aan wat er in de huiskamer gebeurt of gezegd wordt. Het getuigt van een enorme souplesse en compassie om zo mee te deinen met de onverwachte reacties van Roelien en haar medebewoners. Petje af! Een van de mooiste passages in het boek vind ik deze:

‘‘Noem een boom met een L’ zeg ik. ‘Eh … Lindeboom’ antwoordt hij. ‘Hé, dat kan zomaar niet!’ roept mevrouw R. bozig naar hem. ‘Je moet een boom zeggen met een L en jij noemt er een met een B. Volledig overtuigd van haar gelijk is ze. Tot mijn verrassing komt ze tot bedaren als Johan ‘Berk’ zegt. Mooi staaltje creatief denken van hem.’

Maar ook dit fragment raakte me heel diep:

‘De ziekte maakte dat ik ons moeders niet langer de dingen kwalijk nam, waarmee ze me als kind zo diep bezeerd heeft. Ik heb mijn verlangen losgelaten, om door haar erkend te worden in m’n innerlijke kwetsuren. Het effect daarvan is bevrijdend. Ons moeders en ik plukken daar nu samen de vruchten van: ik kan voor haar zorgen, warm en liefdevol.’

Ik hoop dat deze woorden voor lezers de aanzet kunnen zijn om hun eventuele onvervulde verlangens naar ouderlijke erkenning los te laten.

Ik zou mezelf en iedereen, mocht een verpleeghuis ooit het voorland zijn, wensen dat er wekelijks bezoek komt zoals Gerdien en Johan. Mensen die de ‘kers op de taart’ vormen als het leven je steeds meer ontglipt. Vanuit mijn jarenlange praktijkervaring weet ik hoe diep het verdriet en de onmacht van familie en mantelzorgers kunnen zijn bij ziekten als alzheimer. Door dit boek ervaar je dat het heel goed mogelijk is dat er waardevolle relaties en ook prachtige en humoristische momenten ontstaan. Wellicht geven die momenten mantelzorgers de kracht om door te gaan.

Patat & Pavlov is daarom wat mij betreft een verhalenboek om te koesteren!

Boek lezen?

Wil jij Patat & Pavlov lezen? Het is te bestellen in alle boekhandels, zowel online als offline. En wil je dat Gerdien zelf iets voor je in het boek schrijft? Bestel hem dan bij haar zelf via www.breimschrijft.nl.

(tijdens de boekpresentatie van Patat & Pavlov)