Fermenteren, gewoon weer leren

Fermentatie is zo oud als de mensheid. Er zijn talloze volkeren met hun eigen specifiek fermentatie producten, van gefermenteerde thee, bonen, bier, wijn, kikkererwten of vissaus. Aan fermentatie worden veel gezonde eigenschappen toegedicht. Niet zo vreemd: want met gefermenteerd voedsel leg je een stevige basis voor je darmgezondheid. Het is kant en klare probiotica (afgeleid van ‘voor het leven’: het zijn lichaamseigen micro-organismen die jouw darmflora ondersteunen) Als je onderstaande wijze spreuken van onze oude geneesheren leest, weet je hoe belangrijk gezonde darmen zijn:

“Ziekte zetelt in de darm",

"Niet wat we eten maar wat we verteren komt ons ten goede",

"De in de darm ontstane vergiften maken de mens vroegtijdig oud, ziek en lelijk."

"De darm is de wortel van de plant mens; des te gezonder de wortel, des te gezonder de mens".

"We eten ons ziek, maar we verteren ons gezond".

"Wat de vader van een ziekte ook is, de moeder is altijd een slechte voeding".


Het is fantastisch nieuws dat veel hedendaagse onderzoeken weer de link tussen onze darmgezondheid en onze totale gezondheid onder de aandacht brengen.

Voorbeelden van gefermenteerde voedingsmiddelen

Zuurkool, kimchi, Tamari, Shoyu, miso, tempé, amazake, gefermenteerde groente(sappen), kombucha, lupine burgers, zure zuivel (die een langdurig fermentatieproces heeft ondergaan met levende bacteriën) zoals kefir, biologische rauwmelkse yoghurt, rauwmelkse kaas etc. Ook bier, wijn, (appel)azijn, augurken en water kefir vallen onder de gefermenteerde voeding. En niet te vergeten zuurdesembrood dat echt de tijd heeft gehad om te rijzen. 

Koop liever gefermenteerde voeding waarvan je zeker weet dat de fermentatieduur lang is geweest: dat iets zuur is wil niet zeggen dat het levende micro-organismen voor jouw darmflora bevat. We vergeten helaas vaak dat fermentatie op de industriële manier totaal iets anders is dan de traditionele/langdurige fermentatie zoals die vaak nog bij biologische maar vooral bij biologische dynamische en rauwe zure zuivel gebeurt. Bij échte fermentatie is de zuivel al deels voor-verteerd en levert het veel minder problemen op voor de spijsvertering van menig mens. Bij de snelle industriële fermentatie is de lactose vaak nog niet afgebroken en dat kan weer tot klachten leiden. Lees verder bij artikel Melk

Let op: Veel gefermenteerd voedsel wordt uiteindelijk weer verhit of gepasteuriseerd waardoor de gezonde bacterien en enzymen weer verloren gaan. Denk bijvoorbeeld aan zuurkool in zakjes uit de supermarkt

Zelf maken?

  • Koop een kefir, yoghurt of water kefir starter (o.a. te koop via de kefirshop of in de natuurwinkels van het merk ‘the ferment Company’).
  • Maak het jezelf extra gemakkelijk door een Pickle pers te kopen. Allerlei groenten kun je zo op zeer eenvoudige wijze tot een traktatie voor je darmbacteriën omtoveren)
  • Maak je eigen brood en laat het minimaal 8 uur rijzen
  • Zie hier een heerlijk recept voor zelfgemaakte rauwmelkse hangop.
  • Als je inspiratie wilt wat je allemaal kunt fermenteren en hoe je dat doet, lees dan dit fantastische boek: Verrot Lekker.
  • Eerst even een gedegen cursus doen voor je aan de slag gaat kan natuurlijk ook, zie bijvoorbeeld de workshops fermenteren bij de Groene Kookacademie.

Geen zin om het zelf te maken?

In vooral natuurwinkels tref je ook een scala aan gezonde biologische gefermenteerde voeding. Zelfs kant en klare rauwe zure zuivel van het merk Rauw Power. En ook heerlijke smaakmakers als Tamari en gefermenteerde groentesappen. En je vindt er zelfs een gefermenteerd zoetmiddel genaamd Amazake.

Als je niet tegen koemelk kunt kun je het ook prima met geiten- of schapenmelk of kokosmelk maken. Daarvoor heb je een starter nodig, zie bijv. thefermentcompany.nl 

Milieuvriendelijk

Fermenteren is een prachtige, milieuvriendelijke oplossing: je verbruikt geen stroom om groente in te vriezen, je kunt groenten bewaren voor in de koude maanden en je hoeft minder weg te gooien. Je kent vast wel de periodes dat er veel aanbod is van bepaalde seizoen groenten. Die overvloed los je simpel op met fermenteren.

Schrik niet als er een keer iets mislukt of als de smaak opeens varieert. Natuurlijke, rauwe voedingsmiddelen zijn onderhevig aan allerlei schommelingen. Dat zijn we niet echt meer gewend. Industriële voedingsmiddelen zijn zo gemaakt dat ze altijd dezelfde smaak, textuur en bite hebben. Laat je eens verrassen door de natuur!

De voordelen van gefermenteerd voedsel

Fermentatie, van welk voedingsmiddel dan ook, is een sublieme uitvinding voor je gezondheid:

  • ongewenste stoffen in voeding worden afgebroken (denk aan fytinezuur in brood);
  • gefermenteerd voedsel is gemakkelijker te verteren (de eiwitten worden bijvoorbeeld door fermentatie al in aminozuren geknipt, de lactose uit melk wordt afgebroken);
  • de voedingswaarde neemt toe;
  • de zuur-basebalans verbetert;
  • je kunt het rauw verwerken, waardoor je de voeding niet eerst ‘dood’ hoeft te verhitten;
  • gefermenteerd voedsel bevat kant-en-klare probiotica voor je darmen (zie bijlage D). 

Je darmbacteriën kunnen wel wat steun gebruiken

Er zijn nogal wat oorzaken waarom onze darmbacterie huishouding het moeilijk is. Hieronder een aantal voorbeelden waardoor de aantallen en diversiteit van onze darmbacteriën het zwaar hebben:

  1. Stress, zowel hevige acute stress als chronische.
  2. We eten veel te weinig vezels
  3. Antibiotica (maar niet alleen t.g.v. medicijnen, ook door bepaalde voeding)
  4. Gebruik van Maagzuurremmers
  5. Bepaalde medicijnen
  6. Obstipatie/geen dagelijkse ontlasting
  7. Overmaat alcohol
  8. Pieken van suikers door geraffineerde koolhydraten/glucose fructose/fastfood, teveel vet/transvet, te veel dierlijk eiwit, bepaalde E-nummers
  9. Voedselvergiftiging
  10. Langdurig vasten/eetstoornissen
  11. Infecties
  12. Bestralingen/chemo’s /darmoperaties
  13. Gifstoffen en milieutoxines als pesticiden, lood, kwik, cadmium, aluminium, xeno-oestrogenen
  14. Voedselallergieën
  15. Maag-, Lever-, alvleesklier-, gal verstoringen
  16. En niet te vergeten: geen opbouw van de flora als baby. Door o.a. flesvoeding/keizersnede/antibiotica in vroege leven
  17. Overdreven hygiëne.

Meer lezen of weten hierover? Of veel meer voeding die jouw darmflora in balans kan brengen?

Zie weten van (h)eerlijk eten deel 1 en 2 (alle recepten met ‘groene iconen’ in het boek zijn gericht op je darmgezondheid. In Weten van (h)eerlijk eten deel 2 zijn ook volop recepten met ‘bruine iconen’. Deze zijn gluten en koemelkvrij) Meer (w)eten over de link tussen jouw darmgezondheid en jouw hormonen? Eet van volgens de recepten van het boek ‘Alles draait om je hormonen)

Ook een erg leuk boek om veel meer te weten over gezonde darmen is de Poepdokter.

Meer weten over de darmgezondheid van jonge kinderen? Een absolute aanrader vind ik het boek ‘Goed Vies

Andere informatieve, goed onderbouwde en begrijpelijke boeken over jouw darmgezondheid vind ik: Het microbendieet en niet te vergeten Het brein in je buik.

Bronnen/referenties:

https://www.milkandhealth.com/2016/12/30/yoghurt-en-kefir/

https://www.umcg.nl/NL/UMCG/Nieuws/Persberichten/Paginas/Lifestyle-heeft-sterke-invloed-op-darmbacteri%C3%ABn.aspx

ww.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3904694/ fermented foods, microbiota, and mental health: ancient practice

Over de auteur van dit artikel

Rineke heeft in Sellingen haar  praktijk voor orthomoleculaire- en natuurgeneeskunde. Om haar cliënten nog beter te helpen schreef ze de boeken: 'Weten van (h)eerlijk eten' deel 1 en 2, boordevol heerlijke en gezonde recepten én uitgebreide achtergrondinformatie over de ingrediënten. In 2014 kwam daar het boekje: 'Weetjes over (h)eerlijk eten' bij en in 2015 haar nieuwste boek: 'Alles draait om je hormonen'. Ook organiseert ze regelmatig lezingen over specifieke onderwerpen en zijn er een aantal duurzame producten 'à la Rineke' verkrijgbaar.

Meer over Rineke >