Brood, de ultieme jodium bron?

Jodium, even iets minder zwart wit bekeken

Mijn motto ‘word weer baas in eigen pan’ heb ik deze week even omgedoopt tot ‘baas in eigen broodtrommel’. We zijn weer aardig opgeschrikt door alle alarmerende berichten over het gebrek aan brood in onze broodtrommels. Waren velen net mooi bezig om gezonder te gaan eten met veel meer variatie dan brood, en dan dit weer. We krijgen namelijk een flink jodiumtekort als we geen brood in onze broodtrommel doen aldus de ‘wake up calls’ die de afgelopen weken in de kranten verschenen.

Ik heb veel mailtjes gekregen met de vraag hoe ik hier tegenaan kijk. Dus daarom even kort wat voors en tegens over de argumentatie dat we meer brood moeten eten.

Wat pleit vòòr brood:

  • Een jodiumtekort is zeer zeker niet wenselijk. Sterker nog: een jodiumtekort kan voor veel (hormonale) ontregeling in ons lichaam zorgen. Zie hierover het uitgebreide artikel in ‘Weetjes van (h)eerlijk eten’- Jodium
  • Er zijn inmiddels weer bakkers die op de ambachtelijke manier (en met oude granen) brood bakken. Door de lange rijstijd wordt de glutenactiviteit veel minder en het fytinezuur grotendeels afgebroken. Zo kunnen we daadwerkelijk de mineralen en sporenelementen, waaronder jodium, opnemen. Check dus de ambachtelijkheid van je brood! (ook de term ‘ambachtelijk’ is stevig aan inflatie onderhevig) die hun brood uren laten rijzen, zie weetje ‘fytinezuur’. Helaas wordt over deze zaken in de berichtgeving met geen woord gerept. Ook niet over het feit dat een seleniumtekort (doordat er steeds minder mineralen/sporenelementen in de bodem, en dus in ons voedsel  zitten) een jodium tekort verergert. Op deze manier is, met mate brood eten, wel weer een stuk gezonder!

Wat pleit tegen brood:

  • Nederland is het land ‘waar de lunch een broodje kaas is’ aldus de bekende song ‘ 15 miljoen mensen’ van Fluitsma en Van Tijn. Toch zijn er in ons land bijna 6 miljoen mensen met een jodiumtekort. Dan kan brood toch nooit de ultieme jodiumbron zijn?
  • Het blijft een beetje bizar dat uit de laatste Voedselconsumptiepeiling 2007-2010 opnieuw bleek dat we echt VEEL te weinig groente eten. Dat 50% van alle groenten door 20% van de mensen gegeten wordt. Het gros van de mensen krijgt lang niet de aanbevolen 200 gram groente per dag binnen. En idealiter zouden we zelfs 500 gram groente moeten eten! Als we tussen de middag brood blijven eten, ten koste van groente, krijgen we dat zeker niet op peil. Juist door tussen de middag een soepje of een salade te eten kunnen we onze groente-inname een flinke boost geven. Als we allemaal streven naar dagelijks 300-500 gram groente hebben we al (gemiddeld) 90-150 mcg jodium per dag binnen. Jammer dat deze optie niet wordt belicht in de aanbevelingen van de instanties. Het zou zoveel gezonder zijn!
  • Is het niet een beetje vreemd dat we brood moeten eten omdat er jodium aan het zout is toegevoegd? Brood bevat niet eens veel jodium, we voegen het toe aan het zout. Daar halen we eerst ALLE mineralen en sporenelementen uit en voegen er vervolgens weer jodium aan toe. En dan moeten wij meer brood gaan eten vanwege het jodium in het zout. Daarna roepen alle instanties dan dat we veel te veel zout eten (en dat is ook zo, we eten met name buitenshuis, met kant-en-klaar voedsel en allerlei mixen nog steeds fors teveel zout) en daar ziek van worden. Bijna niet meer te snappen voor een normaal mens.
  • Maar het meest vreemde in het hele verhaal is misschien nog wel dit: Nog steeds zijn er voedingsmiddelen in ons dagelijkse leven die broom bevatten, als E 924/kalium bromide. Maar ook bijvoorbeeld haarlak en vlamvertragers bevatten veel broom. En zeker de zeeën en vette vissen zijn de opslagplaatsen voor het overschot aan bromium uit het milieu. Zie hierover heel uitgebreid het boek ‘de Huilende zee’ van Dos Winkel. Bij veel broom hebben we extra veel jodium nodig om het te kunnen ontgiften! Toxicologen menen dan ook dat de aanbevolen 150 mcg jodium de absolute minimum grens is wat betreft jodium. Daar zullen ook 6 plakken brood geen oplossing voor zijn. Maar wat dan wel?

Mogelijke oplossingen

  • De beste jodiumbronnen blijven voedingsmiddelen die we bijna nooit eten maar die vele malen gezonder zijn dan geraffineerd zout met jodium. Maar als je geen gejodeerd zout eet zul je dus wel flink je best moeten doen om voldoende jodium binnen te krijgen, zie onderstaand overzicht. Prima te doen, maar dan moet je wel de andere bronnen voldoende gaan eten. En als je noch de 6 plakken brood noch bovenstaande weet in te passen in je voedingspatroon: kies dan voor de aanvulling via een supplement. Alles beter dan een jodium tekort en voor je portemonnee hoef je het ook niet te laten, zo goedkoop is het!
  • Vis en zeewieren zijn en blijven de beste bronnen van jodium, daar kan geen brood(trommel) tegenop. Het was een unieke kans geweest om in deze brooddiscussie het eten van jodium op de kaart te krijgen. Kijk maar eens in onderstaande tabel waar jodium allemaal in voor komt.

JODIUM GEHALTE in mcg/100 gram

Voedingsmiddel Hoeveelheid jodium (mcg) 100 gr
Gejodeerd zout 6500
Kelp gedroogd 62
Mosselen* 107
Kombu 100
Dulse 71
Schelvis, wijting, haring* 330
Spinazie 56
Groente (gemiddeld)** 30
Vlees (gemiddeld)** 26
Blauwgroene alg 53
Zuivel** 14
Ei 13
Niet gejodeerd zout 5

Bron: FoodFacts / het grote jodium debat door Door Sally Fallon Morell

Vertaling Rob Hundscheidt (Uit Wise Traditions 2009)

*Mosselen en vis kunnen natuurlijk wel veel toxines bevatten. Het zou dus ook niet mijn aanbeveling zijn om daar je jodium behoefte mee veilig te stellen. Vis is wellicht niet de meest verstandige jodium bron: zie tabel hiernaast. Des te meer toxines zoals dioxine er aanwezig zijn in je lichaam des te meer jodium er wordt gebruikt om deze toxines onschadelijk te maken/te binden. Met andere woorden: de jodium die deze zeedieren bevatten gaat voor een groot deel ook weer op aan de ontgifting van de toxines die ze bevatten.

** Vlees, zuivel en boter bevatten meer jodium als de dieren op weidegrond dicht bij zee hebben gegraasd.

Bron: Het onderzoek van Bilau naar de geschatte gemiddelde bijdrage van voedselgroepen (in %) van dioxineachtige substanties in drie subgroepen van de Vlaamse bevolking(1)

Voor elk wat wils

Ikzelf ben niet zo'n broodeter. Ik weet ook eigenlijk niet waar ik het in mijn voedingspatroon zou moeten inlassen. Toch is het reuze handig om een broodje mee te nemen als ik veel weg ben. En met een beetje soep in een kleine thermoskannetje heb ik dan toch weer een lekkere lunch. Daarom heb ik een prachtig compromis gemaakt: Groentebrood >

Voordelen groentebrood

  • Super lekker en je hoeft geen beleg.
  • Het bevat echt zeezout en niet het zout dat we eerst raffineren.
  • Als jodiumbron bevat het zeewieren, ei en groente. Uitgaande van het jodiumgehalte in kelp bevat dit brood dus heel wat jodium.
  • Extra groenten voeg je zo haast spelenderwijs aan je voeding toe. Vooral spinazie is een mooie jodiumbron. Maar let op: de bodemkwaliteit bepaalt de hoeveelheid mineralen. Dat pleit voor zoveel  mogelijk groente van biologische, volle grond.Een gezondere bodem zorgt gewoon voor gezondere planten.
  • Je hebt minder nadelen van gluten en van fytinezuur, omdat je het zo lang laat rijzen.
  • Erg voedzaam door de gezonde vetten en extra eiwitten, dus je eet er maar weinig van.
  • Spelt heeft een veel minder groot effect op je bloedsuikerspiegel, zodat het ook voor mensen met bloedsuikerspiegel problemen geschikter is. Deze voedingsmiddelen: 1) de vezels uit de groenten, 2) de eiwitten (uit de eieren, lupinemeel en de pitten, 3) en de olijfolie dempen de bloedsuiker-piek, die normaliter ontstaat na het eten van brood, 

Referenties

Ref: http://www.volkskrant.nl/oken-en-eten/kunnen-we-zomaar-stoppen-met-brood/ David Wolfe Superfoods, Food facts

(1)Dietary exposure to dioxin-like compounds in three age groups:Results from the Flemish environment and health study Maaike Bilau a,*, Christophe Matthys a, Willy Baeyens b, Liesbeth Bruckers c,Guy De Backer a, Elly Den Hond d, Hans Keune e, Gudrun Koppen d, Vera Nelen f,Greet Schoeters d, Nicolas Van Larebeke g, Jan L. Willems a, Stefaan De Henauw a,On behalf of the Flemish Center of Expertise for Environment and Health / http://www.vub.ac.be/ANCH/publications/Bilau_2007.pdf