Homeopathie werkt niet. Of toch wel?

7 oktober 2017 Rineke Dijkinga 2121

Lopend met ons hondje Tanka kwam ik deze week Herfsttijloos (Colchium autumnale) en een ongelooflijke hoeveelheid vliegenzwammen (Agaricus) tegen. Wat een mooie, explosieve herfstuitingen, deze twee overigens flink giftige planten. Ik bedacht me hoe vaak ik de afgelopen 15 jaar Colchium en Agaricus heb ingezet als homeopathisch middel.* Wat heb ik veel jichtpatiënten dit middel gegeven, omdat de medicijnen van de huisarts de jicht niet buiten de deur konden houden. Samen met voedingssupplementen en voedingsadviezen werden heel wat klachten verholpen. Zie ook het weetje over jicht

Zelf heb ik ook ervaren dat homeopathie een oplossing kan bieden voor onverklaarbare klachten. Zo’n 20 jaar geleden had ik een enorme allergische aanval. Mijn huid knapte zelfs open door oedeem. Niemand wist echter waar het door veroorzaakt werd en dus was er ook geen echte oplossing. Uiteindelijk werd ik van mijn klachten verlost door een homeopathisch middel. Niet omdat we ontdekten wat de oorzaak was, maar puur op basis van de kenmerken van mijn klachten.

* Door deze krachtige middelen sterk te verdunnen, verdwijnen de gifstoffen en kunnen ze toch benut worden in de homeopathie.

Maar homeopathie werkt niet, aldus wetenschappers van de koepel van Wetenschapsacademies die kortgeleden breed uithaalden in de pers naar homeopathische middelen. Uiteraard werden ook weer alle wetenschappelijke rapporten dat homeopathie wél werkt uit de kast gehaald, zie dit rapport van de Artsenvereniging Integrale Geneeskunde .

Ik ga de hele welles/nietes-discussie hier niet herhalen, internet staat er bol van. Maar ik wil wel graag mijn jarenlange inzichten delen over de achtergronden waarin dit soort discussies vaak ontstaan. 

One size does not fit all

Wetenschap is wat we met elkaar hebben afgesproken door welke lens we iets beoordelen.

Alle wetenschappelijke systemen zijn ingekaderd binnen denkkaders waarbinnen deze wetenschap wordt bestudeerd. Het gaat uit van een verzameling vooronderstellingen die door een wetenschappelijke groep wordt gedeeld en binnen die groep niet (meer) ter discussie staat.

Thomas Kuhn, wetenschapsfilosoof

Met andere woorden, ons wetenschappelijke denken is behoorlijk vastgelegd, hoe breeddenkend we misschien ook menen te zijn. De lens waardoor we kijken is al bepaald. Valt iets buiten het afgesproken denkkader, dan zitten we met een lastig dilemma. Dat de erkende medische wetenschap beweert dat homeopathie niet werkt, is omdat we met elkaar hebben afgesproken dat iets bewezen is als iets voor de grote groep werkt. Het ‘one size fits all’-principe. Maar dat is nu net hoe homeopathie en veel natuurlijke therapieën niet werken. Daar wordt gekeken naar het individu en zijn leefstijl, en gezocht naar een zo individueel mogelijke oplossing. Dat wordt steeds belangrijker, omdat zeker zo’n 90% van onze chronische klachten door voeding, leefstijl en omgevingsfactoren veroorzaakt wordt. We hebben allemaal onze eigen eet- en leefgewoonten. Vanuit de wetenschappelijke denkwijze dat voor iedereen dezelfde oplossing werkzaam moet zijn, kun je homeopathie dus niet wetenschappelijk verklaren. Einstein sloeg eeuwen geleden de spijker al op zijn kop:

We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them.

Albert Einstein

Bewezen is niet altijd waar

Dat iets niet bewezen is, wil niet zeggen dat het niet klopt of niet waar is.

"Absence of evidenceis not evidence of absence." (Carl Sagan)

We leven in een tijdperk en cultuur waarin we alles zwart op wit bewezen willen zien. Een kleine 100 jaar geleden hebben we de natuurlijke geneeswijzen ‘omgeruild’ voor de reguliere geneeskunde. Deze werkt met cijfers, grafieken en zogenaamde dubbelblind placebogecontroleerde meta-analyses. Zie hier wat dat inhoudt. Dat is een goede zaak, waarmee we het kaf van het koren scheiden, maar niet bij altijd toepasbaar. Een onbewezen iets hoeft niet per definitie niet waar te zijn. En andersom: is het echt waar als iets wel bewezen is? Ook dat hoeft niet per definitie waar te zijn:

Veel is bewezen, hoewel het in de grond niet waar is
Veel is eeuwig waar, hoewel het bewijs niet daar is

Sterker nog; als we deze gerandomiseerde dubbelblinde placebogecontroleerde onderzoeken - waar wetenschappers zich aan conformeren - opnieuw laten uitvoeren, blijkt dat 1 op de 3 onderzoeken toch weer een totaal andere uitkomst geeft. Bewezen is dus ook niet altijd waar. *

Eenzijdige kijk

Als je onderzoeken publiceert die passen in een bepaalde vooronderstelling kun je de waarheid flink naar je hand zetten. In de recente discussie over homeopathie zijn de onderzoeken eruit gelicht die pasten bij de hypothese ‘homeopathie werkt niet’. De onderzoeken die het tegengestelde aantoonden, zijn buiten beschouwing gebleven. Zie rapport artsenvereniging. Het doet me denken aan Ancel Keys, de man die ons opzadelde met het wetenschappelijke dogma dat verzadigd vet voor hart- en vaatziekten zorgt. Hij kwam in 1970 met een rapport waaruit bleek dat er in 7 landen een relatie was tussen verzadigd vet en hart- en vaatziekten. Keys had gegevens verzameld van 22 landen, maar gebruikte slechts 7 die zijn hypothese bevestigden. ** De 15 landen die niet aan zijn hypothese voldeden, liet hij buiten beschouwing. Als hij alle landen had meegenomen, zou er geen verband zijn tussen vetten en hart- en vaatziekten en zouden we waarschijnlijk niet tot op de dag van vandaag met deze eenzijdige kijk geconfronteerd zijn geweest.

Placebo-effect

De wetenschappers opperen dat homeopathie mogelijk alleen werkt door het placebo-effect. Maar het placebo-effect geldt voor elk middel en elke therapie, ook de reguliere. Sterker nog: het placebo-effect heeft bij elke behandeling een flink aandeel in de slagingskans. Lees hier verder >

Is placebo wel een probleem?

Hoeveel mensen er precies jaarlijks sterven aan de bijwerkingen van medicijnen is niet helemaal duidelijk. Binnen de EU zo’n 200.000 mensen is de verwachting. Een citaat uit een artikel van tijdschrift Medisch dossier:

In 2015 waren er 2.792.130 sterfgevallen in de VS waarvan is vastgesteld dat de oorzaak een giftige stof was. In de top vijf van dodelijkste giftige stoffen stonden drie soorten geneesmiddelen op recept. Die waren dat jaar verantwoordelijk voor 600.586 sterfgevallen: dat is bijna 22 procent van alle sterfgevallen door giftige stoffen. Sterfgevallen door alternatieve middelen: 0 ” (uit recept voor de dood, mei 2017)

Mocht ooit overduidelijk blijken dat homeopathie echt alleen een placebo is, dan is het nog steeds geen reden voor uitbanning, alleen al omdat het geen slachtoffers maakt. (zie bovenstaand citaat). En het ‘bijt’ een reguliere behandeling immers niet. Bovendien: of je nu opknapt van een placebo meniscusoperatie of een placebo homeopathisch drankje, wat is het verschil? En wat is het probleem? 

Ook regulier is niet alles bewezen

De werking van een groot deel van de ‘bewezen’ reguliere medicijnen/therapieën is ook niet bewezen. Van slechts 12% is aangetoond dat ze werkelijk werkzaam zijn, van de rest tast men flink in het duister

In 2015 kwam het British Medical Journal met deze cijfers over een deel (2500) van de reguliere geneesmiddelen/behandelingen:

12% heeft een “bewezen positief effect”.
3% heeft een ongunstig effect.
13% heeft geen effect.
Van 23% is er een zeer zwak bewijs voor enig gunstig effect.
Van 49% is het effect onbekend.***

Ook aan de natuurlijke kant zijn er heel wat middelen/methodes die niet werken of die levens hebben gekost. Denk aan de middeleeuwen waarin allerlei kruiden proefondervindelijk werden onderzocht en men door schade en schande wijzer werd. In beide kampen zijn dus onbewezen middelen en therapieën.

Griep en griepprik

Ik werk al 15 jaar met een homeopathisch middel, genaamd Polyinfluenzinum. Een preventief middel voor de winter. Niet bewezen. Maar de griepprik van de huisarts dan? Wel bewezen? Ook niet echt, maar dat er onvoldoende bewijs voor is wil niet zeggen dat het niet werkt, aldus dit artikel uit wetenschappelijke hoek: Griepprik: minder evidence, even werkzaam!

Is dit niet meten met twee maten?

Mijn conclusie: het beste van twee werelden

Als we toch eens gebruik zouden maken van het beste van twee werelden: de wetenschap inzetten op haar kundigheden & de eeuwenoude natuurlijke, mits onschadelijke oplossingen toepassen voor ieder die dat wenst. Wat zou dat een aanwinst zijn voor de mens die zorg nodig heeft. De waarheid over onze gezondheid is zoveel complexer dan ons vaak voorgehouden wordt. Als voeding, leefstijl, onze mindset en ons milieu dé hoofdoorzaken zijn van onze ziekten, hoe kunnen we dan zo stellig verdedigen dat een 'One size fits all medicijn' voor iedereen, ongeacht de omstandigheden, werkt? Onderzoek alles en bewaar het goede.

Door te twijfelen komen we tot de waarheid

Marcus Tullius Cicero

Over de auteur van dit artikel

Ruim 15 jaar lang heeft Rineke mensen met chronische klachten begeleid in haar praktijk in Sellingen op het gebied van voeding en leefstijl. Omdat het voor veel mensen moeilijk is om gezond eten in de praktijk te brengen, schreef ze in 2011 haar eerste boek: Weten van (h)eerlijk eten 1. Na alle overweldigende reacties en de vraag naar meer informatie bracht ze in 2013 deel 2 uit, gevolgd door nog twee boeken. Haar meest bekende boek is 'Alles draait om je Hormonen': een uitgebreid voedingshandboek voor de moderne mens. Heerlijke recepten en uitgebreide achtergrondinformatie om je gezondheid positief te beïnvloeden, vormen in alle boeken de rode draad. Inmiddels richt ze zich volledig op het verspreiden van haar kennis via lezingen en het schrijven van boeken. Ook ontwikkelt ze producten onder het merk 'à la Rineke', waarmee je puur en gezond eet in een handomdraai.

Meer over Rineke

Bronnen

* Ebrahim S, Sohani ZN, [..], Ioannidis JP. Reanalyses of randomized clinical trial data. JAMA 2014; 312(10):1024-32

** https://en.wikipedia.org/wiki/Seven_Countries_Study

*** http://voedingkanker.nl/british-medical-journal/ https://www.wanttoknow.nl/hoofdartikelen/onze-medicijnen-slechts-4-is-totaal-effectief/

**** https://www.medischcontact.nl/opinie/blogs-columns/column/de-griepprik-bij-artsen-en-verzorgenden.htm