Ondervoed door te gezond en/of overvoed door te ONgezond

3 maart 2015 Rineke Dijkinga 13921

Media-aandacht voor (te) gezonde voeding

Een kleine greep uit de media van de afgelopen twee weken:

  • ‘Ondervoede kinderen door het eten van alleen maar gezonde voeding’’ (Juliana Kinderziekenhuis in Den Haag)
  • ‘Rot op met je chiazaad’ door Linda de Mol met haar pleidooi voor “Meiden slaan we niet een beetje door? Is echt alles wat wij vroeger gegeten hebben ineens kankerverwekkend, ongezond of dikmakend?”
  • De consumentenbond met haar orthorexia-artikel ‘te gezond eten maakt ziek’ (ditzelfde heeft het Voedingscentrum in 2014 al eens gemeld, dus beetje mosterd na de maaltijd).
  • En zelfs bij Eva Jinek werd er gesproken over ‘de waanzin voorbij’ en ‘Superfoods die ziek kunnen maken’. Dit laatste is op zich al grappig bedacht want dit geldt namelijk voor ELK voedingsmiddel:

Niets is gif en alles is gif. De dosis bepaalt

Het is bijna ongelooflijk hoeveel aandacht (te) gezonde voeding in de afgelopen weken van de media kreeg. Veel mensen slaakten daarbij misschien een zucht van verlichting: “Gelukkig, ik hoef geen schuldgevoel te hebben over mijn eetpatroon want zo gezond is gezonde voeding niet!” Wie weet dachten veel journalisten en programmamakers er ook zo over en schreven ze daarom massaal over Chiazaad en Gojibessen. Maar kennelijk heeft dergelijke journalistiek ook een omgekeerd effect gehad want ik heb nog nooit zoveel telefoontjes en mailtjes gehad met de vraag hoe specifieke klachten/ziektes kunnen worden opgelost met gezonde voeding*. En de vraag naar mijn boeken beleefde zeker opnieuw een hoogtepunt, de afgelopen weken.

Ik heb met verbazing gekeken naar en gelezen over deze massale media-aandacht. Het kan toch bijna geen toeval zijn: deze hausse aan aandacht? Is er een instituut of een fabrikant die zich ernstig bedreigd voelt door het feit dat de consument letterlijk en figuurlijk niet alles meer voor ‘zoete koek’ slikt ? En die daarom deze zelfde consument dan maar belachelijk maakt? Het doet me een beetje denken aan de tegenstanders van biologisch eten die het constant haddeen over de ‘Bio Gekkies’.

Ondervoed door overvoeding

Of zou het een afleidingsmanoeuvre zijn geweest? Want in deze zelfde periode gaf de Euromonitor aan dat Nederland in respectievelijk de top 3 en 4 staat als het gaat om de hoeveelheden suiker en vet die worden gegeten ten opzichte van 54 andere landen. Daarmee zitten we dus echt veel te hoog! Het blijft een beetje vreemd dat er juist heel veel ondervoede mensen zijn door hun ongezonde leefstijl met te veel eten, heel veel suikers, fructose, foute vetten, te weinig vezels en teveel geraffineerde producten zonder enige voedingswaarde. ‘Ondervoed door overvoeding’ wordt dat vaak genoemd. Dit aantal is vele malen groter dan de groep die ondervoed is door te gezonde voeding. Ik vind het wel jammer dat alle discussies dan vooral over Superfoods gaan terwijl het gros van de mensen nog heel ver verwijderd is van een gezonde dagelijkse groente- en fruit- , vet- en eiwitinname. Dus goed idee, Linda, om wat vaker naar de snackbar te gaan.

Natuurlijk ben ik het met Linda de Mol eens dat gewoon eens lekker nergens op letten qua voeding helemaal niet erg is. Sterker nog: voor het gros van de mensen kan het best gezond zijn om eens de teugels te laten vieren. Ook met de arts in het Julianaziekenhuis ben ik het eens dat kinderen, in de groei, AL hun voedingsstoffen moeten eten. En dat het afschuwelijk is dat er ondervoede mensen zijn! Maar het hebben over kinderen en ouders die alleen maar superfoods eten? Ik ken ze niet! Ook de stelling dat je melk moet drinken voor gezonde botten is natuurlijk al lang achterhaald. Ruim voldoende groenten zijn nog altijd onze best-opneembare calciumbronnen.

En natuurlijk zie ik ook wel eens mensen die, heel goed bedoeld, alleen maar rauwe dingen eten, die denken dat alle E-nummers dramatisch zijn, een eiwitdieet (te) lang blijven volgen, te veel/te intensief sporten ten opzichte van hun eiwit inname, op smoothies leven etc. Maar dat zijn uitzonderingen. De meeste mensen die bewust met voeding bezig zijn eten heel wat gezonder dan zoals voorgeschreven in de Schijf van Vijf. Bovendien eet maar 3% volgens deze Schijf van Vijf. Waarom we, in mijn optiek, wel degelijk extra voedingsstoffen nodig hebben, en nee, dit hoeven zeker niet altijd Superfoods te zijn, vind je in het weetje ‘Superfoods, hype of heilzaam’. Ik heb zojuist een heerlijke 'superfood maaltijd' gemaakt met maar liefs 4 superfoods: Boerenkoolstamppot met aardperen, knoflook en ui.

Zo rooskleurig staan we er niet voor

  • als er nu niet zoveel mensen waren met overgewicht, diabetes en schildklierklachten,
  • en wij zouden inderdaad gezond 100 worden (ook dit item kwam nog voorbij vorige week bij Humberto Tan),
  • en we zouden niet rond ons 44-ste levensjaar al de eerste chronische klachten krijgen,
  • en kanker zou niet 1 op de gemiddeld 3 mensen treffen,
  • er zouden niet ruim 6 miljoen Nederlanders zijn met een jodiumtekort,
  • en er zouden geen 5,3 miljoen Nederlanders met chronische klachten rondlopen. Dàn hadden de media misschien wel gelijk. Dan zou het inderdaad allemaal een beetje overtrokken zijn om gezonder te leven en je voeding af en toe wat aan te vullen met Superfoods.

Voeding van vroeger en nu

Linda de Mol vraagt zich af of ‘alles wat we vroeger hebben gegeten ineens niet meer gezond is’. En daar slaat ze volgens mij de spijker op z’n kop: want vroegere voeding en hedendaagse voeding hebben niet zoveel overeenkomsten meer: uiterlijk soms nog wel maar qua voedingswaarde zeker niet: een groot deel van onze voeding is door raffinage ontdaan van voedingsstoffen (brood, witmeel, keukenzout, suiker, pasta, witte rijst etc.),

  • gezonde vetten als roomboter hebben we vervangen door ‘knutselboter’ of transvetten,
  • smaakversterkers zorgen dat we bijna geen kruiden en specerijen meer gebruiken,
  • in de meeste moderne tarwe-, mais- en aardappelrassen zit tegenwoordig het ‘snelle suiker’ amylopectine dat voor een snelle bloedsuikerspiegelstijging en -daling zorgt (zie Weetje Suikers voor de gevolgen van deze pieken en dalen). Dit zie je inderdaad niet aan de voeding maar voor je gewicht en gezondheid is het een wereld van verschil: oude granen bevatten namelijk amylose dat een veel ‘langzamer suiker’ is.
  • slechts 3% van onze voeding is nog onbewerkt. Dat is een fractie ten opzichte van ca. vijftig jaar geleden.

Zo kan ik nog wel een pagina doorgaan. Zelfs haver (een heel oud graangewas dat ook nog eens veel gunstiger is voor het milieu ten opzichte van tarwe -met zijn vele gluten en snelle suikers- moest het flink ontgelden in de Superfooddiscussie! Zo’n oud en gezond voedingsmiddel. De gezondheidszorg zou blij moeten zijn met de herontdekking door de consument.

Consensus over gezonde voeding?

Het lijkt alsof er totaal geen consensus bestaat over gezonde voeding. Toch is er wel een soort van rode draad als het om gezonde voeding gaat. Als we wat meer hier vanuit zouden gaan, zouden veel discussies misschien niet eens plaatsvinden. Eeuwen hebben we geleefd met voeding die aan deze criteria voldoet:

  1. Het mag geen schade aan onze gezondheid aanrichten. Dus geen of een minimale hoeveelheid schadelijke micro-organismen, pesticiden, herbiciden.
  2. Het moet een positieve bijdrage leveren aan onze gezondheid en ons lichaam niet nodeloos belasten; dit betekent met een minimum aan kleur-, geur-, smaak-, conserveerstoffen en additieven.
  3. Het moet rijk zijn aan vitamines, mineralen en sporenelementen, dus geen lege/geraffineerde voedingsmiddelen of teveel bewerkt en er moet een goed evenwicht zijn tussen gezonde vetten, eiwitten en langzame koolhydraten.
  4. Het moet lekker zijn en ons een gevoel van welbehagen en verzadiging geven. Voeding die, hoe gezond het ook te boek staat, je niet goed ‘bekomt’ is waarschijnlijk niet jouw aan-gewezen voeding.
  5. En als laatste, of misschien juist als eerste, hoort daar zeker bij dat de voedingsmiddelen zo weinig mogelijk schade aan de wereld om ons heen mogen berokkenen. Wat goed is voor het milieu, is ook goed voor onze eigen gezondheid.

Gezonde voeding: zo lekker!

Er komen steeds meer goed onderbouwde onderzoeken die aantonen dat je je eigen gezondheid juist kunt beïnvloeden met gezonde voeding en een idem leefstijl. Onze genen worden zeer sterk beïnvloed door onze voeding en leefstijl Maar het mooiste onderzoek is misschien je eigen ervaring: doe het gewoon eens vier weken. Laat eens alle geraffineerde producten, suikers, kant-en-klare maaltijden, ongezonde vetten en fructose weg. En kijk dan of je nog terug wilt naar de patatzaak van Linda. Gezonde voeding kan namelijk zo ongelooflijk lekker zijn. Waarom ongezond eten als gezond eten lekkerder is? En op zijn tijd een stuk slagroomtaart, een patatje of een heerlijke pizza: niets mis mee. Als je basisvoeding maar gevarieerd, voedend en (h)eerlijk onbewerkt is. Geniet volop, gebruik je (gezonde) verstand en eet met mate.

Lees hier alles over suikers; ziek van dat waar we het meest van houden >

* Helaas heb ik nog steeds een patiëntenstop en ben ik ook niet bij machte om de stroom vragen via de mail te beantwoorden. Maar er staan volop kundige collega’s van mij klaar om op alle gezondheidsvragen antwoord te geven.

Kijk bijvoorbeeld eens op www.mbog.nl of www.natuurdietisten.nl